8. kadencja, 31. posiedzenie, 1. dzień (29-11-2016)

7. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (druki nr 963 i 1052).

Poseł Krystian Jarubas:

    Szanowna Pani Marszałek! Pana ministra nie ma. Wysoka Izbo! Szanowni Państwo! Mam zaszczyt w imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego przedstawić nasze stanowisko w sprawie sprawozdania komisji o poselskim projekcie ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym.

    Omawiana dziś przez Wysoką Izbę regulacja ma w założeniu projektodawców zastąpić ustawę z dnia 22 lipca 2016 r. o Trybunale Konstytucyjnym oraz określić jego strukturę organizacyjną, organy wewnętrzne i zakres przyznawanych im kompetencji. Ma też ustalić tryb postępowania trybunału, a więc procedury, dzięki którym możliwa jest realizacja zadań i uprawnień trybunału uregulowanych w konstytucji.

    Projekt wraca pod obrady Wysokiej Izby na drugie czytanie, po przyjęciu poprawek, głównie o charakterze redakcyjno-legislacyjnym, przy czym w ogóle nie uwzględniono poprawek opozycji.

    Według projektu zgromadzenie ogólne tworzą urzędujący sędziowie Trybunału Konstytucyjnego, którzy złożyli ślubowanie wobec prezydenta. Zapis taki oznacza konieczność dopuszczenia do udziału w zgromadzeniu ogólnym przez prezesa Trybunału Konstytucyjnego trzech sędziów wybranych przez Sejm w grudniu ub.r. Nikt dziś nie ma wątpliwości, że to jest główny cel projektu - wprowadzenie do orzekania tzw. grudniowych sędziów mianowanych przez PiS. Podczas prac w komisji posłowie opozycji sugerowali, by zgodnie z sugestią Biura Legislacyjnego Sejmu nie rozróżniać urzędujących i nieurzędujących sędziów TK, bo konstytucja wskazuje wyraźnie, ilu sędziów liczy trybunał i nie różnicuje ich statusu. Można dziś zapytać, co ten podział ma na celu. Proponowane rozwiązanie z projektu ma wyraźnie wskazywać, czym jest zgromadzenie ogólne, by nie można było w tym zakresie dokonywać nieuprawnionych nadinterpretacji - czytamy w uzasadnieniu projektu. To właśnie wy dziś forsujecie nieuprawnioną interpretację, promując trójkę grudniowych sędziów. Dzisiaj tę nieuprawnioną interpretację chcecie zamienić w prawo, łamiąc przy tym podstawowe zasady praworządności.

    Przypomnijmy o niedawnym apelu 93 organizacji pozarządowych z całej Europy skierowanym do prezydenta Andrzeja Dudy i premier Beaty Szydło. Organizacje te apelują o zażegnanie kryzysu wokół Trybunału Konstytucyjnego i wdrożenie zaleceń Komisji Weneckiej. W swoim liście jasno stwierdzają, że żadne z tych zaleceń nie zostało zrealizowane. Zamiast iść w kierunku, który wskazują organizacje monitorujące praworządność i przestrzeganie standardów demokratycznych, dalej toczycie wojnę z trybunałem - tak długo, aż nie przejmiecie nad nim pełnej kontroli. Bo czym innym, jeśli nie wojną z trybunałem, są takie zachowania jak ograniczenie budżetu tej instytucji czy wstrzymanie się miesiąc temu na posiedzeniu komisji sprawiedliwości z zaopiniowaniem projektu budżetu TK do czasu, aż Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego uchwali go w składzie 15-osobowym?

    Ustawa reguluje również procedurę wyboru prezesa i wiceprezesów TK. Zgodnie z projektem zgromadzenie ogólne przedstawia prezydentowi kandydatów na prezesa trybunału w terminie miesiąca od dnia, w którym powstał wakat. Dziś ustawa o TK z 22 lipca br. mówi, iż obrady zgromadzenia ogólnego w tej sprawie zwołuje się między 30. a 15. dniem przed upływem kadencji prezesa. Obradom zgromadzenia ogólnego w sprawie wyboru kandydata na prezesa przewodniczy najmłodszy stażem sędzia trybunału. Projekt przewiduje, że prezesa powołuje prezydent spośród kandydatów przedstawionych mu przez zgromadzenie ogólne. Zgromadzenie ogólne ma przedstawiać prezydentowi jako kandydatów wszystkich sędziów, którzy w głosowaniu otrzymali co najmniej pięć głosów. Według projektu, jeśli wymaganą liczbę pięciu głosów uzyskał tylko jeden sędzia, zgromadzenie przedstawia jako drugiego kandydata na prezesa tego sędziego, który zdobył najwyższe poparcie wśród sędziów.

    Szanowni Państwo! Jak słusznie zauważyli koledzy z ław opozycyjnych, projekt ma wadliwy tytuł. Tak naprawdę powinien on brzmieć: ustawa o wyborze prezesa Trybunału Konstytucyjnego wskazanego przez Jarosława Kaczyńskiego.

    W projekcie odstąpiono od szeregu rozwiązań, których zgodność z konstytucją została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny i Komisję Wenecką. Chodzi m.in. o orzekanie większością 2/3 głosów, rozpatrywanie spraw według kolejności wpływu czy uzależnianie rozprawy od obecności prokuratora generalnego. I to jest postęp, ten właśnie kierunek zmian trzeba pochwalić. Szkoda tylko, że eliminując jedne kontrowersyjne zapisy, jednocześnie zastępujecie je kolejnymi, nie mniej kontrowersyjnymi.

    Niestety projekt nie odnosi się do kluczowych kwestii stanowiących oś kryzysu konstytucyjnego: publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego. (Dzwonek) Dziś ci, którzy przysięgali na konstytucję, celową ją podważają - mówił niedawno prezes Andrzej Rzepliński. Odnosząc się do tych słów, nie mogę nie zauważyć, że zgłaszaliście już państwo wcześniej pięć projektów dotyczących Trybunału Konstytucyjnego i wszystkie okazały się niekonstytucyjne. Fabryka bubli prawnych posła Piotrowicza - kłaniam się, panie pośle - pracuje pełną parą. Również dziś omawiany, szósty z kolei projekt z niemałym prawdopodobieństwem okaże się niekonstytucyjny i wyląduje tam, gdzie jego i jego autorów miejsce...

    Wicemarszałek Małgorzata Kidawa-Błońska:

    Proszę zmierzać do końca.

    Poseł Krystian Jarubas:

    Jedno zdanie, pani marszałek. Przepraszam.

    ...czyli poza nawiasem debaty publicznej. A jak się ostatnio dowiadujemy, w drodze jest już siódmy projekt.

    Wysoki Sejmie! Klub Polskiego Stronnictwa Ludowego nie widzi możliwości poparcia projektu w kształcie, w jakim otrzymał go z komisji. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia