8. kadencja, 31. posiedzenie, 1. dzień (29-11-2016)

5. i 6. punkt porządku dziennego:

  5. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy Prawo oświatowe (druk nr 1030).
  6. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (druk nr 1031).

Poseł Katarzyna Lubnauer:

    Panie i Panowie Posłowie! Pani Marszałek! W Polsce jest wiele do zrobienia, ale są takie dziedziny życia, w którym tą pracą trzeba kierować szczególnie spokojnie i ostrożnie. Zwłaszcza dzieciom należy się nasz spokój, nasza dojrzałość i wiedza o tym, jak pewne rzeczy trzeba zmieniać. Na dzieciach po prostu nie można eksperymentować. Poza tym czasami naprawdę warto coś naprawiać, a nie od razu burzyć.

    Tak, my chcemy innej szkoły. Tak, widzimy wady polskiej szkoły. Tak, chcemy szkoły, która jest bardziej przyjazna, bardziej praktyczna, lepiej rozwija umiejętności kreatywne, umiejętności interpersonalne, takie jak praca w grupie czy umiejętności komunikacyjne. Ale do tego nie trzeba niszczyć gimnazjów. Tak naprawdę bardzo wiele gimnazjów już w tej chwili to szkoły, które rozwijają takie umiejętności, a można je jeszcze naprawiać.

    Przy każdej reformie jest tak, że powinno się rozpatrzeć dwie rzeczy - jakie są koszty reformy i jakie są korzyści. W tym wypadku mamy reformę, przy której nikt nie przedstawił nam, realnie rzecz biorąc, jakie są korzyści, natomiast wszyscy widzimy, jakie są koszty - będą to koszty dla dzieci, będą to koszty dla samorządów, będą to koszty dla nauczycieli. Patrząc na komplet dwóch ustaw, które nam przedłożono, widać, że trzeba się zająć dwoma problemami. Jeden to kierunek zmian, a drugi to styl, w jakim są one dokonywane.

    Kierunek zmian. Czy warto likwidować gimnazja? Wszystko wskazuje na to, że gimnazja się sprawdziły. Sprawdziły się, ponieważ, jeżeli spojrzymy na wyniki naszych uczniów, to zobaczymy, że one się znacząco poprawiły w testach PISA, o których jeszcze potem będę dalej mówić. Widać również, że mamy nie tylko efekty w postaci ogólnej poprawy jakości wiedzy polskich 15-latków, ale i że poprawiliśmy znacząco te dolne wyniki, czyli że tak naprawdę ci najsłabsi uczniowie odnieśli największy sukces, odnieśli największą korzyść z tego, że istnieją gimnazja.

    Dodatkowo są sprawy wychowawcze. Bardzo wiele się mówi o tym, że gimnazja są porażką wychowawczą, ale jeżeli się przyjrzymy uważnie, to widzimy, że więcej przemocy jest w szkołach podstawowych - w V i VI klasie - a ponadto że gimnazja uczą się coraz lepiej pracować z tą młodzieżą. Mając tam młodzież w określonym wieku, jeżeli jeszcze wspomoglibyśmy nauczycieli, zapewniając opiekę psychologiczną, większą opiekę pedagogiczną, to tak naprawdę moglibyśmy w ten sposób uzyskać zdecydowanie lepsze wyniki, niż likwidując gimnazja.

    Podobnie jest z kwestią tego, że właśnie gimnazja są najlepszym miejscem, żeby umieszczać w nich pracownie. Nie ma żadnych przeszkód, żeby wyposażyć polskie szkoły w szerokopasmowy Internet, w pracownie. Właśnie np. gimnazja są świetnym miejscem do tego, żeby tam tworzyć pracownie przedmiotowe: biologiczne, fizyczne, chemiczne. Łatwiej wyposażyć w nie kilka tysięcy gimnazjów niż kilkanaście tysięcy szkół podstawowych.

    Druga kwestia to jest styl zmian. Styl zmian, które państwo przeprowadzają, jest naganny.

    Ale wracając do tamtej kwestii, chciałam jeszcze o jednej rzeczy powiedzieć. Jeżeli spojrzymy na Polskę jako całość, jeżeli spojrzymy na to, że Polska to są nie tylko duże miasta, ale również małe miejscowości, to nikt z nas nie będzie miał wątpliwości co do tego, że w małej miejscowości gimnazjum naprawdę jest miejscem, gdzie się wyrównuje szanse, jest miejscem, gdzie często przebywają dzieci z kilku szkół wiejskich i gdzie mają szansę na prawdziwy rozwój, jest tym oknem, które pani wykpiwa, na świat. I dokładnie to okno chcecie zamknąć. Dla mieszkańców miast problemem tej reformy będzie tylko chaos, tymczasowość, sposób jej realizacji - oni sobie jakoś poradzą - natomiast dla mieszkańców wsi to będzie prawdziwa klęska.

    Styl zmian. Nikt, kto kiedykolwiek przeprowadzał jakiś duży projekt, jeżeli ma jakieś projektowe doświadczenie, nie popełniłby takiego błędu, żeby dokonywać tak dużej zmiany systemowej, zmiany na taką skalę, na takim obszarze, w tak krótkim czasie. Dodatkowo, jeżeli przeprowadzamy taką zmianę, to warto jest mieć zapewnioną współpracę z tymi, którzy jej będą realnie dokonywać. Natomiast my mamy do czynienia ze zmianą, przeciwko której są zarówno nauczyciele, mający ją realizować, jak i samorządy. A więc przeprowadzacie państwo zmianę, która jest przeciwko tym, którzy ją mają realizować, i czynicie to w tempie, które jest po prostu kuriozalne. To tempo właśnie, ten brak dyskusji, ten chaos spowodowały, że 48% Polaków chce odłożenia tej reformy o przynajmniej rok, a tylko 31% chce, żeby ona była realizowana w tym tempie, które państwo proponują. Podobnie jest w już tutaj przywoływanych danych, dotyczących tego, że 42% Polaków jest w ogóle przeciwnych tej reformie, a tylko 38% chce reformy proponowanej przez państwa.

    W dodatku ta reforma ma jedną wadę, to jest taka podstawowa wada. Ta reforma jest zbudowana na kłamstwach, a zasada jest taka, że żadne kłamstwo długo się nie utrzyma.

    (Poseł Piotr Kaleta: To nie wejdziecie do przyszłego Sejmu.)

    Proszę państwa, ilość kłamstw, które były prezentowane, nawet dzisiaj z mównicy sejmowej, przy okazji tej reformy, jest po prostu imponująca.

    Po pierwsze, opinie ekspertów. Większość wspomnianych przez MEN jest przeciwna reformie. Profesorowie Dolata, Stawiński, Jan Herczyński, powołujecie się na tych ekspertów. Wszyscy jednoznacznie się wypowiedzieli, że są przeciwni likwidacji gimnazjów, co więcej, wszyscy wskazywali, że ich badań nie można w jakikolwiek sposób traktować jako podstawy do likwidacji gimnazjów.

    Kolejny argument za reformą, gimnazja same się wygasiły. Proszę państwa, używają państwo sloganu, mówiąc, że same się wygasiły, bo na ogół, w 60%, gimnazja są przy szkołach podstawowych. Ale odpowiedzmy sobie na odwrotne pytanie, ile jest szkół podstawowych, przy których nie ma gimnazjów, z których dzieci - z tych szkół podstawowych - idą potem w celu dalszej edukacji do gimnazjum, które czasami jest w zespole szkół razem ze szkołą podstawową, bo po prostu tak było z punktu widzenia warunków lokalowych wygodniej. Tych szkół jest ponad 9 tys. na bodajże 13 tys. szkół podstawowych w ogóle. Czyli to nie jest prawda.

    Kolejna sprawa, opinie rektorów. Tutaj już dużo było na ten temat mówione. Okazuje się, że ci rektorzy, których byście rzeczywiście realnie zapytali, są przeciwni likwidacji gimnazjów i tak szybkiej zmianie. Raport NIK naprawdę nie mógł temu służyć. On służył tylko stwierdzeniu jednej prostej rzeczy, że poziom studentów się obniżył. Ale jeżeli w latach 90. studiowało 400 tys., a w 2009 r., w szczycie boomu, prawie 2 mln studentów, to nic dziwnego, że poziom studentów znacząco się obniżył. I nic dziwnego, że teraz matury na poziomie 30% nie zdają wszyscy uczniowie, tylko ok. 80%. Po prostu słabsi do niej podchodzą.

    Kolejna kwestia, konsultacje i debaty. No na temat konsultacji i debat to można by oddzielne przemówienie wygłosić, na temat tego, jak wyglądały te konsultacje i czym były te debaty. Ja uczestniczyłam w konsultacjach, w jednych z tych 17 w miastach wojewódzkich, o bezpieczeństwie, akurat uczestniczyłam w nich razem z panią minister Szumilas. Widziałyśmy, jak wyglądała ta debata. Tam nie było nic o strukturze szkoły, tam nie było nic o zmianach, które mają być przeprowadzone. Tam było o bezpieczeństwie, dyskusja dotyczyła całkowicie czego innego. Inne konsultacje dotyczyły kwestii finansowania, kwestii szkolnictwa zawodowego...

    (Poseł Urszula Rusecka: To jest najważniejsze w tej reformie.)

    ...i nie pamiętam jeszcze czwartego tematu. Żadne nie mówiły o strukturze. W związku z tym to było jedno wielkie oszustwo.

    Kolejna informacja, skala przemocy w gimnazjum. Już trochę o tym powiedziałam, to jest kwestia tego, że rzeczywiście najwięcej przemocy jest w szkole podstawowej, w V i VI klasie. Wy do tej V i VI klasy chcecie wprowadzić jeszcze VII i VIII klasę. To zwiększy ilość przestępstw, a nie zmniejszy.

    (Poseł Piotr Kaleta: Co za bzdury.)

    Zwróćmy uwagę na jedną prostą rzecz. Bardzo często - bardzo często - państwo się posługują takim populistycznym stwierdzeniem: gimnazjalista kogoś pobił.

    (Poseł Piotr Kaleta: To są fakty.)

    Szybko znalazłam tyle samo informacji o uczniach szkół podstawowych. Bardzo łatwo to się wyszukuje, tylko pamiętajcie o jednym: zlikwidujecie gimnazja, nie zlikwidujecie gimnazjalistów. Dzieci w tym wieku są w okresie dojrzewania, często stwarzają problemy wychowawcze rodzicom, dlatego rodzice również często zrzucają tę odpowiedzialność na szkoły.

    Kolejne kłamstwo, zapewnienie, że dzieci z klas VI zostaną w tej samej szkole podstawowej. Nie, rodzice nie wiedzą, gdzie one pójdą w przyszłym roku. Mogą pójść do tego samego budynku, w którym obecnie jest gimnazjum.

    Kolejna kwestia, PISA sprawdza nie umiejętności, tylko odtwórcze... Widziała pani kiedykolwiek testy z matematyki? To są normalne zadania, które wymagają konkretnych umiejętności. A te mityczne umiejętności, na które się pani minister powołuje, to są umiejętności informatyczne, np. zamówienie biletu przez Internet, i wypadamy w nich lepiej niż np. Finlandia. Tak, trzeba postawić na edukację praktyczną, zgadzam się, trzeba poprawić edukację praktyczną.

    Dodatkowo ta reforma niszczy wiele rzeczy. Klasy dwujęzyczne - jaki sens mają klasy dwujęzyczne, jeżeli mają być tylko dla dzieci z tej samej szkoły? Kwestia szkół muzycznych, które są niedostosowane, kwestia metody wprowadzania tej reformy i niektórych zapisów dotyczących tego, jak mają przebiegać uchwały, tymczasowość programów, dwa roczniki w 2019 r. - wad tej reformy jest mnóstwo, dlatego zwracam się do nauczycieli, do rodziców, do wszystkich, którym leży na sercu troska o dzieci, żeby przeciwstawili się tej reformie. Wzywam panią minister Zalewską i cały PiS, żeby wycofali tę reformę, a przynajmniej ją opóźnili o co najmniej rok.

    Klub Nowoczesna wnioskuje o odrzucenie tej ustawy w pierwszym czytaniu. Zawnioskujemy też w komisji o wysłuchanie publiczne. To jest ustawa, która jest eksperymentem na dzieciach. To jest chaos w edukacji, to jest niszczenie (Dzwonek) zamiast tworzenia czegoś dobrego. Proszę państwa, wysłuchajcie opinii suwerena. Suweren już nie chce tej waszej reformy. Dziękuję państwu. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia