8. kadencja, 24. posiedzenie, 1. dzień (05-09-2016)

10. punkt porządku dziennego:

Informacja o działalności rzecznika praw obywatelskich za rok 2015 oraz o stanie przestrzegania wolności i praw człowieka i obywatela (druk nr 580) wraz ze stanowiskiem Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka (druk nr 801).

Poseł Krzysztof Lipiec:

    Dziękuję bardzo.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka zapoznała się z informacją rzecznika praw obywatelskich z jego działalności w 2015 r. oraz z informacją o stanie przestrzegania praw i wolności w tymże roku i przeprowadziła dosyć interesującą dyskusję. Jeśli Wysoka Izba pozwoli, odniosę się do kilku kwestii, które podczas tej dyskusji padły, bo wystąpienie pana rzecznika, którego przed chwileczką byliśmy świadkami, jak również dzisiejsze podczas posiedzenia komisji tak naprawdę skupiło się na tej pisemnej informacji, która nam została przedstawiona. Natomiast ta dyskusja, która miała miejsce na posiedzeniu komisji, odnosiła się do pewnych szczegółów działalności rzecznika praw obywatelskich.

    Zwrócono szczególną uwagę na kwestię misji rzecznika praw obywatelskich, która jest sformułowana jako jego aktywna działalność, urzędu rzecznika, na rzecz obywateli w sytuacji takiej, kiedy mają oni problemy z władzą publiczną. I oczywiście z tego sprawozdania wynika, że takie działania były podejmowane. O tym była mowa na posiedzeniu komisji, ale również posłowie zwracali uwagę na rzeczy, które niekoniecznie, ich zdaniem, musiały być podejmowane. One stanowiły działalność drugorzędną, jednak zostały zbyt mocno nagłośnione. Chodzi tutaj przede wszystkim o sprawy związane z działalnością środowisk LGBT. I tutaj była podniesiona kwestia litygacji strategicznej, która przez to środowisko jest prowadzona. Ona jest wymierzona w normę konstytucyjną, dokładnie w art. 18 konstytucji, który sankcjonuje małżeństwo jako związek mężczyzny i kobiety. Działania tych środowisk w wyniku różnych serii postępowań prowadzą do tego, że są kwestionowane decyzje urzędów cywilnych, urzędów stanu cywilnego, które odmawiają wydania zaświadczeń potrzebnych do zawarcia za granicą małżeństw osób tej samej płci. Tutaj szczególnie zwrócono uwagę na rzecz, która jest przypisywana rzecznikowi praw obywatelskich. Ona dotyczy kwestii wniosku do jednego z sądów o pytanie prejudycjalne do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w kontekście właśnie tej aktywności związanej z działalnością środowisk LGBT, tak aby skutecznie można było przed instytucjami międzynarodowymi zakwestionować normę wynikającą z art. 18 ustawy konstytucyjnej.

    Kolejna sprawa, która była podniesiona, pan rzecznik o tym wspominał, to również jest rzecz, która wynika z dbałości o to, aby w przestrzeni publicznej jak najmniej było mowy nienawiści. Padło pytanie do pana rzecznika o to, czy pan rzecznik nadal współpracuje z ważną instytucją pozarządową, jaką jest Amnesty International, w kontekście przeprowadzonej przez polski oddział tej instytucji akcji, która polegała na proteście przed Pałacem Prezydenckim, gdzie padały bardzo wyraźne sygnały: Duda na Wawel. To jest kwestia tzw. mowy nienawiści. Tutaj zauważono, jeden z posłów zauważył brak stanowczej reakcji w tej sprawie.

    Sprawa, która była też utożsamiana z działaniami na rzecz środowisk LGBT, to jest kwestia dotycząca sprawy dr. Paula Camerona, który dochodził swoich praw cywilnych ze środowiskami LGBT. W pierwszej instancji uzyskał wyrok korzystny dla siebie. Tutaj było żądanie rzecznika praw obywatelskich względem sądu apelacyjnego o skuteczne uwzględnienie apelacji tych środowisk, które były przeciwne tym poglądom, które w Polsce głosił m.in. pan dr Cameron.

    Była stawiana również sprawa drukarza. To jest rzecz, która dotyczyła kwestii poniesienia przez niego konsekwencji na skutek działania rzecznika praw obywatelskich w kontekście odmowy wykonania przez niego pewnych zadań na rzecz właśnie środowisk LGBT. Chodziło o działalność gospodarczą. W przekonaniu posła, który stawiał tę kwestię, rzecz dotyczyła naruszenia również norm konstytucyjnych dotyczących swobody działalności gospodarczej.

    Kwestie reprywatyzacji również dominowały w tej debacie. Padały konkretne pytania, co rzecznik praw obywatelskich poczynił w tym kierunku, by problem reprywatyzacji nie był rozgrywany w takiej przestrzeni i w takiej skali, jak to dzisiaj ma miejsce.

    Jest jeszcze jedna kwestia. Rzecznik praw obywatelskich mówił o podjęciu działań w kontekście swojego poprzednika pani prof. Lipowicz, jeśli chodzi o procedurę in vitro. Obecny rzecznik podtrzymał działania w kontekście pytania do ministra zdrowia, jeśli chodzi o zaprzestanie finansowania przez budżet państwa tej procedury. Ta sprawa została przedstawiona w ten sposób, że rzecznik praw obywatelskich powinien swą działalnością w kontekście sfery ochrony zdrowia ogarnąć wszystkich, bez żadnego, że tak powiem, wyróżniania poszczególnych grup, którym konstytucja zapewnia skuteczne możliwości leczenia się w publicznej służbie zdrowia.

    Jest jeszcze jedna kwestia, która też została podniesiona. To jest sprawa, którą można by było nazwać podejmowaniem skutecznego działania na rzecz przeciwdziałania lekceważeniu narodu polskiego. To jest sprawa, która została zapisana jako wykroczenie w Kodeksie wykroczeń. Przez jednego z posłów była podniesiona konkretna sprawa, że został poparty przez obecnego rzecznika wniosek do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z konstytucją tych przepisów, które przewidują karę grzywny lub aresztu dla osób, które w miejscach publicznych okazują lekceważenie wobec narodu polskiego i jego konstytucyjnych organów. Tutaj warto również powiedzieć o tym, że Trybunał Konstytucyjny nie podzielił stanowiska rzecznika praw obywatelskich. Uznał, że te ustawowe normy są zgodne z konstytucją.

    Wysoka Izbo! W zasadzie w tym sprawozdaniu przywołałem te wątki dyskusji, które stały w jakiejś opozycji, w pewnym sensie, do wystąpienia rzecznika praw obywatelskich. Jednak kończąc, konkludując, tak jak powiedziałem na wstępie, pragnę stwierdzić, że Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka zapoznała się z informacją o działalności rzecznika w 2015 r., jak również z informacją o stanie przestrzegania podstawowych praw i wolności człowieka i obywatela. Bardzo dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia