8. kadencja, 31. posiedzenie, 1. dzień (29-11-2016)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 75. rocznicy śmierci Edwarda Rydza-Śmigłego

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dnia 2 grudnia br. mija 75. rocznica śmierci Edwarda Rydza-Śmigłego, polskiego wojskowego, polityka, marszałka Polski, generalnego inspektora Sił Zbrojnych, naczelnego wodza Polskich Sił Zbrojnych w wojnie obronnej 1939 r. Korzystając z okazji, chciałbym powiedzieć kilka słów o tej ważnej postaci.

    Edward Rydz urodził się 11 marca 1886 r. w Brzeżanach, miejscowości, która wówczas położona była w Galicji Wschodniej. W 1908 r. przystąpił do pierwszej organizacji o charakterze wojskowym - Związku Walki Czynnej. 2 lata później rozpoczął obowiązkową służbę wojskową w Wiedniu. Tego samego roku został członkiem Związku Strzeleckiego w Brzeżanach. Przyjął wówczas ps. Śmigły. W 1912 r. ukończył Wyższą Szkołę Oficerską Związku Strzeleckiego.

    W okresie działań wojennych prowadzonych podczas I wojny światowej dowodził wojskami w wielu bitwach i potyczkach, m.in. w walkach o Nowy Korczyn, ofensywie na Dęblin, bojach pod Anielinem, bitwie pod Łowczówkiem oraz w bojach na Wołyniu. Na początku listopada 1918 r. został ministrem spraw wojskowych w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej w Lublinie. Otrzymał wówczas stopień generała. Podczas Bitwy Warszawskiej w sierpniu 1920 r. był dowódcą prawego skrzydła grupy uderzeniowej działającej znad Wieprza, a następnie 2. Armii, którą dowodził do 1922 r.

    Jako jedna z najbardziej zaufanych osób w trakcie zamachu majowego w 1926 r. Śmigły-Rydz poparł marszałka Piłsudskiego. Wyrazem tego było przesłanie do Warszawy części oddziałów garnizonu wileńskiego. Po śmierci Piłsudskiego 12 maja 1935 r. na podstawie dekretu prezydenta Ignacego Mościckiego objął stanowisko generalnego inspektora Sił Zbrojnych, dające ogromne uprawnienia. 10 listopada 1936 r. Śmigły-Rydz otrzymał stopień generała broni. Dzień później, w Święto Niepodległości, dekretem prezydenta Ignacego Mościckiego mianowany został marszałkiem Polski. W 1939 r. w czasie kampanii polskiej Śmigły-Rydz pełnił funkcję naczelnego wodza.

    W nocy z 6 na 7 września opuścił Warszawę i przeniósł swoją kwaterę do Brześcia nad Bugiem. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na terytorium Rzeczypospolitej 17 września wraz z rządem polskim i prezydentem Mościckim przekroczył granicę polsko-rumuńską z zamiarem przedostania się do Francji i kontynuowania walki u boku aliantów. Internowany przez władze rumuńskie 7 listopada 1939 r. złożył rezygnację z funkcji naczelnego wodza. W październiku 1941 r. przez Słowację przedostał się do okupowanej Polski i zamieszkał w Warszawie. Zmarł na atak serca 2 grudnia 1941 r. Pochowano go na cywilnym cmentarzu na Powązkach pod nazwiskiem Adama Zawiszy.

    Edward Rydz-Śmigły odznaczony był m.in. Orderem Orła Białego, Orderem Virtuti Militari klasy II i klasy V, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, orderem Polonia Restituta klasy I, klasy II i klasy III, czterokrotnie Krzyżem Walecznych oraz Złotym Krzyżem Zasługi. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia