8. kadencja, 3. posiedzenie, 1. dzień (02-12-2015)
3. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (druk nr 51).
Poseł Janusz Cichoń:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Po raz kolejny dzisiaj przywołujemy Trybunał Konstytucyjny i wyrok, zupełnie świeży, z października tego roku, wskazujący na to, że kwota wolna od podatku powinna być zwaloryzowana.
To w gruncie rzeczy bardzo ważny projekt, oczekiwany społecznie. To wynika z faktu, że z kwoty wolnej korzystają wszyscy podatnicy uzyskujący dochody opodatkowane według skali podatkowej, czyli tacy, którzy uzyskują wynagrodzenie z pracy, emeryturę, rentę, ale także ci, którzy uzyskują dochód z działalności gospodarczej, także dochód z umów zlecenia czy umów o dzieło, bez względu, nawiasem mówiąc, na wysokość tego dochodu. Liczba korzystających z kwoty wolnej mówi o tym znaczeniu i odzwierciedla to dobrze - prawie 25 mln podatników. Podatnicy poza kwotą wolną korzystają też - pamiętajmy o tym - z innych preferencji, takich jak łączne opodatkowanie dochodów małżonków czy preferencyjne opodatkowanie dochodów osób samotnie wychowujących dzieci.
(Poseł Krystyna Skowrońska: Ulga rodzinna.)
Mamy szereg ulg podatkowych, takich, które odliczamy od dochodu, np. składki na ubezpieczenia, wpłaty na indywidualne konta emerytalne, wydatki na cele rehabilitacyjne, a także odliczane od podatku, takie jak składki na ubezpieczenia zdrowotne krajowe i zagraniczne czy ulgi na dzieci.
Biorąc pod uwagę powyższe preferencje i ulgi obowiązujące w podatku PIT, według danych za rok 2013 - nie mamy świeższych danych - średnia efektywna stawka podatku dochodowego od osób fizycznych wyniosła 8,24%, w tym 7,13% w pierwszym przedziale dochodu podatkowego, czyli do kwoty 85 528 zł, i 15,73% w drugim przedziale dochodu. To oznacza tak naprawdę, że korzystanie z tych preferencji pozwala na znaczne obniżenie obciążenia podatkiem PIT, a efektywna stawka podatkowa jest ponad 2,5-krotnie niższa w pierwszej skali podatkowej określonej w ustawie, zaś w drugiej grupie czy w drugim progu 2-krotnie niższa.
Jakbyśmy przyjrzeli się rozliczeniom PIT przy zastosowaniu skali podatkowej w 2013 r., to takiego rozliczenia dokonało prawie 25 mln podatników, 24,7 mln, z czego 20,3 mln wykazało podatek należny, obliczony według skali, pomniejszony m.in. o odliczenia składki zdrowotnej, ulgi na dzieci, 4,4 mln podatników nie wykazało podatku należnego, nie zapłaciło żadnego podatku.
Teraz: Co zmieni propozycja prezydenta? W gruncie rzeczy 18% najbiedniejszych podatników, którzy nie płacą żadnego podatku, nie zyska na tym rozwiązaniu nic. Ich sytuacja się absolutnie nie zmieni. Skorzystają za to podatnicy o wyższych dochodach, w tym ci o dochodach najwyższych. Może warto się zastanowić, czy nie ograniczyć możliwości odliczenia tej kwoty po przekroczeniu progu dochodowego. W kieszeniach tych, którzy w pełni będą mogli odliczyć tę kwotę wolną, zostanie 74 zł miesięcznie. To magia liczb. 8 tys. zł - kwota wolna, ale tak naprawdę zysk w postaci tej kwoty zmniejszającej znacznie mniejszy - w układzie miesięcznym 74 zł. Tak to wygląda z punktu widzenia podatnika. Dla tych najbogatszych to kwota prawie niezauważalna.
Natomiast biorąc pod uwagę tę liczbę podatników i tę niewielką kwotę, skutki finansowe z punktu widzenia budżetu państwa, budżetów samorządowych są bardzo duże. Tutaj nie do końca wydają mi się poprawne szacunki Kancelarii Prezydenta. 17,6 mld to tylko skutki, jeśli chodzi o podatek dochodowy, z czego 8,7 mld to są ubytki dochodów jednostek samorządu terytorialnego (Dzwonek), bo prawie 50% tego podatku trafia do nich. Niższe będą też wpływy do NFZ-u. Państwo tego w ogóle nie zauważacie. To jest ewidentnie błąd w kalkulacji tych skutków. 1,8 mld - tyle one będą z grubsza wynosiły, bo brak zaliczki tak naprawdę skutkuje brakiem składki zdrowotnej, a składka wobec tego będzie o tyle niższa.
I teraz mogę powiedzieć: pozytywnie zaskakuje w tym projekcie tylko termin wejścia w życie, 1 stycznia 2016 r. Rozumiem, że uzgodniony z rządem i że wypełniacie swoje obietnice. Ale trochę się tego, powiem uczciwie, boję, bo boję się o stabilność polskich finansów publicznych. I mam pytanie wobec tego: W jaki sposób chcecie zrekompensować ubytek dochodów samorządom? Jak chcecie zrekompensować ubytek dochodów NFZ-u? I tylko powiem tyle, że mam nadzieję, że nie zwiększając deficyt. Pytanie, czy stać nas na takie rozwiązanie. Zachęcam też do głębszej refleksji i być może do skorzystania z propozycji, koncepcji Platformy Obywatelskiej: jednolitego podatku, który w większym stopniu oddziałuje na klin podatkowy, a skutki jego wprowadzenia byłyby potencjalnie mniejsze.
Niemniej jednak, biorąc pod uwagę oczekiwania społeczne, a także wyrok Trybunału Konstytucyjnego w tej sprawie, zdaniem klubu Platforma Obywatelska ten projekt powinien być dalej procedowany w komisji. Odnoszę wrażenie, że biorąc pod uwagę termin, jak widzę, uzgodniony z rządem, pewnie powinniśmy nad tym projektem pochylić się w trybie pilnym. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia