8. kadencja, 26. posiedzenie, 3. dzień (23-09-2016)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 70. rocznicy mordu żołnierzy oddziału ˝Bartka˝

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! We wrześniu 1946 r., a więc dokładnie 70 lat temu, wymordowani zostali żołnierze z oddziału kpt. Henryka Flame, ps. Bartek, będącego częścią Narodowych Sił Zbrojnych. Chciałbym powiedzieć kilka słów zarówno o tych tragicznych wydarzeniach, jak i o działalności antykomunistycznej w okolicach Bielska-Białej.

    W 1943 r. Henryk Flame powołany został do armii niemieckiej, zagrożony był również dekonspiracją i aresztowaniem. Z tego powodu uciekł do lasu, gdzie zorganizował swój własny partyzancki oddział operujący na terenie Podbeskidzia. Zwróciło na to uwagę dowództwo Narodowych Sił Zbrojnych, które przyjęło oddział w swoje szeregi, a sam Flame został zaprzysiężony na żołnierza NSZ.

    Kiedy Armia Czerwona wkroczyła do Bielska, a oddziały identyfikowane z Armią Krajową nie odnosiły sukcesów, zastąpiono je Narodowymi Siłami Zbrojnymi. Wówczas ujawnił się wraz ze swoim oddziałem Henryk Flame i zachowując struktury konspiracyjne, oddał się do dyspozycji władzy ludowej. Wbrew protestom komunistów objął stanowisko komendanta komisariatu Milicji Obywatelskiej, cały czas realizując wytyczne NSZ. Obsadził komisariat i podległe jednostki swoimi ludźmi, gromadził broń i przygotowywał się do konfrontacji z komunistami.

    Wiosną 1945 r. Flame po raz kolejny zagrożony był aresztowaniem, uciekł więc ze swoimi ludźmi i to właśnie wtedy odtworzył oddziały partyzanckie VII Okręgu Śląsko-Cieszyńskiego NSZ i zaczął występować jako ˝Bartek˝. Oddział ˝Bartka˝ był na Śląsku Cieszyńskim najlepiej wyposażony i zorganizowany. Składał się z 16 grup leśnych. Należeli do niego żołnierze Armii Krajowej, byli milicjanci, a nawet młodzież. Jedną z najważniejszych baz rekrutacyjnych była wieś Komorowice. Z oddziałem ˝Bartka˝ ściśle współpracowała grupa Jana Wadonia ps. Prawy. Na terenie Bielska-Białej działały poza tym oddziały Ruchu Oporu Armii Krajowej, oddziały Bronisława ˝Bora˝ Glapiaka, Mieczysława ˝Błyska˝ Kozłowskiego i kilka innych.

    Najintensywniejsza działalność NSZ na obszarze Bielska-Białej miała miejsce w 1946 r. Dochodziło wówczas do pobić, zabijania, a czasem upokarzania milicjantów. Najgłośniejszą akcją NSZ było natomiast zajęcie Wisły. Z biegiem czasu za sprawą akcji Urzędu Bezpieczeństwa działalność NSZ w Bielsku i okolicach stawała się coraz trudniejsza. NSZ zostały osłabione m.in. przez Bronisława Smolenia, który był szefem podziemnego wywiadu i został współpracownikiem Urzędu Bezpieczeństwa.

    We wrześniu 1946 r. w wyniku prowokacji UB 167 żołnierzy oddziału ˝Bartka˝ zostało wywiezionych i zamordowanych. Najprawdopodobniej miało to miejsce w okolicach wsi Barut lub w Łambinowicach na Opolszczyźnie. Zbrodnię tę szczegółowo zaplanowało Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego. Decyzję o niej podjął osobiście wiceminister gen. Natan Grünspan-Kikiel vel Roman Romkowski. Akcja eksterminacyjna nosiła nazwę ˝Lawina˝. Zaangażowano w nią setki funkcjonariuszy. Zgodnie z planem do zgrupowania przedostał się agent UB Henryk Wendrowski, który udawał cichociemnego, wysłannika Rządu RP na Uchodźstwie przysłanego w celu przeprowadzenia ewakuacji partyzantów na Zachód. Za jego namową Flame zorganizował przerzut części partyzantów. Po tych wydarzeniach NSZ zaniechały przeprowadzania akcji na tym terenie. Działalność kontynuowało jedynie kilka małych grupek. Samego Henryka Flame natomiast zamordowano w grudniu 1947 r.

    Teraz, kiedy mija 70. rocznica tego mordu, przypomnieć trzeba, że poległym należy się szacunek, ponieważ stracili życie przez walkę o niepodległą, demokratyczną Polskę. Cześć i chwała bohaterom! Dziękuję.

Przebieg posiedzenia