8. kadencja, 31. posiedzenie, 1. dzień (29-11-2016)

7. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (druki nr 963 i 1052).

Poseł Ireneusz Zyska:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! W imieniu Koła Poselskiego Wolni i Solidarni przedstawiam stanowisko w sprawie sprawozdania Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o poselskim projekcie ustawy o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, druki nr 963 i 1052.

    Szkody, jakie wywołał spór dotyczący funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, będą bardzo trudne do naprawienia. Zaufanie obywateli do tej instytucji zostało poważnie nadszarpnięte, o czym świadczy ostatnie badanie CBOS. Oceny Trybunału Konstytucyjnego są najgorsze w historii badań opinii publicznej dotyczących działalności tej instytucji. Negatywnie o działalności trybunału wypowiedziało się aż 43% ankietowanych. Czy proponowana ustawa przybliża nas do zakończenia tego sporu?

    (Poseł Kamila Gasiuk-Pihowicz: Absolutnie nie.)

    Jeżeli weźmiemy pod uwagę także dwa inne projekty: ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego i przepisy wprowadzające, które kompleksowo regulują materię funkcjonowania trybunału, to pojawia się cień nadziei, że do zakończenia sporu jest bliżej niż dalej, zakończenia, w rezultacie którego Trybunał Konstytucyjny będzie mógł bez przeszkód pracować, odbudowując swoją wiarygodność.

    Przyjęcie ustawy o organizacji i trybie postępowania przez Trybunałem Konstytucyjnym jest konieczne właśnie chociażby ze względu na uszczegółowienie zasad wyłaniania i przedstawiania kandydatów na stanowisko prezesa lub wiceprezesa przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz zakresu ich uprawnień wynikających z konstytucji i samej ustawy o Trybunale Konstytucyjnym.

    Przedmiotowa ustawa po wejściu w życiu powinna doprowadzić do przestrzegania konstytucji przez prezesa Trybunału Konstytucyjnego prof. Andrzeja Rzeplińskiego. Ważne, aby wprowadzone przepisy były stosowane, a w przypadku gdyby tak się nie stało, osoby za to odpowiedzialne, w tym obecny prezes trybunału, poniosły odpowiedzialność z tytułu łamania prawa.

    Tak jak wspomniałem w ostatnim swoim wystąpieniu dotyczącym przedmiotowego projektu ustawy, należy zgodzić się z uzasadnieniem projektu, w którym wnioskodawca słusznie zauważa, cytuję: Zgromadzenie ogólne nie jest upoważnione do powoływania czy wybierania prezesa albo wiceprezesa Trybunału Konstytucyjnego. Konstytucyjnym organem dokonującym aktu powołania jest prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie trzeba stanowczo podkreślić, że art. 194 ust. 2 konstytucji nie czyni prezydenta Rzeczypospolitej notariuszem potwierdzającym uchwałę dotyczącą przedstawienia kandydatów przez zgromadzenie ogólne. To prezydent ma decydujący głos w tej sprawie, a zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 21 konstytucji to uprawnienie nie wymaga kontrasygnaty prezesa Rady Ministrów. Jest to prerogatywa prezydenta.

    Jedyną uwagę do przedłożonego projektu ustawy posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni kierują w stronę art. 11 ust. 4 projektu, zgodnie z którym obradom zgromadzenia ogólnego w sprawie wyboru prezesa trybunału przewodniczy najmłodszy stażem sędzia trybunału. Jest to dość osobliwa i nieprzystająca do obowiązującego w Polsce zwyczaju funkcjonowania organów kolegialnych propozycja, gdyż co do zasady obradom w sprawie wyboru prezesa czy przewodniczącego danego organu kolegialnego przewodniczy członek organu najstarszy wiekiem lub stażem.

    W wywiadzie dla ˝Dziennika Gazety Prawnej˝ przewodniczący komisji pan poseł Stanisław Piotrowicz stwierdził, cytuję: Najstarszy stażem sędzia może być osobiście zainteresowany tym, jak się potoczy zgromadzenie zwołane w celu wyłonienia kandydata. On bowiem teoretycznie może mieć większe szanse na wybranie go na kandydata przez Trybunał Konstytucyjny. Na prezesa przez trybunał, przepraszam. Na kandydata na prezesa Trybunału Konstytucyjnego, przepraszam bardzo.

    To właśnie to wyjaśnienie wydaje się niezrozumiałe, panie przewodniczący, w kontekście podanej w uzasadnieniu argumentacji świadczącej o precyzyjności procedury wyboru prezesa trybunału, którego przecież ostatecznie dokona prezydent Rzeczypospolitej. Nawet jeśli jednym z wybranych kandydatów na prezesa będzie przewodniczący zgromadzenia ogólnego, to i tak nie zwiększa to jego szans na wybór w relacji do pozostałych kandydatów. Ponadto przewodniczący komisji pan poseł Stanisław Piotrowicz wskazał, że rozwiązania, w których danemu gremium przewodniczy osoba najmłodsza wiekiem lub stażem, cytuję: zdarzają się też w innych krajach. Prosiłbym więc pana przewodniczącego o rozwinięcie tej myśli i wskazanie, w których konkretnie krajach i w jakich organach takie rozwiązanie funkcjonuje.

    Mimo przedstawionej wyżej wątpliwości, mając na uwadze, że proponowane rozwiązania są niezbędne dla uzdrowienia funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego (Dzwonek), posłowie Koła Poselskiego Wolni i Solidarni poprą procedowany projekt ustawy. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia