8. kadencja, 23. posiedzenie, 4. dzień (22-07-2016)
32. punkt porządku dziennego:
Informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi na temat:
- bieżącej sytuacji na podstawowych rynkach rolnych,
- uzgodnień Rady UE do spraw Rolnictwa i Rybołówstwa dotyczących sytuacji na rynkach rolnych oraz planowanych środków wsparcia,
- programu rozwoju głównych rynków rolnych w Polsce na lata 2016-2020
(druk nr 760).Poseł Jan Krzysztof Ardanowski:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Prawo i Sprawiedliwość dotyczące trzech obszernych, ważnych informacji opisujących sytuację na poszczególnych rynkach rolnych w Polsce, w Europie i na świecie, przedstawionych przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi.
Informację oceniam jako rzetelną, obiektywną, precyzyjnie opisującą stan rynków rolnych, jak również występujące na tych rynkach problemy i podejmowane działania rządu. Nie ma potrzeby, by bardzo szczegółowo przytaczać dane z informacji, wszyscy posłowie tymi materiałami dysponują. Chcę się skoncentrować na pewnych najważniejszych tematach, które mają istotny wpływ na kondycję polskiego rolnictwa, polskich rolników. Pan minister szczegółowo opisywał poszczególne rynki, ja tylko te najistotniejsze, najważniejsze sprawy omówię.
Rynek mleka. Występuje nierównowaga podażowo-popytowa przekładająca się czy rzutująca na spadek dochodów zarówno producentów, jak i przetwórców mleka. Nie jest to tylko problem Polski, jest to problem występujący w całej Europie. Trzeba też zadać pytanie, gdzie są teraz ci wszyscy entuzjaści odchodzenia od kwotowania mleka. Kwotowania, które może idealnym narzędziem nie było, ale przypomnę, że wprowadzone w 1984 r. pozwoliło w Europie ustabilizować w miarę logicznie podaż i popyt, zapewniając przewidywalność tego rynku i opłacalność produkcji. Zniesiono kwotowanie. Również w Polsce były środowiska, które bardzo do tego zachęcały. To wszystko doprowadziło do sytuacji, z którą mamy w tej chwili do czynienia. Gdzie są ci piewcy wolnego rynku? Jakoś ich nie widzę. W Polsce dodatkowym problemem jest spadek pogłowia krów mlecznych. Owszem, jest to rekompensowane wzrostem wydajności, ale spadek o ponad 5% w 2015 r. generalnie dotyczy gospodarstw mniejszych, pogarszając w ten sposób strukturę produkcji mleka w Polsce, eliminując gospodarstwa mniejsze.
Rynek trzody. Owszem, obserwujemy powolny wzrost cen skupu, tu pewne nadzieje z tym rynkiem można wiązać, natomiast problemem jest przede wszystkim struktura produkcji trzody chlewnej i ogromne uzależnienie od importu zarówno żywych zwierząt, jak i mięsa z Europy Zachodniej. Szansą dla Polski może być rynek wołowiny. Saldo obrotu mięsem wołowym jest dodatnie - ponad 100 tys. t. Możliwości, jakie stwarza polskie rolnictwo, powinny być zdecydowanie na tym rynku wykorzystywane. Cena nie jest zbyt wysoka, natomiast ważniejsza jest pewna przewidywalność, możliwość sprzedaży wołowiny na rynki zewnętrzne.
Rynek drobiu, mięsa drobiowego. Ogromna dynamika wzrostu, obserwujemy boom, jaki na tym rynku występuje. Eksport ponad 800 tys. t w 2015 r., dane za 2016 r. są jeszcze bardziej optymistyczne. Drżymy, by ten rynek, który rozwija się w sposób, wydaje się, niekontrolowany, nie wyczerpał jednak swoich możliwości, by nie nastąpiła również zapaść na tym rynku. Życzymy temu rynkowi jak najlepiej, ale tu bardzo dużo zależy również od organizacji producentów drobiu.
Rynek zbóż. Zbiory w roku 2015 to ok. 28 mln t. Według tegorocznych szacunków będą wyższe - ok. 30 mln t, co z jednej strony cieszy, z drugiej strony sprawia, że przy ograniczeniu produkcji zwierzęcej, która była głównym konsumentem zbóż paszowych, może nastąpić problem cenowy. Wynika to również z faktu dotyczącego otwartych kontyngentów w ilości 1600 tys. t zboża z Ukrainy, które ze względu na odległość i koszty transportu niestety głównie wpływają do Polski.
Rynek cukru pan minister opisywał. Jest to rynek dość stabilny, natomiast należy też bardzo mocno zastanawiać się nad tym, byśmy nie popełnili tego samego grzechu, który dotyczył likwidacji kwotowania mleka. Przypomnę, że we wrześniu 2017 r. kończy się kwotowanie cukru. Czy wówczas również mogą pojawić się pewne problemy?
Również bardzo dobrze oceniamy działania rządu pana ministra w Radzie Unii Europejskiej ds. Rolnictwa i Rybołówstwa. W dokumencie są opisane posiedzenia Rady z 14 marca podczas prezydencji holenderskiej, przyjęte tam ustalenia. Opisana jest również ta ostatnia, świeża jeszcze Rada z 18 lipca, gdzie wprowadzono pewne nowe mechanizmy: ograniczenie produkcji mleka, przeznacza się na to 150 mln euro, warunkową pomoc dostosowawczą, dobrowolne wsparcie związane z produkcją, wydłużenie okresu interwencji publicznej po 30 września 2016 r, to dotyczy mleka odtłuszczonego, wydłużenie systemu dopłat do prywatnego przechowalnictwa, zaliczki dopłat bezpośrednich od 16 października. To są ważne rzeczy. Chodzi o to, by szczegółowe dane dotyczące tych mechanizmów zostały szybko doprecyzowane i jak najszybciej trafiły do rolników, by mogli również się z nimi zapoznać.
Z zainteresowaniem przyjęliśmy również planowane działania ministerstwa - omówione bardziej dokładnie przez pana ministra pracy - dotyczące programu rozwoju głównych rynków rolnych na lata 2016-2020. Jest również projekt ustawy dotyczący przeciwdziałania nieuczciwym praktykom w łańcuchu dostaw, który przyjęła Rada Ministrów w tym tygodniu. Trafi do Sejmu, po wakacjach tym się zajmiemy. Jest również określenie kryteriów dotyczących umieszczania informacji ważnej dla polskich konsumentów: produkt polski. Projekt tej ustawy jest przyjęty, będzie poddany notyfikacji Komisji Europejskiej.
Ważną pomocą dla polskiego rolnictwa - myślę, że jest to naprawdę pewną ważną jaskółką - jest to, że minister rolnictwa nie będzie osamotniony w staraniach o rozwój obszarów wiejskich i rolnictwa, również w tej części rynkowej. Mianowicie chodzi o zapisane i zgłoszone przez ministerstwo rolnictwa do programu, do ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝ prowadzonej przez Ministerstwo Rozwoju propozycje stworzenia platformy żywnościowej, czyli uruchomienia elektronicznej platformy sprzedaży, która umożliwi koncentrację podaży towarów rolno-spożywczych na rynki zewnętrzne i ograniczenie kosztów transakcyjnych oraz ryzyka handlowego.
Kolejną propozycją jest utworzenie polskiego holdingu rolno-spożywczego, który poprzez koncentrację krajowego kapitału i konsolidację podmiotów branży spożywczej może stworzyć pewną nową jakość dla polskiego rolnictwa.
Ważne jest odtwarzanie, również zgłoszone do Ministerstwa Rozwoju, lokalnych rynków rolnych oraz wsparcie ich rozwoju, które pozwoli zwiększyć dochodowość małych gospodarstw poprzez sprzedaż bezpośrednią, sprzedaż produktów lokalnych, regionalnych, skrócenie łańcucha dostaw. Ważne jest również znakowanie pochodzenia mięsa nieopakowanego. Niezmierne ważne jest - krótko chcę o tym powiedzieć - szukanie nowych rynków zbytu, trawestując znane zapewne państwu motto Fenicjan: navigare necesse est. Chcę powiedzieć, że eksport artykułów rolno-spożywczych w Polsce jest ważny i potrzebny, eksport jest konieczny. Rząd wytypował 13 najbardziej perspektywicznych krajów, w których będzie miała miejsce szczególna koncentracja naszych działań proeksportowych, i nie ograniczanie produkcji, lecz stymulowanie jej rozwoju - w sposób zrównoważony oczywiście, przyjazny środowisku, tak by tradycyjna jakość polskiej żywności stała się naszym znakiem rozpoznawczym na świecie - jest celem rządu.
Oczywiście to byłoby nieuczciwe, gdybyśmy powiedzieli, że rolnictwo nie ma problemów i że są jakieś proste rozwiązania możliwe do zastosowania zarówno w Polsce, jak i w Unii Europejskiej. Nie, globalizacja, wejście do gry krajów z innych kontynentów, gdzie nie przestrzega się norm, które są obligatoryjnie stosowane w rolnictwie europejskim, sprawia, że pojawia się pewna, można powiedzieć, nieuczciwa konkurencja, jeśli chodzi o produkty z innych kontynentów. Świat, jak powiedział kiedyś McLuhan, rzeczywiście staje się globalną wioską, zmniejszają się koszty transportu, żywność gdziekolwiek wytworzona na świecie może pojawiać się również w Europie, może pojawiać się w Polsce, ale dlatego m.in. chcemy wspierać politykę europejską, wspólną politykę rolną, która jest wielkim dobrodziejstwem wypracowanym w Unii Europejskiej, przeciwdziałać zagrożeniom, choćby takim jak TTIP i inne międzynarodowe umowy, które niosą ze sobą wiele pozytywnych przełożeń, a dla rolnictwa mogą być niebezpieczne.
Natomiast istnieje również konieczność utrzymania polityki narodowej. Jestem przekonany, że polski rząd to rozumie. Pozytywnie oceniamy działania rządu w zakresie zarządzania rynkami rolnymi (Dzwonek), rozwiązywania występujących tam problemów. Działania te dobrze służą polskiemu rolnictwu, polskim rolnikom, dobrze służą Polsce. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia