8. kadencja, 26. posiedzenie, 3. dzień (23-09-2016)
20. punkt porządku dziennego:
Przedstawiona przez Radę Ministrów informacja o stanie lasów oraz o realizacji ˝Krajowego programu zwiększania lesistości˝ w 2014 r. (druk nr 547) wraz ze stanowiskiem Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa (druk nr 586).
Poseł Jerzy Gosiewski:
Szanowny Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Szanowny Panie Ministrze! Szanowne Koleżanki i Szanowni Koledzy Leśnicy! W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa mam zaszczyt przedstawić sprawozdanie komisji, zawarte w druku nr 586, o informacji o stanie lasów oraz o realizacji ˝Krajowego programu zwiększania lesistości˝ w 2014 r., przekazanej przez Radę Ministrów w druku nr 547.
Zgodnie z przedłożoną przez rząd informacją w roku 2014 r., podobnie jak w latach ubiegłych, Lasy Państwowe realizowały podstawowe cele polityki leśnej państwa, która została przyjęta przez Radę Ministrów w dniu 22 kwietnia 1997 r. Cele polityki leśnej państwa określone w ustawie o lasach dotyczą stanu ochrony lasu, ochrony bioróżnorodności, przebudowy drzewostanów, ograniczania zrębów zupełnych, zwiększania powierzchni lasów czy leśnych kompleksów promocyjnych.
Realizacja polityki leśnej państwa (PLP) przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe wymaga znacznych nakładów finansowych. Efekty realizacji zadań polityki leśnej państwa w części są korzystne dla społeczeństwa, bowiem dobrze chronione, właściwie zarządzane ekosystemy leśne dostarczają licznych usług, z których korzystają zarówno mieszkańcy, jak i wypoczywający w otoczeniu lasów.
Bardzo trudnym zadaniem wynikającym z polityki leśnej państwa jest poprawa gospodarowania w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa. Lasy niestanowiące własności Skarbu Państwa są rozdrobnione zarówno powierzchniowo, jak i pod kątem własności. Praktycznie wszystkie działania przewidziane w polityce leśnej państwa uwarunkowane są finansowaniem gospodarki w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa. Objęcie siecią Natura 2000 znacznej części obszarów zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe powoduje ograniczenia w ich użytkowaniu i zwiększa koszty ponoszone na prowadzenie gospodarki leśnej, która wymaga stosowania zróżnicowanych metod gospodarowania w lasach, adekwatnych do celów i reżimów ochrony przyrody.
Wskutek zmian klimatu nasila się występowanie katastrof naturalnych i pożarów. Trzeba liczyć się ze zwiększonym nasileniem zakłóceń o charakterze przypadkowym w rozwoju lasu. Wymaga to podejmowania stosownych działań ograniczających negatywne skutki przyrodnicze i gospodarcze i zapobiegających im.
W 2014 r. w wyniku realizacji ˝Krajowego programu zwiększania lesistości˝ oraz zmian dokonanych w ewidencji gruntów powierzchnia leśna kraju wzrosła o 21 tys. ha w stosunku do 2013 r. W końcu roku 2014 lesistość wyniosła 29,4%. Od 2005 r. obserwuje się znaczny spadek dynamiki zalesień. Ma on charakter długookresowy i jest głównie związany ze spowolnieniem w przekazywaniu przez Agencję Nieruchomości Rolnych gruntów do zalesienia Lasom Państwowym. Pomimo to zakładany program prawdopodobnie zostanie zrealizowany po właściwym przeklasyfikowaniu gruntów zalesianych w sposób naturalny.
Bardzo pozytywna jest kontynuacja w lasach zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ˝Programu zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew w Polsce na lata 2011-2035˝.
W trakcie posiedzenia komisji zwracano uwagę na konieczność monitorowania niektórych programów, takich jak m.in. te dotyczące reintrodukcji głuszca i cietrzewia, sokoła wędrownego, rysia, a także programów ochrony in situ i ex situ m.in. pachnicy dębowej, zająca i kuropatwy. Każdy gatunek roślin czy zwierząt do życia potrzebuje odpowiednich warunków klimatycznych i właściwego siedliska, z czego niektóre gatunki swoje potrzeby mają szczególnie określone. Ponoszenie kosztów reintrodukcji, ochrony, przemieszczania i zaszczepiania niektórych gatunków w niewłaściwe miejsca i innych zabiegów ochronnych jest niecelowe i kończy się fiaskiem. Wskazane więc byłoby monitorowanie skutków wydawania na ten cel pieniędzy.
Podczas posiedzenia komisji omawiano sprawę naturalnego zachowania lub odtwarzania śródleśnych zbiorników i cieków wodnych. Prowadzona jest renaturalizacja i szczególna ochrona łęgowych lasów wilgotnych oraz bagien, siedlisk i torfowisk. Działania związane z małą retencją w Lasach Państwowych są prowadzone aktywnie i na dużą skalę już od 1990 r. Prawidłowo kontynuowano program przeciwdziałania skutkom odpływu wód opadowych na terenach górskich. Zwiększenie retencji i utrzymanie potoków oraz związanej z nimi infrastruktury w dobrym stanie to jest jedno z dobrych przedsięwzięć, które Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe realizowało w ramach Programu Operacyjnego ˝Infrastruktura i środowisko˝. Program ˝Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych˝ realizowano z różnym skutkiem.
Istotną rolę w tworzeniu polskiego modelu w leśnictwie pełnią badania naukowe. Obecnie prowadzone prace badawcze koncentrują się m.in. na obszarach obejmujących poprawę stanu zdrowotnego drzewostanów, m.in. w oparciu o monitoring stanu lasu, rewitalizację siedlisk i przebudowę drzewostanów, a także zwiększanie retencji wodnej w siedliskach leśnych, genetykę drzew w systemie informacji przestrzennej oraz łowiectwo.
Na pytania, zadawane podczas posiedzenia komisji przez państwa posłów, o bobry pan minister odpowiedział, że cały czas prowadzone są odstrzały tego gatunku. Regionalne dyrekcje ochrony środowiska zgodnie z ustawą o ochronie przyrody mają prawo wydawać decyzje dotyczące odstrzału tego gatunku. Bóbr jest to gatunek, na którym bardzo trudno wykonać odstrzał, dlatego też realizacja każdorazowej decyzji odbywa się na poziomie zaledwie od kilku do kilkunastu procent.
W trakcie dyskusji dużo czasu poświęcono szkodom spowodowanym przez zwierzynę łowną i prawnie chronioną. Główną listę zwierząt łownych stanowi 18 gatunków ssaków i 13 gatunków ptaków. W związku z tym, że występuje ciągły wzrost szkód w płodach i uprawach rolnych oraz związany z tym wzrost odszkodowań spowodowany wzrostem liczebności zwierzyny, minister środowiska zobowiązał Polski Związek Łowiecki i Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe do zwiększania planów odstrzału zwierzyny w łowieckim roku gospodarczym 2013/2014. Stan pogłowia w łowieckim roku gospodarczym 2013/2014 prezentuje się w ten sposób, że jeleni szlachetnych było ok. 218 tys., danieli - ok. 28 tys., saren - 873 tys., dzików - 285 tys. i łosi - ok. 16 tys. sztuk.
Tak więc wypłacone w łowieckim roku gospodarczym 2013/2014 odszkodowania za szkody łowieckie wyrządzone przez jelenie, daniele, sarny i dziki wzrosły o ok. 10%, do kwoty 80 mln zł. Odszkodowania za szkody wyrządzone przez łosie, wypłacane ze środków Skarbu Państwa, wyniosły w 2014 r. 1 mln zł. Spada pogłowie zajęcy i kuropatw. Jest to związane ze zmianami klimatu i warunków bytowania.
Bardzo dużo wątpliwości w trakcie posiedzenia komisji zgłaszano na temat utrzymywania moratorium na odstrzał łosi, a także w sprawie nadmiernej ilości gatunków zwierząt dotychczas objętych ochroną. Bóbr jako szkodnik pól i lasów w dyskusji przedstawiany był wielokrotnie. Państwo posłowie sugerowali zmiany w ustawie o ochronie przyrody w celu ograniczenia zbędnej ochrony zwierząt, których w środowisku jest zbyt dużo. W odpowiedzi pan minister potwierdził, że szkody spowodowane przez te zwierzęta stale wzrastają. Pan minister stwierdził, że sprawa łosi jest bardzo kontrowersyjna i dosyć dotkliwa. Stwierdził, że w ciągu ostatnich 5 lat było 106 tys. wypadków i kolizji z dużym zwierzęciem. W wyniku tych zderzeń zginęło 56 osób. Pan minister stwierdził również, że lokalnie w takich województwach jak warmińsko-mazurskie, podlaskie, częściowo mazowieckie i lubelskie szkody ze strony łosi są wyjątkowo dotkliwe w lasach i w polach, do tego dochodzą jeszcze kolizje i wypadki w okresie migracji zwierząt. Wiadomo bowiem, że jesienią, szczególnie przed zbliżającą się zimą, łoś wędruje na tereny bardziej suche, gdzie ma żer pędowy - głównie są to bory iglaste, sosnowe - a na wiosnę i lato wraca na bagna, gdzie ma swój biotop. W związku z tym ta sprawa będzie podlegać kolejnym rozważaniom, jest to w tej chwili sprawa otwarta, ale moim zdaniem powinno się traktować łosia jak zwierzę łowne. Nie mamy bowiem prawa tolerować sukcesywnie zwiększających się szkód w uprawach rolnych i leśnych, a co za tym idzie, w całym środowisku.
Polski Związek Łowiecki oraz Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe monitorują poziom szkód łowieckich w uprawach i płodach rolnych oraz w drzewostanach. Właściwą reakcją na ich wzrost była bieżąca korekta rocznych planów łowieckich w zakresie zwiększania pozyskania gatunków zwierzyny czyniącej szczególne szkody. W przypadku kuropatwy trend jest spadkowy, co jest spowodowane fragmentacją środowiska, presją człowieka, zabiegami agrotechnicznymi w rolnictwie, żerowaniem zwierząt agresywnych, mięsożernych, a także szkodami czynionymi w populacjach drobnych zwierząt przez przebywające w łowiskach zdziczałe psy i koty.
W trakcie prac komisji panie i panowie posłowie pytali pana ministra o pozyskiwanie i sprzedaż surowca drzewnego, a także o sytuację finansową Lasów Państwowych. Pozyskiwanie drewna w lasach zarządzanych przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe jest prowadzone z zachowaniem równowagi w ekosystemach leśnych w granicach zapewniających trwałość lasów i zwiększanie ich zasobów. Państwo posłowie zwracali też uwagę na stałe zwiększanie dostępności drewna dla miejscowej ludności i dla rodzimego przemysłu. Pracownicy leśni, Służba Leśna z pietyzmem, w niektórych przypadkach ograniczani niedoskonałymi przepisami, w granicach prawa, prawidłowo wypełniają nałożone zadania, za co wam, koleżanki i koledzy leśnicy, bardzo dziękujemy.
W imieniu Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, zgodnie ze sprawozdaniem komisji zawartym w druku nr 586, wnoszę o przyjęcie zawartej w druku nr 547 informacji o stanie lasów oraz o realizacji ˝Krajowego programu zwiększania lesistości˝ w 2014 r. Bardzo dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia