8. kadencja, 25. posiedzenie, 1. dzień (13-09-2016)

10. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2015 roku (druk nr 618) wraz z opinią Komisji do Spraw Kontroli Państwowej (druk nr 671).

Poseł Elżbieta Stępień:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Panie Prezesie! Zaproszeni Goście! Mam mówić o druku nr 618 i druku nr 671. Powiem szczerze: jestem skonfundowana. Dlaczegoż? Dlatego że z jednej strony pochlebnie mówimy o pracownikach, a z drugiej strony, zasłaniając to innym powodem, wystawiamy, pokazujemy im żółtą kartkę. Są to instytucje niezależne w Polsce, które... Może inaczej, to jest kolejna instytucja niezależna, która jest solą w oku PiS-u. Najpierw w ubiegłym tygodniu atakowaliście państwo RPO, a teraz - uważam, że z pobudek politycznych - atakujecie Najwyższą Izbę Kontroli. Polityczny bicz na Najwyższą Izbę Kontroli to tak naprawdę skok na niezależną instytucję, który ma swój konkretny cel: chcecie kolejną instytucję podporządkować sobie. A NIK jest organem kontroli państwowej i ochrony prawa. Ma za zadanie dostarczać informacji o stanie państwa i o jego finansach.

    Dodam, że jako członek komisji uczestniczyłam w tym ostatnim posiedzeniu, na którym zebraliśmy opinie 28 komisji. Wszystkie komisje zaopiniowały pozytywnie sprawozdanie Najwyższej Izby Kontroli za rok 2015, nie miały do niego żadnych uwag, natomiast argumenty, które padały z ust posła sprawozdawcy... Jako członek tej komisji mogę powiedzieć, że jest mi wstyd, że komisja podjęła taką decyzję, dlatego że ocena dotyczy sprawozdania za 2015 r. całej instytucji Najwyższej Izby Kontroli, a nie jej prezesa. Uważam, że kwestia pana prezesa jest odrębną kwestią i powinna być rozpatrywana osobno.

    Zwróćcie państwo uwagę na to, że raporty NIK nie zawsze były pochlebne i że uderzały w koalicję Platformy Obywatelskiej i PSL-u. Wielokrotnie w raportach przedstawiano patologie i nadużycia oraz defraudację majątku państwowego. Podsumowując: 117 kontroli planowanych - ponad plan - kontrola wykonania budżetu państwa przez dysponentów w 111 częściach budżetowych, 144 kontrole doraźne, które przeprowadzane były na wniosek parlamentarzystów, obywateli, instytucji i mediów. Wiele raportów omawiano na posiedzeniach komisji sejmowych, gdzie można było uzyskać dodatkowe informacje z przeprowadzonych kontroli. Skierowano do organów ścigania 126 zawiadomień co do przestępstw lub wykroczeń, w tym 52 do prokuratury. Tak naprawdę mogłabym dalej wymieniać, ale samo sprawozdanie z działalności Najwyższej Izby Kontroli jest obszerne.

    Informacje, które uzyskiwano z kontroli, to były informacje nie tylko o popełnionych błędach i nadużyciach, ale także o pozytywnych i dobrych przykładach, które można wykorzystać w ramach dobrych praktyk i usprawniania państwa. Z inicjatywy NIK złożono kilkadziesiąt wniosków o zmianę przepisów rangi ustawowej i rozporządzeń. Izba wskazała na konieczność uszczelnienia systemu podatkowego i szereg innych spraw mających wpływ na ochronę finansów państwa i przestrzeganie prawa, wskazując również na usprawnienia.

    NIK ustawowo zobowiązany jest do przedkładania planu pracy, który jest zatwierdzany przez Sejm. Nie było sygnałów dotyczących nieprawidłowości w realizacji czy w samej konstrukcji programu.

    Podczas posiedzenia komisji sejmowej poseł sprawozdawca wspominał, że warto zamieścić syntetyczny opis ustaleń dokonywanych w ramach kontroli i uzyskanych z tego tytułu efektów. I tu zgoda, przy kolejnym planie warto uwzględnić tę kwestię. Warte podkreślenia jest również to, co zauważył poseł sprawozdawca podczas posiedzenia komisji, chodzi o dbałość o doszkalanie pracowników i podnoszenie ich kompetencji, jako pozytywny aspekt. Czyli możemy się cieszyć dobrze wykwalifikowaną kadrą. Biurokracja? Tak, ona jest. To jest zmora nie tylko NIK-u, ale również całego systemu.

    Chcę zacytować również... W odniesieniu do wniosku o odrzucenie sprawozdania chciałabym się posłużyć regulaminem Sejmu. Odniosę się do zapisów pana Piotra Radziewicza, który powiedział tak: Komisje sejmowe nie mogą ani przyjmować, ani odrzucać informacji NIK. W szczególności kompetencja taka nie wynika z prawa rozpatrywania informacji oraz ogólnego podjęcia podległości NIK Sejmowi. Podległość ta nie rozciąga się zresztą na organy wewnętrzne Sejmu. Z odrzucenia lub przyjęcia informacji NIK musiałyby wynikać jakieś dalsze skutki prawne, wykraczające poza czysto polityczną manifestację poglądu na jej temat. Dla przykładu konsekwencją odrzucenia przez Sejm sprawozdania z działalności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji może być, jeżeli taką samą decyzję podejmie Senat, wygaśnięcie wszystkich mandatów, przepraszam, wówczas wygasa kadencja wszystkich członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. Czynność prawna odrzucenia lub przyjęcia przez komisje sejmowe, czyli Sejm obradujący in pleno, jakiegokolwiek dokumentu pochodzącego od podmiotu władzy państwowej zewnętrznego wobec Sejmu musi mieć wyraźną podstawę prawną w przepisach prawa materialnego. Powinno ono określać też skutki prawne powyższego odrzucenia lub przyjęcia w przypadku NIK.

    Ponadto dzisiaj pan minister Czapla dostarczył jeszcze notatkę, z której również wynika, że w dotychczasowej praktyce przyjęcie sprawozdania zasadniczo następowało bez przeprowadzania głosowania. Odbywało się ono na zasadzie niezgłaszania sprzeciwu. Wobec braku sprzeciwu sprawozdanie NIK uznawano za przyjęte. Jedyny przypadek, kiedy sprawozdanie NIK było przedmiotem głosowania, miał miejsce w IV kadencji Sejmu w odniesieniu do sprawozdania z działalności NIK w 2001 r. Sprawozdanie ostatecznie zostało przyjęte. Rozpatrzenie to dyskusja, to pytania i odpowiedzi.

    Nowoczesna nie dostrzega podstaw do nieprzyjęcia. Brak jest pozytywnej rekomendacji sejmowej Komisji do Spraw Kontroli Państwowej, jeżeli chodzi o sprawozdanie z działalności NIK. W opinii wskazała ona: ˝biorąc pod uwagę konieczność dokonania zmian usprawniających pracę Izby, w tym nakierowanych na zracjonalizowanie organizacji wewnętrznej Izby oraz dokonanie systemowych i doraźnych zmian w polityce kadrowej NIK˝. Opinia nie ma charakteru merytorycznego, lecz polityczny, nakierowany na osobę prezesa NIK, nie odnosi się do całości funkcjonowania Izby wraz z zatrudnionymi tam pracownikami. Zarzut ten nie może być podstawą do odrzucenia.

    Zbliża się koniec roku 2016 i, co za tym idzie, sprawozdanie NIK za 2016 r. oraz plan na 2017 r. Mniemam, że z obawy o stan państwa i jego finansów chcecie państwo wymienić szefa Izby na posłusznego i tym samym niszczyć kolejną instytucję, która stoi na straży praworządności.

    I chciałabym teraz oddać głos panu Meysztowiczowi.

Przebieg posiedzenia