8. kadencja, 31. posiedzenie, 3. dzień (01-12-2016)
34. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1032 i 1075).
Poseł Józef Brynkus:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 wobec ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym.
Wprowadzone ustawą nowelizującą ustawę o szkolnictwie wyższym rozwiązania obejmują trzy sprawy. Nie budzi wątpliwości kwestia odbiurokratyzowania procedur i reguł, a nie zasad umarzania w części lub w całości pożyczek studenckich poprzez likwidację organu doradczego ministerstwa szkolnictwa wyższego, czyli Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, i pozostawienie tej sprawy w gestii samego ministerstwa.
Zgadzamy się z wygaszaniem funkcjonowania krajowych naukowych ośrodków wiodących. Szkoda, że tak późno. Rozwiązanie to, mające na celu podniesienie jakości studiów, kulało i dyskryminowało szereg dziedzin życia publicznego i obszarów nauki. Sama zasada kwalifikowania tych ośrodków budziła też spore wątpliwości przez dominującą rolę naukowców z zagranicy.
Zastrzeżenia budzi trzecie rozwiązanie, a mianowicie określenie zasad przyznawania dotacji projakościowej. Przeznaczona ona jest dla uczelni publicznych, co w jakimś sensie dyskryminuje podmioty prywatne. Przecież środki na dotacje projakościową, tak jak i na funkcjonowanie całego szkolnictwa wyższego, pochodzą ze środków publicznych tworzonych przez wszystkie podmioty, w dzisiejszych czasach przede wszystkim przez podmioty prywatne. Rozumiejąc przesłanie tego rozwiązania - podniesienie jakości kształcenia w uczelniach, trudno się zgodzić z kryteriami i zasadą przyznawania dotacji projakościowej. Rozwiązanie proponowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, bo takim rozwiązaniem w istocie jest procedowana ustawa, ponieważ o takich zamiarach mówiła już pani minister Czerwińska w maju tego roku, jest proste w stosowaniu, owszem, ale czy na pewno przysłuży się szkolnictwu wyższemu w Polsce? To nie jest model weryfikacji jakości kształcenia na studiach, to nie jest zmiana projakościowa. O jakości kształcenia nie świadczy bowiem przede wszystkim, jak się zakłada w ustawie, przybywający na uczelnię kandydat, ale ten, który studiuje na niej, i ten, który ją opuszcza. To przedłożenie to model mówiący o potencjale i zdolności uczelni do przyciągania kandydatów na studia, a często jest to tylko i wyłącznie tradycja.
Gdyby przysłuchać się wypowiedziom urzędników Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, to argumentacja za wprowadzeniem tego rozwiązania jest kuriozalna. Słyszymy bowiem, że uczelnie nie mają motywacji, by odpowiednio w trakcie kształcenia weryfikować poziom już przyjętych studentów. Ta zmiana to odbieranie studentów ośrodkom średnim i mniejszym. Dziwi mnie, że wśród wnioskodawców są ich przedstawiciele, posłowie Prawa i Sprawiedliwości. Albo nie rozumieją, albo w imię partyjnej dyscypliny nie zważają na jeszcze większą polaryzację Polski na tę biedną i zacofaną oraz tę wiodącą. Trafnie zauważył jeden z dyskutantów w komisji, który stwierdził, że warszawskie, krakowskie, gdańskie itd. uczelnie wybierane są nie tylko z powodu jakości kształcenia na nich, ale też z powodu łatwości uzyskania pracy podczas studiów, co dziś jest zjawiskiem normalnym i masowym wśród studentów.
Chciałem też zwrócić uwagę w swojej wypowiedzi, że w moim przekonaniu istnieje poważna koincydencja pomiędzy wprowadzeniem nowego algorytmu naliczania dotacji a tym rozwiązaniem. Ministerstwo oczywiście twierdzi, że tak nie jest, niemniej jednak nie tylko czasowe, ale także, powiedzmy, merytoryczne związki są tutaj ewidentne. Algorytm uderza także w uczelnie średnie i mniejsze. Wprowadzany jest w trakcie np. roku akademickiego ze wsteczną mocą obowiązywania. Ministerstwo nie liczy się z zasadami i rygorami rekrutacji. Uczelnie muszą stosowne rekrutacyjne uchwały przyjmować znacznie wcześniej i dostosowywać się do nich. Na to w ogóle nie patrzy ministerstwo.
Jeżeli chodzi o stanowisko klubu Kukiz’15, to chcieliśmy zwrócić uwagę także na to, że wątpliwości wobec tej ustawy wnieśli obecni na posiedzeniu komisji rektorzy uczelni wyższych, ci, którzy mogą być faktycznie potencjalnymi beneficjentami, przede wszystkim beneficjentami tej ustawy. Ich ostrożność jest, jak się wydaje, jak najbardziej uzasadniona. Akceptując więc potrzebę podjęcia działań projakościowych i mając na uwadze trafne propozycje dotyczące umarzania pożyczek studenckich i zniesienia KNOW-ów, proponujemy dwie poprawki: jedną zwiększającą liczbę potencjalnych beneficjentów przez obniżenie kryterium przyznawania dotacji projakościowej, a drugą dotyczącą doprecyzowania kryterium przyznawania tej dotacji, tak by jej przyznawanie uwzględniało tylko tych absolwentów przyjmowanych na daną uczelnię, którzy zdawali egzamin maturalny na poziomie rozszerzonym zgodny z kierunkiem studiów. Często bowiem jest tak, że maturzysta wybiera przedmiot na (Dzwonek) maturze mało kompatybilny z kierunkiem studiów. W ten sposób może dochodzić do obchodzenia kryteriów przyjmowania na studia.
Stanowisko wobec ustawy klub Kukiz’15 przyjmie po przeprocedowaniu poprawek w komisjach. Panie marszałku, dziękuję bardzo.
Przebieg posiedzenia