8. kadencja, 25. posiedzenie, 1. dzień (13-09-2016)

7. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (druk nr 790).

Poseł Mirosław Maliszewski:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Chcę przedstawić stanowisko klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego odnośnie do projektu ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom, w tym wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi.

    Rzeczywiście do tych zjawisk bardzo często dochodzi nie tylko w tym aspekcie, o którym już dzisiaj mówiliśmy, czy w relacjach dostawca - supermarket, ale jeszcze częściej dochodzi do tych niekorzystnych zjawisk w wykorzystywaniu przewagi w relacji produkcja, producent surowca - rolnik - przetwórca tego surowca czy nawet w bardzo prostym wydaniu, w jakim najczęściej odbywa się obrót produktami rolnymi na tym podstawowym poziomie, czyli rolnik - punkt skupu, który się znajduje w tej czy w sąsiedniej wiosce.

    Ponieważ takie oczekiwania są, to ten tytuł rzeczywiście jest dobry, natomiast treść, która w tej ustawie jest, niestety nie spełnia oczekiwań środowiska rolniczego i nie realizuje, chociażby z dwóch powodów, tych warunków zawartych na początku. Po pierwsze, ten minimalny obrót to musi być 50 tys. zł i ten partner, który jest potencjalnie partnerem nieuczciwym, musi mieć 100 mln rocznego obrotu. I w tym aspekcie, który najczęściej dotyczy polskiej wsi, mamy do czynienia z niedotrzymaniem jednego i drugiego warunku, czyli ten podstawowy obrót produktami rolnymi będzie dotyczył podmiotów, dla których w tej ustawie nie będzie regulacji, i zjawisk, które w tej ustawie nie będą regulowane.

    Rzadko bowiem jest tak, że to rolnik dostarcza produkt do supermarketu, rzadko jest też tak, że rolnik dostarcza produkt do dużego zakładu przetwórczego. Najczęściej rolnik dostarcza produkt do swojej grupy producenckiej, która z natury jest z tej ustawy wyłączona, albo rolnik dostarcza do punktu skupu. A więc tak naprawdę ta ustawa dotyczy dużych podmiotów, które handlują produktami przetworzonymi, produktami rolnymi z supermarketami. W tych kategoriach trzeba o tym projekcie mówić i absolutnie nie łudzić nadzieją rolników, że będzie to regulacja kwestii, która ich bezpośrednio dotyczy.

    I teraz treści, które w tej ustawie są zawarte. Najpierw powiedzmy, co to jest ta rzekoma przewaga kontraktowa. Ona rzeczywiście bardzo często występuje w relacjach np. grupa producencka - odbiorca, czyli supermarket, albo grupa producencka - duży przetwórca. Tę przewagę kontraktową charakteryzuje dysproporcja w potencjale ekonomicznym. Z reguły rzeczywiście tak jest, więc ten warunek jest spełniony.

    Czy działanie niezgodne z dobrymi obyczajami zagraża drugiej stronie i narusza jej interes? To są zapisy, które mówią, co to jest ta przewaga kontraktowa. Ta ustawa ma przeciwdziałać nieuczciwym praktykom związanym z ową przewagą kontraktową.

    Pytanie jest takie: Dlaczego w tej ustawie nie zapisano wyraźnie, jakich zjawisk... jakich czynności nie można prowadzić, aby ta ustawa działała? W takim przypadku, jak to jest dzisiaj z Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, któremu powierzono jakieś nowe zadania, ale generalnie nie rozszerzono ich ponad te, które wynikają z przeciwdziałania praktykom ograniczania konkurencji, a więc zawierania niedozwolonych porozumień czy nadużywania pozycji dominującej? Tak naprawdę dajemy Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów pewną swobodę w interpretowaniu niekorzystnego zjawiska przewagi kontraktowej, ale z drugiej strony - bo przecież postępowanie będzie się dalej toczyło przed sądem dotyczącym konkurencji - prezesa urzędu stawiamy w bardzo trudnej sytuacji, i w moim odczuciu, jeżeli nie jest wyraźnie napisane, co jest nieuczciwą praktyką, a nie jest to w tej ustawie napisane, narażamy go oczywiście na to, że on przed sądem takie postępowanie przegra i do tego zjawiska niby dobrego nie będzie absolutnie dochodziło. I nawet będziemy mieli do czynienia z przewagą kontraktową.

    Powiedzmy sobie szczerze. Mówię to z punktu widzenia praktyka. Ja w swoim życiu miałem okazję być kiedyś partnerem supermarketu jako kierujący grupą producencką i moja jak gdyby gorsza pozycja w negocjacjach z supermarketem nie wynikała z tego powodu, że on dysponował dużym kapitałem, a ja mniejszym, tylko z tego, że ten supermarket zaproponował mi, że albo przystanę na warunki, które są dla mnie krzywdzące, czyli chodzi o niskie ceny, albo nie podpiszę umowy. On nie zmuszał mnie do tego, żebym ja tę umowę podpisał, tylko pokazywał, że za moimi plecami stoi kolejnych 10 dostawców, którzy chcą na tych warunkach tę umowę podpisywać, i tak się zresztą działo.

    Ta ustawa tego absolutnie nie reguluje. Dzisiaj, jadąc do punktu skupu, dostarczając owoce, żywiec, zboże do tego punktu skupu, dowiaduję się, jaką mam cenę i nie realizuję żadnego kontraktu, bo ta ustawa dotyczy tego, że już jest kontrakt i ten kontrakt jest nieuczciwie zawarty albo nieuczciwie proponuje się go zawrzeć. Mnie tego kontraktu nikt na początku nie proponuje na tym pierwszym etapie obrotu produktem rolnym. A więc powiedzmy sobie szczerze, że ustawa nie dotyczy rolników, tylko dotyczy tych, którzy dystrybuują produkty żywnościowe wcześniej przetworzone, kupione od rolników, a kupno tych produktów od rolników nie jest tą ustawą regulowane i nie jest to naprawione.

    Ale, szanowni państwo, ponieważ ustawa ma dobry tytuł i dotyczy materii, która rzeczywiście jest dzisiaj problemem w obszarze handlu żywnością, czy to surowcem, czy żywnością przetworzoną, nie będziemy zgłaszali i popierali wniosku o odrzucenie tej ustawy w pierwszym czytaniu. Dobrze, żeby ten projekt poszedł do komisji. W tej komisji będziemy nad nim procedować (Dzwonek) i te błędy, które w tej ustawie są, spróbujemy wyeliminować. I od poziomu wyeliminowania błędów uzależniamy nasze ostateczne głosowanie. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia