8. kadencja, 26. posiedzenie, 1. dzień (21-09-2016)
6. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie innych ustaw (druk nr 730).
Poseł Agnieszka Ścigaj:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Drogie Koleżanki i Koledzy Posłowie! No cóż, wysłuchałam opinii. Na początku bardzo serdecznie chcę podziękować państwu za te słowa również krytyczne i uwagi do tego projektu, ponieważ tak jak wcześniej wspominałam, to jest projekt poselski, ale to jest projekt wniesiony przez środowiska osób niepełnosprawnych, przez same osoby niepełnosprawne. Powoływaliśmy się tutaj na opinie ministerialne, rządowe, natomiast nikt nie zwrócił uwagi na opinie, które wpłynęły, a to są dwie opinie dla mnie bardzo kluczowe, bo jedna to 150 organizacji pozarządowych, a druga to 17 organizacji pozarządowych zrzeszających rodziców i opiekunów osób niepełnosprawnych.
Rozmawialiśmy tutaj oczywiście o intencji tego projektu i cieszę się przynajmniej z tego względu, że państwo się zgadzacie, że intencja, że zasadność tego projektu i że interes społeczny... Szczególnie mam na myśli tutaj interes właśnie osób niepełnosprawnych intelektualnie, które nie będą w stanie ani w komisji się wypowiadać, ani w tej sali, ani w mediach. Pewnie nie będą w stanie dyskutować ani z prawnikami, ani z rządem, ponieważ nie mają takiej wiedzy, nie umieją rozmawiać w taki sposób, aby ułożyć swoje zdania w reguły prawne, które zostaną zaakceptowane przez wszystkich prawników. Zwracałam się do państwa z prośbą o to, aby pozwolić procedować nad tym projektem. Rzeczywiście nie zmienialiśmy w nim wiele, nie poddawaliśmy go ostrej krytyce prawniczej z uwagi na to, że liczyliśmy, że właśnie w komisjach taka praca trwa, ponieważ jesteśmy już trochę w tym parlamencie i wiemy, że w porównaniu z bublami, które trafiały do komisji, ten projekt to po prostu mistrzostwo świata, ale okej. (Oklaski)
(Poseł Grzegorz Długi: Tak jest.)
Rozumiem, że tutaj intencje nie mają znaczenia. Przedkładamy te wszystkie opinie prawne, bo to prawo, jak widać, tworzone jest dla prawników. Niemniej jednak bardzo serdecznie dziękuję, ponieważ te wszystkie uwagi będę mogła przekazać środowisku osób niepełnosprawnych. Myślę, że one przyglądają się tej debacie i że się nie poddadzą, ponieważ już 10 lat się nie poddają i 10 lat proszą o to, żeby im pomóc. Jeżeli nawet oni przez rok przygotowują projekt, który państwa zdaniem ma duże uchybienia legislacyjne, duże uchybienia prawne, to właściwie dziwi mnie, że przez rok nie powstał projekt dobrze przygotowany przez te wszystkie ministerstwa, przez pana ministra, który rzeczywiście rozwiązywałby ten problem.
Nawiasem mówiąc, nawiązując do tego powalającego mnie ostatniego krytycznego zdania, aczkolwiek, tak jak mówię, występuję tutaj w takiej roli, zwracałam się trzykrotnie czy nawet czterokrotnie do państwa, prosząc państwa o to, żeby ten projekt trafił do prac. Uważam, że da się go poprawić i da się pracować w komisjach, tym bardziej że duża część posłów w tej sali wyrażała taką chęć. Myślę, że zrobilibyśmy dla tych ludzi po prostu dobry projekt. Jak widać, mamy pierwsze czytanie, bo w tym wypadku trzeba to szybko usunąć z wokandy, bo są inne, ważniejsze tematy, nie będę już tu o nich wspominać.
Nie na wszystkie pytania potrafię jeszcze odpowiedzieć teraz, więc oczywiście zapisałam je sobie, żeby sama dla siebie znaleźć odpowiedź. Natomiast bardzo ważne i cenne uwagi dotyczyły tego katalogu. Wcześniej czytałam w opiniach, że rzeczywiście warto byłoby się zastanowić odnośnie do katalogu ograniczeń, czy nie rozszerzyć tego na inną grupę osób niepełnosprawnych. Pamiętam, jak rozmawialiśmy w kuluarach z panem ministrem Michałkiewiczem, który również uważał ten projekt za zasadny. Odpowiadając z tej mównicy na pytania, podkreślał, że warto ten pomysł przenieść na inne grupy osób niepełnosprawnych. Trzeba tylko zaznaczyć, że my tu mówimy o osobach, bo sama niepełnosprawność nie jest jakby wyznacznikiem ograniczania zdolności do czynności prawnych. Podkreślam, że chodzi o zdolność do czynności prawnych, bo rzeczywiście jest tutaj pewien zasadniczy błąd. Rzeczywiście nie mówimy o ograniczeniach czynności prawnych, ale zdolności do czynności prawnych. To jest po prostu błąd w tej ustawie. Rzeczywiście o tym błędzie my też wiedzieliśmy i chcieliśmy go już później poprawić w komisjach, tak że za tę uwagę też dziękuję.
Jeśli chodzi o liczby, to tutaj, jak państwo usłyszeliście, pan minister podkreślił, jaka to jest liczba osób. Z tych środowisk mieliśmy informację o ok. 50 tys. osób rocznie z tą niepełnosprawnością intelektualną. Co do definicji niepełnosprawności intelektualnej, to nie wiem, ale też nie doszukałam się definicji np. niedorozwoju umysłowego, a jednak ubezwłasnowolnienie jest orzekane na tej podstawie. A więc chyba nie wszystko musi być dodefiniowane w Kodeksie cywilnym, bo też sądy same potrafią orzekać. Tutaj jest dodatkowo sugerowane, że rodzaj niepełnosprawności wskazywany podczas przyznawania kodu i stopnia niepełnosprawności mógłby być takim wyznacznikiem, że właśnie o tę niepełnosprawność chodzi. Brakuje tej definicji, ale sformułowania typu ˝komunikacja społeczna˝ czy inne sformułowania też są niedodefiniowane w Kodeksie cywilnym, więc to chyba nie jest większy problem.
Na uwagę zasługuje fakt, który państwo tutaj podkreślali, chyba pan poseł Paszyk też podkreślał, pani poseł Agnieszka Hanajczyk podkreślała, że warto byłoby zastanowić się nad rozszerzeniem instytucjonalnym, czyli żeby z wnioskiem o przyznanie opiekuna prawnego czy medycznego mogły występować również instytucje czy placówki, w których takie osoby przebywają. Moim zdaniem jest to rzeczywiście bardzo słuszna uwaga.
Było jeszcze pytanie pani poseł Małgorzaty Pępek, która zwracała uwagę na to, czy wiadomo, do jakich konkretnych czynności prawnych będziemy udzielać pełnomocnictwa, czyli do jakich będzie upoważniony ten opiekun prawny. Ta uwaga padała też w wielu rekomendacjach, również Sądu Najwyższego, że warto by było może dookreślić, ale z drugiej strony, tak jak wcześniej wspomniałam, padało, że przy delikatności tej sprawy elastyczność podejmowania tej decyzji mogłaby pomóc sędziom. Rzeczywiście tutaj bardzo dużo zależałoby od środowiska sędziowskiego, czy ono potrzebowałoby dookreślenia tych czynności. Pytanie jest też takie, czy jesteśmy w stanie te czynności w tym kodeksie wymienić. Jeżeli zaczniemy wymieniać np. zawarcie umowy z telekomunikacją, to rzeczywiście możemy pójść za daleko. Natomiast tutaj sąd będzie na wniosek opiekuna bądź tej osoby dokonywał dookreślenia.
Powiem państwu, że od 20 lat pracuję z osobami niepełnosprawnymi i osobami niepełnosprawnymi intelektualnie. Prowadziłam też zakład aktywizacji zawodowej. Wielką bolączką osób niepełnosprawnych intelektualnie i ich opiekunów - to do pani poseł Bartuś - są kredyty, są chwilówki. Rozmawialiśmy o tym na ostatnim posiedzeniu podkomisji, na którym rozmawialiśmy o podwyższeniu kwoty wolnej od zajęć komorniczych. Te osoby bardzo często pracują, mają wynagrodzenia, potrafią wiele rzeczy wykonywać. One wychodzą za maż, żenią się, mają dzieci, mają rodziny, a bardzo często mają problemy z tym, że ktoś ich naciąga po prostu na kredyty i większość swojego wynagrodzenia albo renty socjalnej muszą przeznaczać na komorników i dłużników. Wystarczyłoby pozwolić właśnie w tym względzie, żeby rodzic czy współmałżonek musiał podejmować z nimi decyzję o zaciągnięciu zadłużenia na jakąś wyższą kwotę. Myślę, że to w wielu sytuacjach pozwoliłoby uniknąć tego, że później mają one komornika i bardzo duże koszty komornicze.
Jak widać... Nie wiem, czy w takim razie... Mogę przypuszczać, że skoro główny klub parlamentarny jest za odrzuceniem wniosku w pierwszym czytaniu, to pewnie tak się stanie, chociaż dalej jakąś tam nadzieję mam, wierzę, że może jednak nie. Niemniej jednak pozostaje prosić tylko o to, żebyście państwo zaraz po tym, jak odrzucicie ten wniosek, po prostu zaangażowali swoich prawników, zaangażowali Ministerstwo Sprawiedliwości i stworzyli taką legislację, która waszym zdaniem będzie rozwiązywać ten problem, bo jak państwo wszyscy podkreślaliście - to jest bardzo ciekawe, wszyscy to podkreślaliście - to jest ważne, potrzebne i to powtarza się przez 10 lat. A więc bardzo proszę, zwróćcie na to uwagę, bo to jest może 40-50 tys. osób, ale dla nich to jest bardzo często sprawa życia i śmierci. To nie jest sprawa, przy której możemy tutaj bić pianę, ale to jest dla nich bardzo ważne, więc zróbmy chociaż raz coś takiego, co dla ludzi będzie ważne. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia