8. kadencja, 31. posiedzenie, 4. dzień (02-12-2016)

47. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1033).

Poseł Genowefa Tokarska:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt w imieniu wnioskodawców, posłów Klubu Parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego, przedstawić projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw z druku nr 1033.

    Wysoka Izbo! Panie i Panowie Posłowie! Przedstawiam państwu projekt ustalający kwotę wolną od podatku w wysokości 8 tys. zł w skali roku, a kwota zmniejszająca podatek wynosi 1440 zł. Mówiąc wprost, podatnik, który uzyska roczny dochód w wysokości 8 tys. zł, nie zapłaci podatku. Wielkości, o których mówię, są znane Wysokiej Izbie, ponieważ powtórzyły się już one w poprzednio przedkładanych i rozpatrywanych prze Sejm projektach.

    Pierwszym z projektów był projekt z druku sejmowego nr 51, złożony przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Był to projekt, który wpłynął do Sejmu pod koniec listopada ub.r. Był realizacją obietnic zarówno pana prezydenta, jak i rządu PiS składanych w kampanii wyborczej. Największym mankamentem projektu prezydenckiego był jednak brak rekompensaty ubytku odpisów z podatku PIT dla jednostek samorządu terytorialnego.

    Drugi z projektów, ustalający kwotę wolną od podatku, również w wysokości 8 tys. zł, z druku nr 221, został złożony przez grupę posłów Platformy Obywatelskiej 15 stycznia br. Projekt ten - muszę to podkreślić - w sposób kompleksowy regulował problematykę związaną z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych, realizował uwagi wyrażone w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także zapewniał mechanizm rekompensaty środków dla jednostek samorządu terytorialnego. Niestety projekt został odrzucony przez Wysoką Izbę na 12. posiedzeniu Sejmu.

    Ostatni z projektów, z druku nr 969, został złożony przez grupę posłów PiS-u w Wysokiej Izbie w dniu 31 października br. Projekt nie wprowadził rozwiązań, które kwestionował Trybunał Konstytucyjny, pozostawiając kwotę wolną od podatku na niezmienionym poziomie, czyli 3091 zł. Z tego projektu wynikało jednoznacznie, że większość parlamentarna nie zamierza respektować wyroku Trybunału Konstytucyjnego.

    Złożenie omawianego dzisiaj projektu przez wnioskodawców, posłów Polskiego Stronnictwa Ludowego, 3 listopada 2016 r., czyli bieżącego roku, było taką naszą bezpośrednią odpowiedzią na ten niezgodny z prawem projekt PiS-u. Szkoda tylko, że ten obecnie, dzisiaj omawiany projekt nie został włączony przez marszałka Sejmu ani nie był debatowany łącznie z projektem PiS-u.

    Przedkładany dzisiaj projekt ustawy jest więc taką kolejną próbą realizacji zapisów wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2015 r.

    Trybunał Konstytucyjny orzekł, że, po pierwsze, art. 27 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie, w jakim nie przewiduje mechanizmu korygowania kwoty zmniejszającej podatek, gwarantującego co najmniej minimum egzystencji, jest niezgodny z art. 2 i art. 84 konstytucji, a po drugie, przepis wymieniony w części 1 w zakresie tam wskazanym traci moc obowiązującą z dniem 30 listopada 2016 r.

    Obowiązująca w 2016 r., czyli obecnie, kwota wolna od podatku w wysokości 3091 zł niestety nie realizuje wyroku Trybunału Konstytucyjnego ani nie zapewnia nawet biologicznej egzystencji człowieka. Kwota wolna od podatku w wysokości 6600 zł, wprowadzona poprawkami Senatu do projektu z druku nr 969, nie do końca zachowuje również minimalną zasadę uznającą minimum egzystencji.

    Ostatecznie projekt, który został uchwalony przez Wysoką Izbę wyłącznie głosami posłów partii rządzącej, będzie dokumentem obowiązującym.

    Posłowie Polskiego Stronnictwa Ludowego - wspomnę tylko - wstrzymali się od głosu podczas głosowania nad tym projektem.

    Projekt niestety nie spełnia oczekiwań Polaków. Ustawa istotnie podwyższająca kwotę wolną od podatku do wysokości 6600 zł tylko dla niektórych podatników jest dokumentem niezwykle skomplikowanym, trudnym, a właściwie niemożliwym do rozliczenia przez zwykłego podatnika. Wprowadza w rzeczywistości aż pięć progów podatkowych o skomplikowanym logarytmie rozliczeń. Ustawa stosuje rozliczenia o charakterze degresywnym bez stosowania jednolitej dynamiki. Ale to są tylko sprawy - można powiedzieć - techniczne i dla dobra sprawy można byłoby je przemilczeć.

    Ustawa w przyjętym kształcie nie służy jednak ani obywatelom pracującym, ani emerytom czy rencistom. Obejmuje właściwie tylko osoby dorabiające, a nie zarabiające. Zwolnione całkowicie z podatku będą tylko te osoby, które nie przekroczą dochodu w kwocie 550 zł miesięcznie. Nie skorzystają więc z dobroci ustawy nawet osoby na zasiłkach dla bezrobotnych, bo ich świadczenie - okazuje się - jest wyższe od proponowanej kwoty wolnej.

    Jak wynika z danych podatkowych, w 2013 r. aż 4400 tys. ludzi, podatników nie wykazało żadnego podatku należnego. A więc takie podwyższenie kwoty wolnej nie jest dobrym rozwiązaniem i powinno być zweryfikowane. Dlatego też jako wnioskodawcy projektu stoimy na stanowisku, że uchwalony przez Sejm projekt z druku nr 969 nie może być rozwiązaniem docelowym, rozwiązaniem zgodnym z potrzebami i oczekiwaniami Polaków. Sądzę, że należy go traktować jako projekt przejściowy do rozliczeń podatku za 2017 r. Proponujemy, aby przedkładany dzisiaj projekt mógł obowiązywać od 1 stycznia 2018 r., a nie, tak jak jest obecnie w druku, od 1 stycznia 2017 r. I w tym przedmiocie złożymy stosowną autopoprawkę.

    Według przedkładanego dzisiaj projektu nadal główną grupą beneficjentów zwiększenia kwoty wolnej od podatku będą osoby o niskich dochodach. Zwiększona kwota wolna od podatku spowoduje poprawę warunków egzystencji emerytów i rencistów. Podwyższenie kwoty wolnej do 8 tys. zł w sposób istotny poprawi sytuację ekonomiczną osób uzyskujących dochody na poziomie uznawanym za tzw. minimum socjalne, a wartość minimum socjalnego uwzględnia wydatki na żywność, mieszkanie, edukację, kulturę, odzież i obuwie, ochronę zdrowia, transport i łączność. Są to więc nie tylko wydatki na biologiczną egzystencję człowieka, ale również w części na wydatki pozwalające na udział w życiu społecznym, choć oczywiście w bardzo ograniczonym zakresie.

    Wzrost kwoty wolnej od podatku oznacza także zmniejszenie jednostkowego obciążenia fiskalnego, co powinno prowadzić do wzrostu aktywności zawodowej, zwiększenia zatrudnienia, zmniejszenia tzw. klina podatkowego oraz ograniczenia szarej strefy.

    Pragnę zwrócić uwagę, że w temacie kwoty wolnej od podatku odbiegamy zasadniczo od unormowań stosowanych w tym zakresie w krajach Unii Europejskiej. Dotychczasowa kwota wolna, czyli te 3091 zł, wyrażona w walucie euro w Polsce wynosi 750 euro, a u naszych sąsiadów przedstawia się następująco: na Słowacji - 3800 euro, w Niemczech - 8354 euro, w Austrii - 11 tys. euro, w Wielkiej Brytanii - 14 tys. euro. A więc z tego porównania wynika, że odbiegamy wyraźnie od standardów europejskich.

    Wracając jednak, Wysoka Izbo, do zapisów projektu. Kwota zmniejszająca podatek w następnych latach podatkowych będzie korygowana odpowiednio do wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za I półrocze roku poprzedzającego rok podatkowy w stosunku do analogicznego okresu poprzedniego roku, ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego.

    Projekt przewiduje również nowelizację ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, wprowadzając mechanizm waloryzacji dochodów z podatku dochodowego od osób fizycznych. Wysokość udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych od podatników tego podatku zamieszkałych na obszarze odpowiednio gminy, powiatu i województwa nie będzie mogła być niższa niż 105% kwoty przypadającej jednostce samorządu terytorialnego w poprzedzającym roku podatkowym. A te różnice w wysokości udziału pokrywane będą z budżetu państwa.

    Chcę jeszcze tylko dodać, że omawiany projekt ma pozytywną opinię Biura Analiz Sejmowych i Krajowej Rady Sądownictwa.

    Podsumowując: Panie i Panowie Posłowie! Przedkładam Wysokiej Izbie projekt, który kompleksowo obejmuje zagadnienia kwoty wolnej od podatku, rewaloryzacji tej kwoty w kolejnych latach, a także rekompensaty utraconych dochodów z podatku PIT przez samorządy. Proszę Wysoką Izbę o skierowanie projektu do pracy w Komisji Finansów Publicznych. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia