8. kadencja, 23. posiedzenie, 1. dzień (19-07-2016)

8. punkt porządku dziennego:

Informacja prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o działalności Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w okresie 1 stycznia 2015 r. - 31 grudnia 2015 r. (druk nr 497) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druk nr 695).

Poseł Andrzej Matusiewicz:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Na wstępie chciałem się odnieść do wystąpienia przedstawiciela klubu Platformy Obywatelskiej pana posła Wojciecha Wilka, który podniósł taką okoliczność, że tegoroczna nowelizacja ustawy diametralnie zmieniła zakres działalności IPN-u, co jest zupełnie nieprawdą. W dalszym ciągu podstawowe zadania IPN to zadania w zakresie służby archiwalnej, śledczej, lustracji, działania naukowo-badawcze, edukacyjne, wystawiennicze, również ta szeroko prowadzona działalność międzynarodowa. Tylko problem był w czym innym, bo trzeba sobie przypomnieć, jak w poprzednich kadencjach był IPN traktowany przez ówczesną większość rządową, jak zmniejszano mu każdego roku budżet. Gdy w Senacie poprzedniej kadencji zgłaszaliśmy poprawki o zwiększenie tego budżetu, to wszystkie te poprawki były zawsze odrzucane, stąd IPN pracował w takich warunkach, na jakie pozwalały mu środki budżetowe. Przecież zmniejszono liczbę prokuratorów, zamiast zwiększyć, bo wiadomo, że ci wszyscy świadkowie to mają tak 70 lat plus, ci, którzy cokolwiek jeszcze pamiętają z tych okresów będących przedmiotem śledztw, tymczasem liczba prokuratorów została zredukowana o 1/5 we wszystkich pionach śledczych oddziałów Instytutu Pamięci Narodowej.

    Natomiast wracając do pytania pana posła Zbigniewa Chmielowca dotyczącego lustracji sędziów, to trzeba wrócić do historii. Pamiętamy początek lat 90., kiedy jeden z prezesów Sądu Najwyższego wyszedł z taką tezą, że lustracja sędziów jest zupełnie niepotrzebna, że sędziowie się sami oczyszczą. Niestety tak się nie stało i po 1999 r. wielu sędziów dopuściło się kłamstwa lustracyjnego, tzn. złożyli oświadczenia lustracyjne niezgodne z prawdą. Kłamstwo lustracyjne jest przestępstwem i była taka praktyka orzecznicza Sądu Najwyższego, że prokuratorzy IPN w tych sprawach mogli kierować akty oskarżenia z ustawy lustracyjnej i poszczególni sędziowie mogli odpowiadać za przestępstwo kłamstwa lustracyjnego, nie mając wcześniej uchylonego immunitetu sędziowskiego przez sędziowskie sądy dyscyplinarne. Natomiast ponad rok temu Trybunał Konstytucyjny wydał takie orzeczenie, że najpierw powinno być uchylenie immunitetu sędziowskiego. W związku z tym wiele postępowań zostało umorzonych. Oczywiście to nie zamyka drogi do tego, żeby tę procedurę od nowa prowadzić, ale postępowania dyscyplinarne są bardzo przewlekłe, tam jest pierwsza i druga instancja. To są sądy dyscyplinarne, które tworzą sami sędziowie. Wiemy, że te procedury z różnych względów nieraz się toczą bardzo długo. Część tych sędziów w dalszym ciągu orzeka, mimo że są kłamcami lustracyjnymi. Tak ta sprawa wygląda.

    Odniosę się też do pytania pani poseł Iwony Michałek. Pani wprawdzie pytała o badanie ludobójstwa na Wołyniu, ale to ludobójstwo miało miejsce również na terenie dzisiejszego województwa podkarpackiego czy lubelskiego. Tam toczy się rzeczywiście wiele śledztw. Jest tego rodzaju sytuacja, że te śledztwa mają wielką wartość historyczną, bo nie wszystko, co historycy potrafią zbadać, mogą zbadać również prokuratorzy, przesłuchując setki świadków, którzy bezpośrednio widzieli te zdarzenia ludobójstwa we wsiach Podkarpacia i Lubelszczyzny. Niestety większość postępowań już się toczy w ten sposób, że zapadają postanowienia o umorzeniu. Z tego, co wiem - i myślę, że pan prezes IPN to potwierdzi - jest jedno takie postępowanie, gdzie sprawca może mieć przedstawiony zarzut, jest wniosek o jego ekstradycję. Jest to obywatel Stanów Zjednoczonych, oczywiście też już bardzo wiekowy.

    Tak ta sytuacja wygląda, niemniej rola tych śledztw prokuratorskich jest bardzo ważna, bo one uzupełniają tę dokumentację historyczną. W dalszym ciągu te postępowania powinny być prowadzone. Dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia