8. kadencja, 27. posiedzenie, 2. dzień (05-10-2016)

16. i 17. punkt porządku dziennego:

   16. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, ustawy o grobach i cmentarzach wojennych, ustawy o muzeach, ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary oraz ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej (druk nr 806).
   17. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (druk nr 771).

Poseł Grzegorz Furgo:

    Panie Marszałku! Panie Ministrze! Nieliczni Posłowie! Zacznę od druku nr 771, czyli od projektu Kukiz’15.

    Proszę państwa, projekt nowelizacji ustawy o IPN - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu autorstwa klubu Kukiz’15 zakłada zmiany, które w naszej opinii wymagają dopracowania. Choć idea przyświecająca posłom wnioskodawcom jest istotna i ją popieramy, to w przypadku tak delikatnej materii, jak pamięć o polskich ofiarach zbrodniczych ideologii, z pewnością materia ta wymaga precyzyjnego określenia, dlatego propozycja nowelizacji ustawy w tym kształcie jest nie do zaakceptowania.

    Projekt zmiany ustawy zawierającej zapis o zbrodniach ukraińskich nacjonalistów na Polakach zamieszkujących dawne Kresy Wschodnie II Rzeczypospolitej wprowadza pojęcia ogólnikowe, nieostre, nieprecyzyjne, miejscami błędne merytorycznie, pomijając ważne aspekty kaźni na narodzie polskim.

    Przede wszystkim propozycja włączenia zbrodni nacjonalistów ukraińskich dokonanych w latach 1943-1944 do art. 1 pkt 1a ustawy o IPN nie jest zgodna z ramami chronologicznymi. Ważne jest utrzymanie w mocy zapisu o przedziale czasowym 1917-1990, bo dotyczy to tego samego okresu. Nie powinniśmy też ograniczać terytorium zbrodni ukraińskich nacjonalistów do Wołynia i wschodniej Małopolski, co w uzasadnieniu projektu nazwano bardzo precyzyjnie dawnym województwem wołyńskim. Takie ograniczenie działa na szkodę działalności IPN, gdyż zawęża obszar, z którego wyłączone zostało np. dawne województwo poleskie. Dzisiaj wiemy, na podstawie zbioru dokumentów wydanych przez białoruskich historyków, o działaniach OUN - UPA również na tamtym terenie, więc takie ograniczenie terytorialne nie wyjdzie na korzyść instytutowi.

    Kłopotliwe i wymagające konsultacji z historykami epoki wydaje się włączenie do pojęcia zbrodni nazistowskich lub zbrodni ukraińskich nacjonalistów działalności Ukraińskiej Armii Narodowej, skupiającej członków OUN, UPA, żołnierzy ukraińskich formacji SS oraz policji hitlerowskiej. Czy zdaniem posłów wnioskodawców zbrodnie formacji kolaborujących z III Rzeszą nie mieszczą się w pojęciu zbrodni nazistowskich? Projekt traktuje je bowiem odrębnie. Nie wprowadzajmy precedensu niebezpiecznego z punktu widzenia ścigania zbrodni nazistowskich. Wpadniemy w pułapkę, gdy pojawią się sugestie, że skoro zbrodnie ukraińskich formacji kolaborujących nie były zbrodniami nazistowskimi, to zbrodnie formacji kolaborujących składających się z osób innego pochodzenia, np. Litwinów, też takimi nie były. Wyjmiemy tym samym spod odpowiedzialności dotyczącej udziału w nazistowskim terrorze sprawców mordu na kilkudziesięciu tysiącach Polaków i obywateli polskich z podwileńskich Ponar. Umożliwiłoby to osobom winnym tamtych zbrodni interpretowanie zapisu art. 2a na własną korzyść, na czym posłom wnioskodawcom z pewnością nie zależy.

    Wskazujemy też, proszę państwa, na sprzeczności. W jednym miejscu posłowie wnioskodawcy wskazują, że brak w polskim Kodeksie karnym przepisów penalizujących publiczne zakłamywanie faktów, by w innym miejscu zauważyć, że w Kodeksie karnym penalizacja zaprzeczeń zbrodni na narodzie polskim występuje.

    Proszę państwa, solidaryzując się z ofiarami zbrodni popełnionych na dawnych Kresach Wschodnich i rozumiejąc intencje wnioskodawców, proponujemy nie przyjmować wnoszonych poprawek do ustawy w tym kształcie. Zalecamy wycofanie ich do dalszych prac w komisjach, gdzie przy udziale specjalistów międzynarodowego prawa publicznego oraz badaczy dziejów II wojny światowej powinny być ponownie gruntownie przedyskutowane.

    Wracam, proszę państwa, do druku nr 806. Podejmując tak ważne decyzje dotyczące dbania o dobre imię Polski, musimy pamiętać, by tworzone przepisy były mądre i skuteczne. W przeciwnym razie za nadgorliwość zapłacimy cenę wyższą niż ci, którzy godzą w dobre imię Polski. Karanie na drodze prawnokarnej nie może być skuteczne, gdyż nie ma możliwości stworzenia skutecznych narzędzi. Jakie konsekwencje zdoła wyciągnąć państwo polskie np. wobec korespondenta amerykańskiego ˝The Washington Post˝, jeżeli ten użyje określenia ˝polski obóz zagłady˝? Żadne. Zostanie skazany w trybie zaocznym? Niepoważne. Wypracujmy skuteczne metody i zacznijmy promocję zagraniczną. Stwórzmy i udostępniajmy materiały informacyjne w przystępnej formie.

    Proszę państwa, po analizie art. 55a pojawiło się szereg nieścisłości, które bardzo trafnie wypunktowano (Dzwonek) w oświadczeniu Centrum Badań nad Zagładą Żydów w sprawie omawianych zmian, w których czytamy: Centrum Badań nad Zagładą Żydów wyraża głębokie zaniepokojenie przyjętym przez rząd projektem zmian w ustawie o Instytucie Pamięci Narodowej. Proponowana w projekcie formuła ochrony dobrego imienia jest na tyle pojemna i nieprecyzyjna, że może być interpretowana w zależności od aktualnych potrzeb ustawodawcy i reprezentujących go organów ścigania. Dałoby to władzom możliwość interweniowania nie tylko w dziedzinach takich jak publicystyka i edukacja, lecz także mimo zastrzeżeń...

    Wicemarszałek Joachim Brudziński:

    Tak, panie pośle, ale czas minął.

    Poseł Grzegorz Furgo:

    Kończę, panie marszałku, kończę. Chcę dokończyć to oświadczenie.

    ...w domenie twórczości artystycznej oraz w suwerennym obszarze życia akademickiego i naukowego. Przywodzi to na myśl najgorsze czasy czerwonego, brutalnego totalitaryzmu. Centrum Badań nad Zagładą Żydów wyraża wobec tych wszystkich zagrożeń nie tylko swój najwyższy niepokój, lecz także stanowczy protest.

    To jest wszystko, panie marszałku. Przekroczyłem o minutę czas, ale dziękuję bardzo.

Przebieg posiedzenia