8. kadencja, 28. posiedzenie, 3. dzień (21-10-2016)
24. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (druk nr 888).
Poseł Krzysztof Paszyk (tekst niewygłoszony):
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw.
Głównym celem omawianego dziś projektu nowelizacji ustawy Kodeks karny jest zmniejszenie luki w podatku VAT i poprawa jego ściągalności. Problem w ostatnich latach narasta. Zgodnie z danymi Najwyższej Izby Kontroli w 2013 r. organy kontroli skarbowej wykryły fikcyjne faktury na kwotę 19,7 mld zł, w 2014 r. - na kwotę 33,7 mld zł, a w 2015 r. - już na kwotę 81,9 mld zł. Jednocześnie przy tak ogromnej skali zjawiska w latach 2014-2016 w sprawach, których przedmiotem były wyłudzenia nienależnego zwrotu podatku VAT co najmniej dużej wartości, zapadły wyroki wobec 253 osób, z czego jedynie 31 osób skazanych zostało na kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia ich wykonania.
Słusznie zauważają więc wnioskodawcy, że istniejący stan prawny i praktyka organów wymiaru sprawiedliwości na gruncie stosowania przepisów Kodeksu karnego skarbowego są daleko niewystarczające i niezapewniające ochrony podstawowych interesów majątkowych Skarbu Państwa.
Nowe regulacje mają zdecydowanie zaostrzyć kary za wyłudzenia podatkowe. Surowe sankcje dotyczyć będą fikcyjnych faktur, a czyny zabronione oraz powiązane z wyłudzaniem mają być objęte szczególnymi regulacjami prawa karnego powszechnego. W odniesieniu do najbardziej szkodliwych dla budżetu wyłudzeń osoby zaangażowane w przestępczy proceder będą musiały liczyć się z karą więzienia od 5 do nawet 25 lat.
Bez wątpienia przy tak lawinowo rosnącym procederze potrzeba surowszych kar. Nie można jednak w tym miejscu nie zapytać, czy 25 lat pozbawienia wolności jest karą adekwatną i proporcjonalną do ciężaru popełnionego czynu. Czy nie lepiej skupić się na odzyskaniu przez Skarb Państwa wyłudzonych kwot?
W naszej opinii tak wysokie zagrożenie karą nie może zostać uznane za adekwatne do czynu zabronionego, opisanego w omawianej dziś nowelizacji. Zwróćmy uwagę, że kara 25 lat pozbawienia wolności jest karą przewidzianą w Kodeksie karnym dla najcięższych przestępstw, np. zbrodni zabójstwa. Co więcej, nawet w przypadku innych przestępstw przeciwko zdrowiu i życiu takiego zagrożenia próżno szukać. Niezależnie od górnej granicy ustawowego zagrożenia należy mieć na uwadze, że została jeszcze wyznaczona bardzo surowa dolna granica. Sąd nie będzie mógł więc, co do zasady, wymierzyć kary niższej niż ta podana w przepisie. Przypomina to czasy słusznie minione i afery mięsne czy cukrowe. Wówczas też stosowano kary nieproporcjonalnie surowe do wagi czynu. Należy dodać, że sama surowość kary przewidzianej w przepisie nie ma bezpośredniego przełożenia na spadek przestępczości. Kara musi być przede wszystkim nieuchronna. Co z tego, że jest surowa, jeżeli nie będzie zastosowana albo będzie zastosowana po 15 latach procesu?
Niejednokrotnie w sprawach o wyłudzenie VAT zarzuty stawiane są przedsiębiorcom, którzy działali zgodnie z prawem. Dzieje się tak w związku z tym, że brali oni udział w łańcuchu dostaw, w którym na pewnym etapie ktoś popełniał przestępstwo. Organy ścigania wszystkich biorących udział w takim łańcuchu traktują jednakowo - jako działających w ramach grupy przestępczej, co w toku procesu okazuje się nieprawdą. Stosowanie tak surowych sankcji jak zaproponowane w projekcie ustawy może trafić rykoszetem w takich właśnie uczciwych przedsiębiorcach, doprowadzając do upadku ich działalności.
Niestety, w całym pakiecie VAT nie widać rozwiązań, które pozwolą skuteczniej oddzielić ziarno od plew, a więc uczciwych od nieuczciwych płatników VAT.
Korzystnie należy ocenić zapisy projektu zmierzające do rozbicia solidarności grup przestępczych zajmujących się wyłudzaniem VAT. Możliwość nadzwyczajnego złagodzenia lub odstąpienia od wykonania kary wobec oskarżonych, którzy ujawnią organom ściągania informacje na temat takich grup i ich działań, powinna w istotny sposób usprawnić rozbijanie przez państwo grup przestępczych wyłudzających podatek VAT.
Panie marszałku, Wysoka Izbo, Klub Parlamentarny PSL wnosi o skierowanie projektu do dalszych prac w komisji.
Przebieg posiedzenia