8. kadencja, 22. posiedzenie, 2. dzień (06-07-2016)

Oświadczenia.

Poseł Józefa Szczurek-Żelazko (tekst niewygłoszony):

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W obecnym roku w Nowym Wiśniczu świętowana jest 400. rocznica lokacji tego miasta. Jestem zaszczycona, że sprawując mandat posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, mogę wraz z państwem spojrzeć na piękną historię tego miasta.

    To niezwykłe miasteczko jest wręcz przesycone historią i wspaniałymi zabytkami, od potężnego zamku począwszy, na drewnianych, przydrożnych figurach skończywszy. Swoje powstanie zawdzięcza Lubomirskim, którzy w I poł. XVII w. uczynili Wiśnicz swoim gniazdem rodowym. Pierwszymi właścicielami tych ziem był możnowładczy ród Gryfitów. Prawdopodobnie na początku XIV stulecia Wiśnicz dostał się w ręce rycerskiego rodu Kmitów herbu Szreniawa.

    Apogeum świetności rodu przypadło na I poł. XVI w., kiedy panem na Wiśniczu był Piotr V Kmita, marszałek wielki koronny i wojewoda krakowski, jeden z najbogatszych i najbardziej wpływowych ludzi w ówczesnej Polsce. Po śmierci ostatniego z Kmitów Wiśnicz po kilku latach sporów rodzinnych przeszedł w ręce Barzów, którzy poważnie zadłużyli dobra wiśnickie. W 1593 r. Stanisław Barzy sprzedał zamek Wiśnicz i przynależne do niego dobra Sebastianowi Lubomirskiemu. Objęcie Wiśnicza przez Stanisława Lubomirskiego zapoczątkowało okres świetności tej miejscowości. Przede wszystkim Lubomirski doprowadził do założenia pod zamkiem miasta, które później nazwano Nowym Wiśniczem. Stało się to 8 czerwca 1616 r., kiedy to król Zygmunt III Waza nadał miastu przywilej lokacyjny, w którym zezwolił na urządzanie w Wiśniczu trzech dorocznych jarmarków oraz składów na towary napływające z Węgier - wino, miedź, żelazo. Dla lepszego rozwoju handlu w tym mieście król zwolnił wiśnickich kupców od płacenia ceł na obszarze całej Korony.

    W 1620 r. w mieście została erygowana parafia, która kilka lat później otrzymała ufundowany przez wojewodę wspaniały kościół barokowy pw. Wniebowzięcia NMP i św. Jana Chrzciciela.

    Okres świetności Wiśnicza minął wraz ze śmiercią Stanisława Lubomirskiego w 1649 r. Ani jego syn Aleksander, ani wnuk Józef, ani następni właściciele nie traktowali Wiśnicza jako rodowej rezydencji. W 1783 r. Wiśnicz poniósł kolejną stratę - cesarz austriacki Józef II zlikwidował klasztor karmelitów bosych, a budynki klasztorne zamieniono na ciężkie więzienie i sąd karny. Największym jednak ciosem dla miasta był ogromny pożar w 1863 r., który strawił niemal całą drewnianą zabudowę Nowego Wiśnicza. Jak piękne to były domy, możemy dziś się przekonać, oglądając rysunki Jana Matejki, który w Wiśniczu był częstym gościem, gdyż stąd pochodziła jego żona Teodora z Giebułtowskich.

    Dziś Nowy Wiśnicz jest ważnym ośrodkiem kulturalnym, gospodarczym i zabytkowym województwa małopolskiego. 400. rocznica powstania Nowego Wiśnicza to nie tylko święto miasta, ale przede wszystkim święto wszystkich jego mieszkańców, bo to oni właśnie tworzą historię, wielokulturowość i bogactwo miasta. To właśnie w Nowym Wiśniczu urodził się wielki malarz Juliusz Kossak, a mniej lub bardziej związali się z tym miastem tacy artyści, jak już wcześniej wspomniany Jan Matejko, Stanisław Klimowski, Stanisław Nowak, Marian Rojek czy Jan Brzękowski.

    Z okazji urodzin pragnę przekazać władzom samorządowym Nowego Wiśnicza oraz wszystkim jego mieszkańcom życzenia kolejnych pomyślnych lat rozwoju. Oby każda podejmowana decyzja jak najlepiej służyła miastu. Życzę państwu tylko wyjątkowych dni, a jubileusz niech będzie inspiracją do kolejnych wyjątkowych wyzwań.

Przebieg posiedzenia