8. kadencja, 22. posiedzenie, 3. dzień (07-07-2016)
30. punkt porządku dziennego:
Sprawozdania z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych w roku 2014 i w roku 2015 (druki nr 116 i 582) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druk nr 619).
Poseł Wojciech Wilk:
Pani Marszałek! Pani Minister! Wysoka Izbo! W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska chciałbym przedstawić nasze stanowisko dotyczące sprawozdań z działalności generalnego inspektora ochrony danych osobowych w latach 2014-2015.
Art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej brzmi: Nikt nie może być obowiązany inaczej niż na podstawie ustawy do ujawniania informacji dotyczących jego osoby. Władze publiczne nie mogą pozyskiwać, gromadzić i udostępniać innych informacji o obywatelach niż niezbędne w demokratycznym państwie prawnym. Każdy ma prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić ustawa. Każdy ma prawo do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji nieprawdziwych, niepełnych lub zebranych w sposób sprzeczny z ustawą.
Tyle konstytucja. Ale prawo do ochrony informacji zostało przewidziane jako jedna z wolności obywatelskich nie tylko w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ale także w międzynarodowych konwencjach i umowach dotyczących praw człowieka. Niezwykle ważne stało się ono właśnie teraz, w czasach powszechnego i szybkiego dostępu do Internetu, dynamicznego rozwoju telekomunikacji, nowoczesnych technologii i mediów. W czasach, w których informacja jest jedną z najcenniejszych rzeczy.
Szczególnym rodzajem informacji są dane osobowe. Dla ułatwienia działalności i rozwoju usług rejestry i dane klientów urzędów, firm usługowych, sklepów w zdecydowanej większości przypadków w całości przetwarzane są elektronicznie. Niestety, jeśli nie są one właściwie zabezpieczone, istnieje zagrożenie kradzieżą ich przez nieuczciwe podmioty i wykorzystaniem niezgodnie z celem uzgodnionym przez administratora danych i osobę, która je powierzyła. Ponadto coraz powszechniej osoby fizyczne na różnego rodzaju portalach, chociażby społecznościowych, stronach i forach udostępniają informacje ze swojego życia prywatnego, nie do końca zdając sobie sprawę z tego, do czego mogą być one wykorzystane, niestety nie zdając sobie sprawy, że anonimowość w Internecie to iluzja.
Dlatego, po pierwsze, ważne jest, by z jednej strony każdy z nas chronił swoje dane osobowe, podając je tylko w uzasadnionych przypadkach. Musimy zdawać sobie sprawę z tego, że im więcej informacji o sobie rozpowszechniamy, tym większe ryzyko, że mogą one zostać wykorzystane w nieuczciwy sposób. Po drugie, należy dołożyć starań, by istniały odpowiednie przepisy, jeśli chodzi o przechowywanie i ochronę danych osobowych, a organy pilnujące ich przestrzegania były wyposażone w odpowiednie do tego instrumenty.
To trudne i rozległe zadanie. Jego obraz dają nam sprawozdania przedstawione przez panią minister, przez generalnego inspektora ochrony danych osobowych. Nie będę omawiał wszystkich kwestii poruszonych w sprawozdaniach. Chciałbym się zatrzymać przy kilku, które zwróciły moją uwagę.
Pierwsza sprawa to funkcjonowanie urzędu generalnego inspektora ochrony danych osobowych. 4,5 tys. podań z prośbą o interpretację przepisów prawa i blisko 2,5 tys. skarg, jakie wpłynęły do GIODO w 2015 r. - te liczby robią wrażenie, a wydaje się, że z roku na rok będą one coraz większe. Dynamicznie powiększa się także rejestr zbiorów danych osobowych prowadzony przez GIODO. Zdaję sobie sprawę oczywiście, że wiązałoby się to z konkretnymi kosztami, ale niewątpliwie trzeba zastanowić się nad wzmocnieniem finansowym tego urzędu. Warto też rozważyć pewne zmiany systemowe, które sugeruje generalny inspektor ochrony danych osobowych. Chodzi mi tutaj chociażby o kwestię inicjatywy ustawodawczej, której GIODO nie ma, oraz prawo do złożenia do Trybunału Konstytucyjnego wniosku o stwierdzenie niezgodności przepisów prawa wydawanych przez centralne organy państwowe z Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi i ustawami.
Kolejna kwestia to uwaga skierowana do nas, parlamentarzystów. Jak wskazuje generalny inspektor, nie wszystkie projekty aktów normatywnych istotnych z punktu widzenia ochrony danych osobowych są mu przedstawiane do zaopiniowania. Moim zdaniem to również warto zmienić.
Kolejne spostrzeżenie płynące z lektury sprawozdania dotyczy konieczności edukacji Polaków w sprawie ochrony danych osobowych i praw, jakie przysługują w tym zakresie. Chodzi mi chociażby o prawo do bycia zapomnianym. Tylko część obywateli zdaje sobie sprawę z tego, że mają prawo, w określonych warunkach, żądania zaprzestania przetwarzania danych na swój temat i ich usunięcia.
Chciałbym również zwrócić uwagę na kwestię monitoringu wizyjnego, czyli - jak wskazuje sam generalny inspektor danych osobowych - jedną z najbardziej problematycznych i wymagających uregulowania w przepisach prawa kwestii. Kamery monitoringu, szczególnie w miastach, są praktycznie na każdym rogu. Obok tych pracujących w ramach gminnych monitoringów, są w zasadzie w każdym sklepie, banku, szpitalu czy urzędzie. Głównym uzasadnieniem tego stanu rzeczy są kwestie bezpieczeństwa i w wielu przypadkach trudno się z tym nie zgodzić. Może jednak dochodzić do przypadków zbyt dużej ingerencji w naszą prywatność. Niestety, jak wskazuje GIODO, istnieją jedynie szczątkowe regulacje dotyczące niektórych aspektów działania monitoringu. Ustawa o ochronie danych osobowych nie reguluje w sposób szczególny kwestii przetwarzania danych wizualnych i dźwiękowych. Powinny więc w tej kwestii zostać podjęte stosowne kroki legislacyjne, żeby w miarę szybko to zakończyć.
Podsumowując, serdecznie dziękuję pani minister za przedstawione w sprawozdaniu informacje. W imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska chciałbym powiedzieć, że popieramy wniosek sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o przyjęcie przedłożonych sprawozdań. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia