8. kadencja, 30. posiedzenie, 2. dzień (16-11-2016)

26. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o instytutach badawczych (druk nr 995).

Poseł Ireneusz Zyska:

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o instytutach badawczych, druk nr 995.

    Przedmiotowy projekt dotyczy zwiększenia zakresu kompetencji ministra nadzorującego m.in. w zakresie powołania i odwołania dyrektora instytutu i jego zastępcy, spraw związanych z bieżącym zarządzaniem instytutem badawczym w przypadku niepowołania lub odwołania dyrektora, możliwości uchylenia uchwał rady naukowej niezgodnych z przepisami prawa i statutem instytutu.

    Sejm Rzeczypospolitej uchwalił niedawno ustawę o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej, której celem jest uruchomienie instrumentów, które przyczynią się do wzrostu innowacyjności polskiej gospodarki, a co za tym idzie, do wzrostu dochodu narodowego i podniesienia poziomu dobrobytu w Polsce.

    Procedowany właśnie projekt ustawy o zmianie ustawy o instytutach badawczych w naszej ocenie stanowi uzupełnienie ww. ustawy poprzez wprowadzenie instrumentów prawnych i ram organizacyjnych, które pozwolą na lepszy rozwój innowacyjności z korzyścią dla przemysłu i globalnie całej gospodarki.

    W ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝ zdiagnozowano przyczyny niskiej innowacyjności. Większość z nich ma charakter systemowy i wynika z niewystarczającej koordynacji działań i instrumentów wsparcia w obszarze badawczo-rozwojowym. Problemem jest przede wszystkim niewystarczająca współpraca instytucji realizujących zadania publiczne w dziedzinie innowacji z przedsiębiorstwami i organizacjami otoczenia biznesu. Trafne jest więc twierdzenie, że instytuty badawcze w niewielkim stopniu realizują swoją misję przybliżenia nauki do biznesu.

    Konsekwencją tego jest niska skłonność do współpracy polskich firm ze światem nauki, co w dużym stopniu rzutuje na ich innowacyjność. Badania wskazują, że współpraca jest często postrzegana przez przedsiębiorców jako wymóg formalny niezbędny do uzyskania dotacji. Z tych powodów w ˝Strategii na rzecz odpowiedzialnego rozwoju˝ wskazuje się na konieczność reformy instytutów badawczych pod kątem profilowania instytutów według specjalizacji branżowych oraz zapewnienia możliwości prowadzenia badań interdyscyplinarnych.

    Przekształcenia instytutów i ich konsolidacja będą miały na celu utworzenie podmiotów zdolnych do konkurowania na rynku globalnym. Temu procesowi muszą towarzyszyć odpowiednie instrumenty umożliwiające prowadzenie skutecznego nadzoru nad instytutami badawczymi, w przypadku gdy dyrektor instytutu nie sprawuje pełnionej funkcji w należyty sposób. Taka sytuacja grozi w przypadku instytutów wykonujących ważne zadania dla planowania i realizacji polityki państwa, gdy następuje zagrożenie wystąpieniem zakłóceń i opóźnień w realizacji celów rozwojowych polskiej gospodarki.

    W tym kontekście proponowane rozwiązania powinny prowadzić do wzmocnienia nadzoru ministra, czego efektem powinny być: większa innowacyjność gospodarki oraz efektywność w wykorzystaniu środków publicznych przeznaczonych na badania. Uważamy, że pozostawienie sektora badawczo-rozwojowego w swoistym dryfie organizacyjnym byłoby sporym zaniechaniem obecnej ekipy rządowej, dlatego opowiadamy się za wyposażeniem ministra nadzorującego sektor w instrumenty powołania i odwołania dyrektora instytutu badawczego bez udziału rady naukowej.

    Naszym zdaniem takie rozwiązanie da ministrowi większe możliwości dokonywania właściwego wyboru osób na najwyższe stanowiska w instytucie, a w konsekwencji prowadzić będzie do podniesienia jakości kadry zarządzającej instytutami.

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Koło Poselskie Wolni i Solidarni popiera przedłożony projekt ustawy, wnosząc o jego skierowanie do dalszych prac w komisji.Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia