8. kadencja, 23. posiedzenie, 4. dzień (22-07-2016)

32. punkt porządku dziennego:

Informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi na temat:
  - bieżącej sytuacji na podstawowych rynkach rolnych,
  - uzgodnień Rady UE do spraw Rolnictwa i Rybołówstwa dotyczących sytuacji na rynkach rolnych oraz planowanych środków wsparcia,
  - programu rozwoju głównych rynków rolnych w Polsce na lata 2016-2020
   (druk nr 760).

Poseł Mirosław Maliszewski:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panowie Ministrowie! Szanowni Państwo! Z reguły tego typu informacja jest przedstawiana przez ministra rolnictwa wtedy, kiedy ma okazję albo chęć pochwalić się jakimiś dokonaniami, powiedzieć o swoim sukcesie. Przeanalizujmy zatem punkt po punkcie i wystąpienie pana ministra, i to, co zostało zawarte w informacji, czyli te trzy punkty, a także kwestia tego, czy jest to sukces czy porażka i w jakim miejscu się znajdujemy.

    Otóż pan minister, przedstawiając informację o aktualnej sytuacji na rynku rolnym, mówił z reguły najwięcej - tak jak wszyscy w ostatnim czasie - o rynku mleka, przyznając się do tego, że cena jest bardzo niska, że na tym rynku jest kryzys. Ale warto też wiedzieć, że ta cena jest ponad 10% niższa od średniej ceny unijnej i Polska należy do grupy krajów, gdzie ta cena jest najniższa. Zastanowić by się należało, dlaczego tak jest. Dlaczego ona nie jest wyższa, mimo że jesteśmy w Europie liczącym się producentem dobrego jakościowo mleka? Ale warto też powiedzieć o tym, że ta cena ciągle spada, i to jest tendencja trwała, zresztą sam pan o tym powiedział. W wielu miejscach kraju rolnicy dostają już za 1 l dostarczonego mleka nie tylko poniżej 1 zł, ale nawet poniżej 60 gr za litr. Ale warto też powiedzieć o tym, że odnotowujemy po raz pierwszy na rynku mleka znaczący wzrost importu niektórych produktów mlecznych, którego do tej pory nie było. Warto wiedzieć, że np. import serów i twarogów wzrósł w ostatnim czasie o ponad 15%, podobnie jak import jogurtów i fermentacyjnych napojów mlecznych wzrósł o 13,5%, co oznacza, że ewidentnie bilans handlowy produktów mlecznych pogarsza się i nie widać żadnej tendencji, aby to się miało zmienić.

    Mówiąc o innych rynkach, wymienię tylko rynek drobiu, gdzie rzekomo jest sytuacja bardzo dobra, ale również odnotowujemy blisko 10-procentowy spadek cen w stosunku do analogicznego okresu roku ubiegłego. A więc ten pierwszy punkt, który mówił o tym, że sytuacja na rynkach rolnych jest sytuacją dobrą, sytuacją perspektywiczną, nie odnosi się niestety do większości rynków, a jak posłuchamy głosów rolników, to także na rynku wołowiny, mięsa wieprzowego za dobrych perspektyw nie ma.

    Ale wróćmy też do zasadniczej części pana wystąpienia i efektów działalności na forum Unii Europejskiej, do tego 500-milionowego pakietu pomocowego. Jak wiemy, składa się on z dwóch elementów. Pierwszy element to ta pomoc, która ma być przeznaczona na restrukturyzację sektora mleczarskiego, a drugi - pomoc przeznaczona na wsparcie tych, którzy ponoszą dzisiaj na tym rynku straty. Warto zwrócić uwagę na to, że zgodziliśmy się jako Polska pana ustami na to, żeby pakiet pomocowy polegający na wygaszaniu produkcji mleka stanowił aż 150 mln zł z tego pułapu...

    (Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Krzysztof Jurgiel: Euro.)

    Przepraszam, 150 mln euro.

    ...to jest 43% środków przeznaczonych na pomoc. Warto też pomyśleć, kto tak naprawdę z tych pieniędzy skorzysta i jakie będą widzieli efekty za kilka chwil ci, którzy się zdecydowali na danie tych pieniędzy, i ci, którzy się zgodzili je przyjąć. Przecież wiemy dokładnie, że te pieniądze będą atrakcyjne dla tych, którzy osiągają na rynku niskie ceny, a nie dla tych, którzy osiągają wysokie ceny. Mówiąc krótko, te pieniądze są na to, aby produkcja w takich krajach jak Polska była wygaszana, aby ta produkcja mleka w Polsce nie była produkcją rosnącą na otwartym rynku. To jest bardzo niepokojące, bo to oznacza ni mniej, ni więcej, tylko wpisanie się w tę retorykę, która od lat jest proponowana. Polska z tego niestety skorzysta świadomie albo nieświadomie. Mimo że się zgodziliśmy kiedyś na zmianę reguł na rynku cukru, że się kiedyś zgodziliśmy na to, żeby nie można było zwierząt ubijać w trybie rytualnym, i na wiele innych podobnych rzeczy, to wygaszanie produkcji trwa. My mamy się rozwijać pod względem produkcyjnym, a nie tę produkcję wygaszać. (Oklaski) Chociażby z tego punktu widzenia uważamy tę informację i ten wynegocjowany pakiet za bardzo niekorzystne. To są, mówiąc krótko, pieniądze na wygaszanie produkcji, a nie na jej wzrost. Te pieniądze są skierowane do takich krajów jak Polska, bo myślę, że nie po to wielcy producenci mleka na rynku europejskim zdecydowali się takie mechanizmy uruchomić, aby ta produkcja była wygaszana u nich.

    Drugi pakiet w wysokości 350 mln euro. Znowu mówimy, że to jest sukces. Polska z tego uzyska 22 mln. Sam pan powiedział, że to jest 6%. I teraz jest pytanie, czy to jest adekwatne do pozycji Polski na rynku mleka, czy to jest za mało. W mojej ocenie jest to zdecydowanie za mało, tym bardziej że jak pan sam doskonale wie, z pakietu postulatów, które pan zgłaszał w Komisji Europejskiej, dotyczących rozwiązania sytuacji kryzysowej na rynku mleka, w tym dokumencie znalazło się bardzo niewiele, bo przecież nie ma dopłat eksportowych, a one miałyby fundamentalne znaczenie, bo pozwoliłyby te nadwyżki mleka wypchnąć poza obszar Unii Europejskiej i skierować do krajów trzecich za pomocą tych pieniędzy pomocowych, nawet za pomocą tych 22 mln, które byłyby skierowane do Polski. Pozwoliłoby to uzdrowić sytuację na rynku. Nie ma też nic o tym, aby uruchomić pomoc dla gospodarstw mających trudności z płynnością finansową. Dokładnie chyba zacytowałem pomysł, który skierował pan do Komisji Europejskiej. Już nie będę długo się rozwodził nad tym, czego pan także unika, czyli nad dyskusją na temat kar za przekroczenie kwot mlecznych, bo pana liczna korespondencja z komisarzem Hoganem świadczy o tym, że nie ma na to żadnych szans. Sztandarowy w waszym wykonaniu element kampanii wyborczej mówiący o tym, że trzeba doprowadzić do tego, aby polscy rolnicy tych kar nie zapłacili, legł w gruzach i pan ze wstydem nawet o tym nie wspomina.

    A więc zostanie 22 mln euro dla Polski, zostanie możliwość podwojenia tej kwoty w oparciu o środki budżetowe. Nawet jeżeli taka decyzja będzie, oby, to co to oznacza? Nawet na podstawie porównania do tego pakietu pomocowego, który był niedawno. To oznacza w moim odczuciu nie więcej niż znowu te 1,5 gr do 1 l mleka. Co to znaczy dla tych, którym cena spada z 1,20 zł do 60 gr? To jest po prostu takie gorzkie oblizanie tortu, który skonsumuje zupełnie ktoś inny. (Poruszenie na sali)

    (Wypowiedź poza mikrofonem)

    Tak, tak, bo zobaczymy, jakie będą efekty wykorzystania tych środków na likwidację produkcji i wygaszanie produkcji mleka.

    Szanowni Państwo! Panie Ministrze! Chciałbym też powiedzieć o rynku, o którym pan może mało mówił, ale który jest mi stosunkowo bliski, czyli o rynku owoców i warzyw. Nie będę się odnosił do kwestii rosyjskiego embarga, bo ono ma także znaczenie na rynku mleka i wielu innych produktów. Warto jednak wiedzieć o tym, że niestety ten pakiet, który został wynegocjowany, ten mechanizm wycofywania z rynku, jest na poziomie 30% tego, co było w roku ubiegłym. Wszyscy doskonale o tym wiemy. W zeszłym roku było to 300 tys. t jabłek, w tym roku jest ta propozycja 88 tys. t, i to jeszcze na bardzo niesprzyjających dla Polski warunkach, które dla tych, którzy nie są zorganizowani w organizacjach producenckich, oznaczają utrudnione wykorzystanie tych pieniędzy i w zmniejszonych stawkach. To był rynek, który przynosił polskiej gospodarce niesamowite dochody, bo jeszcze w 2013 r. na rynku owoców mieliśmy 332 mln euro nadwyżki nad importem. A wszyscy wiemy dokładnie, jak dzisiaj wygląda sytuacja, bo za okres miniony, niedawny, już nie kiedy ministrem był ktoś nie z PiS-u, ten deficyt już dzisiaj wynosi 205 mln na minusie, czyli w krótkim czasie straciliśmy prawie 500 mln euro w wyniku rosyjskiego embarga i braku aktywności w tym zakresie.

    Panie Ministrze! Szanowni Państwo! Mnie się wydaje - odnosząc się do całościowych rozwiązań, które państwo proponujecie, i do propozycji, które są zgłaszane w formie projektów ustaw - mam obawy, że wpadacie w zasadzki, które sami kiedyś zastawialiście na ówczesną koalicję, dzisiejszą opozycję, czyli m.in. na nas. Sprawa ziemi, która była przez was bardzo mocno podnoszona w czasie kampanii wyborczej, że rzekomo jest wykupywana w ogromnych ilościach przez cudzoziemców, co zagraża polskiej racji stanu. Wprowadziliście nową ustawę. Niestety dzisiaj także odczuwacie polityczne skutki tych złych rozwiązań. Sprawa upadku rolnictwa, o którym mówiliście, że już jest na dnie. Parę dni temu widziałem wspaniały dokument mówiący o doskonałych wynikach eksportu produktów żywnościowych z Polski z okresu, kiedy nie rządziliście, podpisanych przez pana ministra Jurgiela, pana ministra Boguckiego. Jednak się tym chwalicie. Sprawa wyrównania dopłat - poza tym, że od następnej perspektywy finansowej trzeba doprowadzić do wyrównania dopłat, żadnej aktywności po waszej stronie nie ma. Już dzisiaj poruszona przez jednego z przedmówców sprawa GMO - po cichu wycofujecie ustawę, bo tak naprawdę nie wiadomo, co zrobić z soją genetycznie modyfikowaną - czy ją wprowadzić i umożliwić jej import do Polski, czy ją wyeliminować, czy ją czymkolwiek zastąpić, a dobrze wiemy, że nie da się jej czymkolwiek zastąpić. Wymyśliliście pewne problemy, z którymi sobie dzisiaj sami nie możecie poradzić. Tylko ostrzegam pod kątem politycznym.

    Jeżeli chodzi o trzeci punkt pana wystąpienia mówiący o tym, jaka będzie dalej sytuacja na niektórych rynkach rolnych, to tu żadnych szczegółów poza chciejstwem, poza pewnymi propozycjami, od razu powiem, niezłymi propozycjami mówiącymi o tym, żeby wzmocnić rolę rolnika w procesie dystrybucji żywności, wyeliminować nieuczciwe praktyki, wprowadzić umowy kontraktacyjne, fundusz stabilizacji - nasz pomysł... To są dobre rozwiązania, tylko zobaczymy, jak one będą wyglądały w praktyce. Dzisiaj nie możemy się do tego odnieść, bo to nadal jest chciejstwo. To są dopiero propozycje. To są dopiero pomysły.

    Zważywszy więc na to, że ta informacja (Dzwonek) w zasadniczej części mówi o tym, że wynegocjowane środki europejskie będą przeznaczane na ograniczenie produkcji mlecznej w Polsce, o tym - mając to na względzie - że nie ma stabilizacji na rynkach rolnych, na większości tych rynków mamy tendencję spadkową, Polskie Stronnictwo Ludowe, nie odnosząc się personalnie i politycznie, tej informacji poprzeć nie może. Jeżeli będzie wniosek o jej odrzucenie, to dla dobra polskiego rolnictwa tę informację odrzucimy, bo nie zgadzamy się na ograniczanie produkcji rolnej w Polsce, a wręcz przeciwnie, uważamy, że naszą szansą jest jej zwiększanie. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia