8. kadencja, 29. posiedzenie, 1. dzień (03-11-2016)
4. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz niektórych innych ustaw (druki nr 851 i 964).
Poseł Ireneusz Zyska:
Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki oraz niektórych innych ustaw.
Komisja przekazała Wysokiej Izbie projekt ustawy z jednym wnioskiem mniejszości. Koło Poselskie Wolni i Solidarni podtrzymuje swoje pozytywne stanowisko odnośnie do całości tego projektu, również w kwestiach wywołujących największą dyskusję. Mowa tu, po pierwsze, o wprowadzeniu obowiązku jawności oświadczeń majątkowych sędziów oraz ich publikowaniu w Biuletynie Informacji Publicznej, a po drugie, o zmianach w zakresie postępowań dyscyplinarnych wobec sędziów i prokuratorów, takich jak wydłużenie okresu przedawnienia postępowania z 3 do 5 lat, a po wszczęciu postępowania - do 8 lat, oraz wprowadzeniu nowej kary dyscyplinarnej, tj. obniżeniu wynagrodzenia zasadniczego sędziego sądu powszechnego od 5% do 15% na okres od 6 miesięcy do lat 2.
Nieuzasadnione są głosy środowiska sędziowskiego mówiące o tym, że stanowi to zagrożenie dla niezawisłości sędziów czy dla ich osobistego bezpieczeństwa. Osoby dysponujące statusem funkcjonariusza publicznego powinny w sposób jawny takie oświadczenia składać. Wyjątkiem mogą być jedynie funkcjonariusze służb działających w sposób niejawny, tajny, np. funkcjonariusze CBA, CBŚ. Sędziowie działają jawnie, więc takie ograniczenie nie powinno ich dotyczyć.
Ponadto wprowadzono zabezpieczenie, zgodnie z którym na wniosek sędziego, który złożył oświadczenie, podmiot uprawniony do odebrania oświadczenia może zdecydować o objęciu informacji zawartych w oświadczeniu ochroną przewidzianą dla informacji niejawnych o klauzuli tajności ˝zastrzeżone˝, określoną w przepisach ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych, jeżeli ujawnienie tych informacji mogłoby powodować zagrożenie dla sędziego lub osób dla niego najbliższych.
Zmiana ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych ma na celu wyeliminowanie wątpliwości co do charakteru odpowiedzialności za umyślne podanie nieprawdy w oświadczeniu majątkowym składanym przez sędziów sądów powszechnych. Dotychczas przepisy nie precyzują, czy zachowanie takie stanowi przestępstwo, czy wyłącznie delikt dyscyplinarny. Powoduje to systemową niespójność, biorąc pod uwagę przepis art. 14 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, a także art. 35 ust. 9 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora. Przepisy te przewidują, że oświadczenie majątkowe składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej i w przypadku sędziów standardy dotyczące sędziów sądów powszechnych nie powinny być niższe od standardów obowiązujących inne osoby pełniące funkcje publiczne.
Proponowane zmiany naszym zdaniem zwiększą poczucie odpowiedzialności sędziów za sposób prowadzenia postępowania, m.in. w kontekście minimalizowania jego przewlekłości, co powinno pozytywnie wpłynąć na ocenę społeczeństwa dotyczącą funkcjonowania w Polsce wymiaru sprawiedliwości. Oczywiście nie zmienia to faktu, że wciąż, z coraz większą niecierpliwością czekamy na duże, systemowe zmiany, które pozwolą zreformować wymiar sprawiedliwości z korzyścią dla obywateli.
Niepokoić może jedynie jedna, ale za to bardzo istotna zmiana w zakresie postępowania karnego. Zgodnie z art. 8 ustawy: ˝Jeżeli w sprawach, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy skierowano do sądu akt oskarżenia, wniosek o wydanie wyroku skazującego, wniosek o warunkowe umorzenie postępowania lub wniosek o umorzenie postępowania przygotowawczego i orzeczenie środka zabezpieczającego, ujawniły się istotne okoliczności, konieczność poszukiwania dowodów lub zachodzi konieczność przeprowadzenia innych czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy, sąd na wniosek prokuratora przekazuje mu sprawę w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia˝. Natomiast: ˝Jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 1, został złożony w postępowaniu odwoławczym, sąd odwoławczy, przekazując sprawę prokuratorowi w celu uzupełnienia śledztwa lub dochodzenia, uchyla zaskarżany wyrok˝. Taki instrument przyznany prokuraturze, ingerujący w uprawnienia sądu jest bardzo niebezpieczny, gdyż przy nieodpowiedzialnym stosowaniu doprowadzi do przewlekłości procesów sądowych i ogólnego chaosu w wymiarze sprawiedliwości. Prokuratura ma obowiązek przygotować pełen materiał przed złożeniem aktu oskarżenia do sądu. Nowe istotne okoliczności zawsze mogą stanowić podstawę do wszczęcia nowego postępowania, dziwi zatem rozwiązanie przyjęte przez wnioskodawcę. (Dzwonek)
Posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni, zgłaszając konieczność zmiany w zakresie wyżej opisanych uprawnień prokuratury, będą głosować za przedłożonym projektem ustawy. Dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia