8. kadencja, 28. posiedzenie, 3. dzień (21-10-2016)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 135. rocznicy urodzin płk. Stanisława Thiela

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dziś mija 135. rocznica urodzin płk. Stanisława Thiela - powstańca wielkopolskiego, w czasie II wojny światowej dowódcy Inspektoratu Ziem Zachodnich Narodowych Sił Zbrojnych.

    Stanisław Thiel urodził się 20 października 1881 r. we Wrocławiu. W rodzinnym mieście ukończył gimnazjum i odbył praktyki rolnicze na Śląsku i Pomorzu, a następnie rozpoczął studia na Wydziale Rolniczym Uniwersytetu Wrocławskiego. W 1905 r. objął rodzinny majątek w Doruchowie koło Ostrzeszowa.

    W sierpniu 1914 r. Thiel dostał powołanie do armii niemieckiej. Otrzymał awans na kapitana, a za walki na terenie Francji i Rosji odznaczono go Krzyżem Żelaznym I i II klasy. W listopadzie 1918 r. Thiel wrócił do Doruchowa. Po wybuchu powstania w Wielkopolsce objął dowództwo lokalnego odcinka frontu, a następnie został mianowany dowódcą sił na odcinku ostrzeszowsko-kępińskim. Sam zorganizował batalion liczący około 700 osób i przeciwstawił się niemieckiemu Grenzschutzowi (˝ochrona granic wschód˝). Toczył wówczas zwycięskie potyczki z Niemcami.

    Dekretem z dnia 13 kwietnia 1919 r. Thiel został mianowany porucznikiem, a następnie kapitanem wojsk wielkopolskich. Kilka miesięcy później objął dowództwo 11. Pułku Strzelców Wielkopolskich, na czele którego w styczniu 1920 r. brał udział w przyłączeniu Kępna do Polski.

    Od kwietnia 1920 r. pracował jako zastępca szefa Departamentu I Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie, jednak na własną prośbę wrócił do służby liniowej. Objął dowództwo 69. Pułku Piechoty, a następnie 33. Brygady Piechoty. Pełnił także funkcję dowódcy 17. Dywizji Piechoty. Za udział w walkach odznaczony został krzyżem Virtuti Militari V klasy, czterokrotnie otrzymał również Krzyż Walecznych.

    Po wkroczeniu Niemców we wrześniu 1939 r. opuścił Doruchów i przebywał na Podlasiu. Na początku października powrócił na teren powiatu ostrzeszowskiego, gdzie wkrótce został aresztowany i osadzony w ostrzeszowskim więzieniu, a następnie w Poznaniu. Zwolniono go dzięki interwencji gen. Waltera von Reichenau, towarzysza broni z okresu I wojny światowej.

    Po przedostaniu się do Warszawy włączył się w nurt konspiracji niepodległościowej, wstępując w szeregi Narodowej Organizacji Wojskowej. W połowie 1942 r. natomiast wszedł w skład Narodowych Sił Zbrojnych. Objął wówczas dowództwo Inspektoratu Ziem Zachodnich z siedzibą w Warszawie.

    Stanisław Thiel zmarł nagle 9 października 1943 r. Pochowano go na cmentarzu Powązkowskim, w 1965 r. przeniesiono do rodzinnego grobowca w Doruchowie. Na wniosek dowódcy NSZ płk. Tadeusza Kurcyusza w styczniu 1944 r. został pośmiertnie awansowany do stopnia generała brygady.

    Tragicznie potoczyły się również losy najbliższej rodziny płk. Thiela. Jego żona Maria zmarła w więziennym szpitalu, córka Krystyna poległa jako sanitariuszka w powstaniu warszawskim, syn Stanisław, żołnierz AK, przypuszczalnie zginął w obozie Radogoszcz, druga z córek, Katarzyna, zmarła na gruźlicę. Z całej rodziny wojnę przeżył jedynie najmłodszy syn Kazimierz.

Przebieg posiedzenia