8. kadencja, 29. posiedzenie, 2. dzień (04-11-2016)
18. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (druk nr 965).
Poseł Włodzimierz Nykiel:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska przedstawić stanowisko w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw.
Projektowana ustawa jest bardzo ważna ze względu na szeroki zakres unormowań, a także ze względu na cel, którym jest uszczelnienie systemu poboru podatku od towarów i usług. Skala występujących oszustw i rozmiary tzw. luki w podatku od towarów i usług są na tyle niepokojące, że wymagają kolejnych interwencji ustawodawczych. Jednakże podejmując próbę zwalczania oszustw, redukcji luki, nie można wylewać dziecka z kąpielą, nie można zapominać o tym, że podatek od towarów i usług to podatek konsumpcyjny, który powinien pozostawać neutralny dla przedsiębiorców. Przedsiębiorców nie powinny obciążać ani sama kwota podatku, ani nadmierne koszty przestrzegania przepisów, ani ryzyko. A zatem konieczna jest modyfikacja wielu rozwiązań projektu właśnie po to, by odpowiednio wyważyć interesy podatników i budżetu państwa.
Chcę od razu powiedzieć, że szereg przepisów zasługuje na pozytywną ocenę. Nie mam co do tego wątpliwości. Ale o nich mówiła pani poseł Bubula, zwalniając mnie z tego obowiązku. Ja zatem powiem o zastrzeżeniach. Poważne zastrzeżenia budzi wprowadzenie solidarnej odpowiedzialności pełnomocnika reprezentującego podatnika w toku rejestracji. Wszak oszuści nadal będą uzyskiwać rejestrację VAT, wykorzystując słupy, z tym że działające osobiście w toku rejestracji. Podatników, w tym tych uczciwych, praktycznie pozbawi się możliwości korzystania z profesjonalnej pomocy prawnej w toku rejestracji. Pełnomocnicy, nie dysponując możliwością weryfikacji zamiaru potencjalnego klienta, nie będą bowiem podejmować ryzyka.
Tak zwana sankcja VAT czy dodatkowe zobowiązanie będzie rozwiązaniem istotnie zwiększającym ryzyko po stronie podatników, szczególnie że do jej zastosowania będzie mogło prowadzić nawet jedno- czy kilkudniowe opóźnienie w złożeniu deklaracji i zapłacie podatku lub nieświadomy błąd w rozliczeniu, o który przecież nietrudno przy tym tak skomplikowanym podatku. Wprawdzie dodatkowe zobowiązanie nie będzie określane w przypadku błędów rachunkowych, ale nie uwzględniono błędów wynikających np. z rozbieżności w orzecznictwie sądowym czy administracyjnym. Takie rozwiązanie uwalniające od odpowiedzialności w przypadku niezawinionych błędów mogłoby się okazać zasadne, jeśli weźmiemy pod uwagę, że Trybunał Sprawiedliwości zwraca uwagę na znaczenie dobrej wiary czy należytej staranności we wspólnym systemie VAT.
Również usunięcie z rejestru podatników stanie się swoistą sankcją dla podmiotów, które padły ofiarą oszustów. Czy rzeczywiście jednorazowe zaangażowanie w transakcję, która okazała się częścią oszustwa, ale popełnionego przez inny podmiot, powinno prowadzić do usunięcia z rejestru czynnych podatników VAT podmiotu, który poza tym uczciwie prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą? Rozwiązanie to wydaje się zbyt daleko idące, szczególnie jeśli weźmiemy pod uwagę wielką niedookreśloność dobrej wiary czy należytej staranności w upewnianiu się, że nie mamy do czynienia z oszustem, oraz niedookreśloność pojęcia kontrahenta nierzetelnego w rozliczaniu podatku.
Również usuwanie z rejestru podatników, którzy nie dokonali czynności opodatkowanych przez 6 miesięcy, a następnie ich przywracanie, gdy okaże się, że brak w danym okresie czynności opodatkowanych wynika ze specyfiki działalności, może być rozwiązaniem powodującym nadmierne utrudnienia praktyczne. Należy też dookreślić, że wykreśleniu podlega podmiot, którego pełnomocnik nie stawia się w sposób powtarzalny na wezwanie organu tak, by jednorazowe zdarzenie nie prowadziło do wykreślenia z rejestru. Zarówno dodatkowe zobowiązanie, usunięcie z rejestru VAT, jak i sankcje karne będą dotykały przede wszystkim ofiar oszustów, a nie organizatorów oszukańczej działalności. Za wystawienie pustej faktury i posłużenie się nią odpowiedzą jej wystawca oraz odbiorca, ale już nie podmiot, który działalność oszukańczą zorganizował, ukrywając się za słupem, kierując oszukańczą działalnością i czerpiąc z niej zyski. Oczywiście zaostrzenie odpowiedzialności słupów i kontrahentów ma zniechęcić ich do odpowiednio firmowania działalności rzeczywistych oszustów oraz wchodzenia w stosunki handlowe z podejrzanymi kontrahentami, co może utrudnić działalność oszustów i zmniejszyć skalę oszustw. (Dzwonek) Jednak odpowiedzialność rzeczywistych oszustów, organizatorów oszukańczych struktur wydaje się niedostatecznie uregulowana.
Niedobrym rozwiązaniem jest również to dotyczące 23-procentowej stawki.
Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:
Bardzo proszę już kończyć, panie profesorze.
Poseł Włodzimierz Nykiel:
Skoro to ma być takie skuteczne, to dlaczego ta stawka będzie obowiązywała tak długo?
Mam jeszcze inne uwagi, ale upływ czasu mi nie pozwala na ich sformułowanie. Tak więc to było tylko kilka uwag. Szczegółowe uwagi zostaną sformułowane w toku dalszych prac. Należy jednak podkreślić, że wprowadzenie zmian uszczelniających system poboru podatku z jednej strony jest potrzebne, z drugiej trzeba zachować w tym umiar. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia