8. kadencja, 27. posiedzenie, 1. dzień (04-10-2016)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 2 października br. obchodziliśmy 70. rocznicę śmierci polskiego naukowca, wynalazcy i prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Ignacego Mościckiego.

    Ten wielkiej miary uczony urodził się 1 grudnia 1867 r. w Mierzanowie. Pochodził z rodziny szlacheckiej. Jego dziadek był uczestnikiem powstania listopadowego, a ojciec - powstania styczniowego. Szczególne uzdolnienie Mościckiego do nauk matematyczno-przyrodniczych poskutkowało studiami chemicznymi na wydziale technologii chemicznej Politechniki Ryskiej. Związał się wówczas z niepodległościowym ruchem socjalistycznym. W 1892 r. wyjechał wraz z żoną do Londynu. Kontynuował tam naukę, jednocześnie pracując jako robotnik. W 1896 r. poznał Józefa Piłsudskiego, rok później wyjechał do Szwajcarii, gdzie rozpoczął karierę naukową. We Fryburgu odbył studia uzupełniające. Z czasem został kierownikiem technicznym w jednym z przedsiębiorstw. Firma sfinansowała badania Mościckiego, który zbudował kondensatory wysokiego napięcia, a później prowadził liczne eksperymenty. To właśnie Ignacy Mościcki, stając się światowej sławy ekspertem, wynalazł m.in. sposób zabezpieczenia sieci przewodów elektrycznych przed działaniem wyładowań elektrycznych.

    Z czasem Mościcki zatęsknił za ojczyzną i przyjął pracę na Politechnice Lwowskiej, gdzie objął Katedrę Chemii Fizycznej i Elektrochemii Technicznej. Od 1922 r. był dyrektorem naczelnym Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Chorzowie. Po 3 latach objął Katedrę Elektrochemii Technicznej Politechniki Warszawskiej. W sumie był autorem ponad 60 prac naukowych i 40 patentów. Został członkiem Akademii Nauk Technicznych, był też doktorem honoris causa 17 uczelni, m.in. Sorbony i Politechniki Lwowskiej.

    Po przewrocie majowym na prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wybrany został Józef Piłsudski. Nie przyjął on jednak tego wyboru, popierając jednocześnie kandydaturę Ignacego Mościckiego. Trzeci prezydent Rzeczypospolitej Polskiej zaprzysiężony został 4 czerwca 1926 r. 8 maja, 7 lat później wybrano go na kolejną kadencję. Przez dłuższy czas Mościcki, głównie za sprawą obowiązującej konstytucji marcowej, pełnił funkcje honorowe i reprezentacyjne. Szerokie uprawnienia prezydentowi nadała dopiero konstytucja kwietniowa, która weszła w życie w 1935 r. Niedługo potem zmarł Józef Piłsudski i pojawiły się wątpliwości, czy Ignacy Mościcki wobec zaistniałej sytuacji i zmienionej konstytucji powinien nadal sprawować urząd prezydenta. Mościcki nie zrezygnował z funkcji, zamiast tego zbudował wokół siebie obóz polityczny, w którym ogromną rolę odgrywał wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski.

    Po wybuchu II wojny światowej i sowieckiej agresji 17 września 1939 r. wspólnie z rządem oraz naczelnym wodzem prezydent Mościcki znalazł się w Rumunii, gdzie został internowany. 30 września złożył swój urząd i przekazał go Władysławowi Raczkiewiczowi. W końcu 1939 r. wyjechał do Szwajcarii, gdzie mieszkał do śmierci.

    Ignacy Mościcki zmarł 2 października 1946 r. w Versoix niedaleko Genewy. W 1993 r. jego szczątki sprowadzono do Polski i złożono w krypcie bazyliki św. Jana w Warszawie. Symboliczny grób Ignacego Mościckiego znajduje się w Alei Zasłużonych na warszawskich Powązkach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia