8. kadencja, 30. posiedzenie, 1. dzień (15-11-2016)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (druki nr 469 i 838).
Poseł Mirosław Maliszewski:
Pani Marszałek! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Ta nowelizacja jest którąś już z kolei, nie wiem, czy nie 10., 9. albo 10., od początku, od kiedy ten system funkcjonuje. On powstał bodajże 12 lat temu. W 2004 r. była pierwsza ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, która dawała rolnikom możliwość ubezpieczenia się od klęsk żywiołowych, które coraz powszechniej wówczas i dzisiaj występują na obszarach wiejskich, i to zjawisko nasila się. Katalog tych zdarzeń jest szeroki - od zjawisk, które mają marginalne znaczenie, jak np. deszcz nawalny, do zjawisk, które są powszechne, jak chociażby klęska gradobicia, klęska przymrozków wiosennych czy bardzo powszechna w Polsce klęska suszy. Ten system umożliwia rolnikom ubezpieczenie swoich upraw i zwierząt gospodarskich od właśnie tych zdarzeń - opłacenie składek, ubezpieczenie w komercyjnych firmach ubezpieczeniowych i, w przypadku utraty plonów, dochodów, otrzymanie odszkodowania. I to jest jedna z metod zabezpieczenia się przed klęskami żywiołowymi. Inną metodą są zabezpieczenia techniczne, jak instalacje zraszające, siatki przeciwgradowe, systemy nawadniania. A więc rolnicy mają tak naprawdę możliwość skorzystania z systemu bardziej skutecznego, tańszego albo bardziej efektywnego. Te dwa systemy funkcjonują powszechnie na obszarach wiejskich, ale nie tak powszechnie, jak byśmy sobie wszyscy tego życzyli, czyli większość upraw nie jest niestety przed tym chroniona. Wielu uważa, że lepszym zabezpieczeniem jest to zabezpieczenie techniczne, wielu na to nie stać, bo to jest z reguły droższe, więc ubezpiecza się w towarzystwach ubezpieczeniowych, a są też tacy, którzy nie ubezpieczają się ani nie stosują zabezpieczeń technicznych i oczekują w sytuacjach skrajnych pomocy z budżetu państwa.
Okazało się w praktyce w ciągu tych minionych lat, że ta pomoc nadzwyczajna z budżetu państwa z reguły była niewystarczająca, i ten sezon, ten rok dobitnie to pokazuje, bo ten sezon też obfitował w kilka zjawisk atmosferycznych i warunki, jakie zostały zaproponowane rolnikom w ramach tej pomocy nadzwyczajnej, są przez nich oceniane jako słabe, niewystarczające, niemożliwe do uzyskania, niemożliwe do akceptacji. Przypomnę tu, że utrata plonów musi być na poziomie grubo ponad... ok. 70%, czy utrata dochodów na poziomie 30%. A więc jest powszechnie niezadowolenie.
Pewną alternatywą jest system ubezpieczeniowy - system ubezpieczeniowy, który w wielu krajach pełni podstawową rolę w zakresie pomocy rolnikom w sytuacjach tragicznych - ale on też ma swoje ograniczenia. Wiemy wszyscy dobrze, że zbijają się tutaj jak gdyby trzy oczekiwania i możliwości - z jednej strony mamy budżet państwa, który określa to co roku, dysponuje jakąś kwotą, z reguły również niewystarczającą do tego, aby wspomóc system, czyli dopłacać do składek, są sami rolnicy, którzy w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej chcieliby otrzymać odszkodowanie pewnie takie samo jak poniesiona strata, a z reguły tak nie jest, no i są też w tym systemie firmy ubezpieczeniowe, które chciałyby jak najwięcej uzyskiwać składek, a jak najmniej płacić odszkodowań.
Ten system w ciągu minionych lat ewoluował. Albo zmienialiśmy możliwość dofinansowania w formie dopłaty, z 50 do dzisiaj 65%, albo podnosiliśmy maksymalne stawki proponowane przez towarzystwa ubezpieczeniowe, zwiększaliśmy możliwości budżetowe, a nierzadko również zmienialiśmy same zasady. Ta ustawa dzisiejsza właśnie jest ustawą dotyczącą zmiany zasad, bo pojawiają się ubezpieczenia pakietowe, które notabene kiedyś już były. Wówczas uznaliśmy, że te ubezpieczenia pakietowe ze względu na wysoką potencjalnie kosztowność ze strony towarzystw ubezpieczeniowych powodowały, że ten system był niepowszechny, i wówczas, kilka lat temu, zrezygnowaliśmy z niego na rzecz ubezpieczeń od jednego ryzyka. Dzisiaj powracamy do tego ubezpieczenia pakietowego i z tego powodu są pewne wątpliwości, czy ten system na pewno będzie systemem sprawniejszym, lepiej działającym, bo tak naprawdę wszystko zależy od tego, ilu rolników będzie w tym systemie uczestniczyło. Czym on będzie bardziej powszechny, tym będzie też tańszy w formie składek, bo będą ubezpieczać się także ci, którzy nie mają pewności, że w ich gospodarstwie wystąpi ryzyko. Dzisiaj z reguły ubezpieczają się ci, którzy mają prawie że taką pewności, w związku z czym towarzystwa ubezpieczeniowe są przygotowane na to, że będą musiały zapłacić odszkodowanie, przez co podnoszą składki albo nie przedstawiają oferty. Czas pokaże, czy ta nowelizacja, którą dzisiaj omawiamy, będzie spełniała oczekiwania rolników w tym zakresie, czy ona spowoduje, że ten system będzie bardziej powszechny, a przez to skuteczniejszy i tańszy dla rolników.
Istnieje chyba uzasadniona obawa, że to nie jest zmiana rewolucyjna, która raptownie zmieni i poprawi działanie tego systemu, ale bardziej jest to zmiana ewolucyjna, która będzie raczej pilotażem czy przyczynkiem do tego, aby obserwować działalność tego systemu (Dzwonek) w kolejnych latach, oceniać jego skuteczność i być może przygotować jeszcze lepszą nowelizację.
Ale w związku z tym, że ten system, czyli ubezpieczenia rolnicze, jest bardzo ważny z punktu widzenia polskich gospodarstw, będziemy popierali ten projekt i dalej pracowali nad nim w komisjach. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia