8. kadencja, 22. posiedzenie, 1. dzień (05-07-2016)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o:
- obywatelskim projekcie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym,
- poselskim projekcie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym,
- poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym,
- poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
(druki nr 550, 558, 569, 129 i 667).Poseł Bartłomiej Wróblewski:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowni Panowie!
(Poseł Borys Budka: Panie nie?)
Szanowni Państwo! Mam zaszczyt przedstawić w imieniu Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość stanowisko wobec sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka.
Dobrze się stało, że podkomisja nadzwyczajna i komisja sprawiedliwości przyjęły poselski projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, druk nr 558, jako projekt bazowy w pracach nad nową ustawą o Trybunale Konstytucyjnym. Nie chodzi o to, że został on złożony przez grupę posłów Prawa i Sprawiedliwości. Projekt ten ma inną decydującą zaletę. Przecina bowiem większość sporów dotyczących rozwiązań przyjętych w ustawie o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 25 czerwca 2015 r. Jest to związane z faktem, że projekt ten zasadniczo przywraca regulacje wcześniejszej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 1 sierpnia 1997 r., która obowiązywała w latach 1997-2015. Innymi słowy, przywraca się regulacje, których, po pierwsze, konstytucyjność nie była kwestionowana przez żadną znaczącą grupę polityczną czy społeczną i które, w każdym razie w porównaniu z kontrowersjami budzonymi przez ustawę z 2015 r., zadowalająco funkcjonowały w praktyce przez niemal dwie dekady. Jest to zasadnicza przewaga w porównaniu z propozycją powrotu do pierwotnego brzmienia ustawy uchwalonej w dniu 25 czerwca 2015 r., szczególnie jeśli weźmie się pod uwagę skalę kontrowersji, które zostały wywołane przez przyjęcie tej ustawy.
Jak wspomniałem, choć projekt zasadniczo przywraca regulacje wcześniejszej ustawy o trybunale, w niektórych kwestiach zawiera odstępstwa od obowiązujących wówczas przepisów. Nie rozstrzyga wszystkich spraw, które są obecnie przedmiotem dyskusji, ale daje szansę na ustabilizowanie sytuacji i obniżenie temperatury politycznego sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Przyjęcie tego projektu kończy kilkumiesięczny okres niepewności prawnej związanej z rozbieżnymi opiniami dotyczącymi charakteru prawnego rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego w okresie od marca 2016 r. Dodatkową zaletą jest fakt, że projekt przewiduje publikację budzących kontrowersje rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego wydanych w okresie od 10 marca 2016 r. Niektóre propozycje są odpowiedzią na krytykę rozwiązań obowiązującej ustawy o trybunale i odpowiadają przynajmniej kierunkowo zmianom oczekiwanym przez różne strony sporu. Tak jak zakładał obywatelski projekt ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, także procedowany projekt zobowiązuje bądź przynajmniej stwarza możliwość badania w pełnym składzie konstytucyjności i legalności ważnych ustrojowo i społecznie ustaw.
Inną z propozycji zmian pokrywającą się z propozycjami projektu obywatelskiego jest to, aby w ramach procedury wyboru prezesa i wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego każdy z członków zgromadzenia ogólnego trybunału mógł głosować tylko na jednego kandydata. Uwzględniliśmy także propozycję klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego, zgodnie z którą sędziowie mieli być przydzielani do spraw według kolejności alfabetycznej, zgodnie z kolejnością wpływu spraw. W projekcie uwzględniono także uwagi Zespołu Orzecznictwa i Studiów Biura Trybunału Konstytucyjnego oraz Platformy Obywatelskiej i dokonano zmiany składu orzekającego w II instancji w postępowaniu dyscyplinarnym wobec sędziów trybunału.
Niektóre propozycje zawarte w projektach ustaw i powtórzone w trakcie prac podkomisji i komisji mogłyby prowadzić do rozwiązania części dalszych czy innych kontrowersji dotyczących Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności interesująca była propozycja Polskiego Stronnictwa Ludowego, aby sędziowie, co do których ważności wyboru istnieje spór, przeszli w stan spoczynku. Niestety realizację tego uniemożliwiają poważne i powszechnie zgłaszane zastrzeżenia dotyczące konstytucyjności tej propozycji. Podobne wątpliwości dotyczą rozwiązania, aby sędziów trybunału wybierał Sejm większością 2/3 głosów.
Kończąc omawianie naszego stanowiska wobec prac komisji i podkomisji, niech mi wolno będzie podkreślić i podziękować za udział wszystkich stron sceny politycznej, choć w szczególności za konstruktywną postawę przedstawicieli klubów Kukiz’15 i Polskiego Stronnictwa Ludowego.
Rozważając sformułowane opinie dotyczące niektórych rozwiązań projektu, a także chcąc doprecyzować treść niektórych zapisów, klub Prawa i Sprawiedliwości zgłasza dodatkowych osiem poprawek. Wychodzą one naprzeciw oczekiwaniom najbardziej nieprzejednanej opozycji. W szczególności w sprawach o szczególnej zawiłości proponujemy, aby z wnioskiem o zbadanie sprawy w pełnym składzie mógł występować jedynie prezes trybunału, skład orzekający bądź grupa trzech sędziów, a nie, jak wcześniej (Dzwonek) było proponowane, także prokurator generalny i prezydent. Proponujemy także wykreślenie zapisu, aby w wyjątkowych sytuacjach orzeczenia trybunału mogły być podjęte większością 2/3 głosów.
(Poseł Joanna Scheuring-Wielgus: Czas.)
Wicemarszałek Joachim Brudziński:
Dziękuję, panie pośle.
Poseł Bartłomiej Wróblewski:
Podsumowując, chcę powiedzieć, że dobrze, że istnieje zgoda wykraczająca poza jeden obóz polityczny, dotycząca konieczności dokonania zmian przepisów...
Wicemarszałek Joachim Brudziński:
Panie pośle...
Poseł Bartłomiej Wróblewski:
...regulujących funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. W sprawach, które budzą tak wiele emocji politycznych i budzą je...
Wicemarszałek Joachim Brudziński:
Panie pośle, dziękuję uprzejmie.
Poseł Bartłomiej Wróblewski:
...przez tak długi czas, destrukcyjne jest podejście: wszystko albo nic. Ponieważ przedstawiony projekt ustawy rozwiązuje znaczną część istniejących problemów...
(Poseł Joanna Scheuring-Wielgus: Czas.)
Wicemarszałek Joachim Brudziński:
Panie pośle! Przepraszam bardzo, ale czas minął.
Dziękuję panu posłowi.
Poseł Bartłomiej Wróblewski:
Dziękuję.
Przebieg posiedzenia