8. kadencja, 23. posiedzenie, 4. dzień (22-07-2016)
33. punkt porządku dziennego:
Informacja o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2015 roku (druk nr 470) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka oraz Komisji Ustawodawczej (druk nr 746).
Poseł Ireneusz Zyska:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2015 r.
Środowe posiedzenie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka, na którym na pytania członków komisji odpowiadał pan prof. Andrzej Rzepliński, po raz kolejny potwierdziło, że obecny prezes Trybunału Konstytucyjnego nie chce w żaden sposób dążyć do zakończenia trwającego od ponad roku sporu, w którym jednoznacznie stawia się po jednej ze stron, formułując opinie niesprzyjające i nieprzystające do godności urzędu sędziego Trybunału Konstytucyjnego. Pan prezes nie chciał odpowiedzieć wprost na konkretne pytania zadane przez członków komisji, dotyczące np. wskazania podstaw prawnych niedopuszczania do orzekania trzech sędziów, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta Rzeczypospolitej, jak również postanowienia o orzekaniu w sprawie nowelizacji ustawy o Trybunale Konstytucyjnym z dnia 22 grudnia 2015 r. według przepisów z czerwca 2015 r. Dużo było za to aluzji do rzekomego tworzenia przez obecny rząd państwa autorytarnego, co ma polegać na braku poszanowania dla reguł i instytucji demokratycznych.
Cofnijmy się zatem do listopada 2014 r., kiedy wskazywano na udokumentowane przypadki licznych uchybień poważnie podważających rzetelność i uczciwość przeprowadzonych wyborów samorządowych, przede wszystkim na poziomie wyborów do sejmików. Pan prezes Rzepliński jeszcze przed jakimkolwiek rozstrzygnięciem sądów okręgowych w tej sprawie w sposób arogancki kpił, mówiąc, że osoby podważające sposób przeprowadzenia wyborów i liczenia głosów anarchizują państwo, bo poczuli krew, a ci, co wzywają do powtórzenia wyborów pod patronatem OBWE i Unii Europejskiej, są niepoważni. Trudno, Wysoki Sejmie, wyobrazić sobie, żeby takie wypowiedzi padły z ust któregokolwiek z sędziów austriackiego Trybunału Konstytucyjnego po ujawnionych kontrowersjach wokół drugiej tury wyborów prezydenckich w Austrii. Rację ma były premier Leszek Miller, człowiek zupełnie nie z mojej politycznej bajki, do którego pan prezes Rzepliński niczym rasowy komentator sceny politycznej skierował po wyborach samorządowych następującą radę: To był dobry moment, żeby zejść, a nie został wykorzystany. Otóż pan Leszek Miller powiedział w styczniu br., cytuję: Pamiętam, jak się zachowywał szef Trybunału Konstytucyjnego po wyborach samorządowych. Zdjął togę sędziego i założył garnitur polityka. Pamiętam, co mówił o protestach wyborczych, jak ganił tych, którzy mieli wątpliwości, czy procedury zostały wypełnione. Zachowywał się jak rasowy polityk Platformy - koniec cytatu.
Przechodząc do treści informacji o istotnych problemach wynikających z działalności i orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego w 2015 r., warto wskazać fragment dotyczący kryzysu konstytucyjnego. Można w nim znaleźć potwierdzenie tego, co podkreśliłem w wystąpieniu na poprzednim posiedzeniu Sejmu, a mianowicie że przyczyną powstania kryzysu związanego z upływem kadencji pięciorga sędziów trybunału pod koniec 2015 r. i wyborem ich następców było przyjęcie w ramach prac sejmowych, w drodze poprawki posła Roberta Kropiwnickiego, art. 137 do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym uchwalonej w dniu 25 czerwca 2015 r. Wprawdzie zgromadzenie ogólne sędziów trybunału nie uznało tego wydarzenia za wyłączną przyczynę kryzysu, ale stwierdziło, że była to przyczyna bezpośrednia. Nawiązując do rozdziału poświęconego skutkom orzeczeń trybunału, trzeba zauważyć, że kwestie opublikowania wyroku to dopiero początek. Kluczowe jest bowiem jego wykonanie poprzez przeprowadzenie stosownych zmian w ustawach i innych aktach prawnych odnośnie do przepisów uznanych za niekonstytucyjne. Jak wynika z przedstawionej informacji, s. 81-83, ówczesna większość rządowa PO-PSL, tak krzycząca dziś o braku szacunku dla orzeczeń trybunału, nie wywiązywała się z tego obowiązku.
Jak już wspomniałem, spór dotyczący Trybunału Konstytucyjnego ma charakter polityczny. Jest on destrukcyjny, niszczy i tak już wątłe zaufanie obywateli do instytucji państwa. Dlatego trzeba docenić działania Senatu w zakresie wprowadzonych poprawek przyjętych dzisiaj przez Wysoką Izbę, zgodnie z którymi prezydent nie będzie mógł wnosić o rozpatrzenie sprawy w Trybunale Konstytucyjnym poza kolejnością wpływu, skreślono wymóg zgody prezydenta na usunięcie sędziego z Trybunału Konstytucyjnego, jeśli tak orzekł sąd dyscyplinarny, prezydent ma powoływać prezesa trybunału spośród trzech kandydatów, a nie co najmniej trzech. Natomiast prezes trybunału będzie mógł pominąć zasadę badania spraw w kolejności wpływu, gdy chodzi o ochronę wolności i praw obywatela, bezpieczeństwa państwa i porządku konstytucyjnego. Te zmiany trzeba ocenić pozytywnie.
Nie mam jednak złudzeń. Mimo przyjęcia dziś przez Sejm poprawek Senatu do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym ten spór nie zakończy się wraz ze złożeniem pod ustawą podpisu przez prezydenta RP. (Dzwonek) Jest to spór polityczny i - mówię to z przykrością, naprawdę z przykrością - zakończyć może się, niestety, dopiero w grudniu, kiedy skończy się kadencja prezesa Trybunału Konstytucyjnego. Jest to obiektywne spostrzeżenie, wynikające z obserwacji działalności pana prof. Andrzeja Rzeplińskiego, który był faktycznym autorem projektu ustawy przyjętej przez Sejm 25 czerwca 2015 r.
Wicemarszałek Stanisław Tyszka:
Proszę kończyć, panie pośle.
Poseł Ireneusz Zyska:
Czas pokaże, czy powołanie nowego prezesa Trybunału Konstytucyjnego zmieni ten stan rzeczy. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia