8. kadencja, 32. posiedzenie, 1. dzień (13-12-2016)

7. i 8. punkt porządku dziennego:

  7. Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o:
   - rządowym projekcie ustawy Prawo oświatowe,
   - komisyjnym projekcie ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty
  (druki nr 1030, 526 i 1119).
  8. Sprawozdanie Komisji Edukacji, Nauki i Młodzieży oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (druki nr 1031 i 1120).

Poseł Katarzyna Lubnauer:

    Panie i Panowie Posłowie! Pani Marszałek! Niestety zwiał mi pan marszałek Tyszka, bo chciałam mu kilka słów powiedzieć, ale na wszelki wypadek wręczam od razu wniosek o odrzucenie w drugim czytaniu i poprawkę.

    Proszę państwa, o reformie, mam wrażenie, powiedziałam już wszystko. W związku z tym będę się tym razem posługiwać głównie cytatami i tym, co inni mówią o tej reformie. Zacznę od ekspertów, i to tych ekspertów, na których powołuje się samo MEN, czyli tych, których wymieniło ministerstwo, uzasadniając tę reformę. Dr hab. Dolata: 8-letnia podstawówka to krok wstecz. Jeden z waszych ekspertów prof. Herczyński: wyniki moich prac nie pozwalają na wyciągnięcie wniosku, żeby likwidować gimnazja. Mikołaj Herbst: proponowany przez rząd nowy system edukacyjny będzie sprzyjał raczej zabetonowaniu struktury społecznej niż jej otwieraniu. Chodzi o wyrównywanie szans. Ale nie tylko oni wypowiadali się na temat tej reformy edukacji, nauczyciele też. Są konkursy na najlepszego nauczyciela w kolejnych latach. Laureaci konkursu tak się wypowiadają o tej reformie: potrzebujemy zmiany, owszem, ale mądrej zmiany, nie chaosu, na którym stracą nasi uczniowie. To pani Katarzyna Nowak-Zawadzka, najlepszy nauczyciel 2015 r. Teraz pan Marcin Zaród, najlepszy nauczyciel 2013 r.: Politycy - dodałabym: z PiS, bo nas to nie tyczy - z rozbrajającą szczerością przyznają przed kamerami, że wyżej niż dobro polskich uczniów stawiają spokojny sen samorządowców przed wyborami. To też jest nietrafna diagnoza, ponieważ samorządy najbardziej oberwą przy tej reformie. Podobne zdanie mają najlepsi nauczyciele roku 2002, 2007, 2006, 2008, 2016 czy 2012.

    Teraz samorządy. Państwo powołują się na to, że samorządy chcą tej reformy. O reformie krytycznie wypowiadali się przedstawiciele Unii Metropolii Polskich, która zrzesza 12 największych polskich miast, Związku Gmin Wiejskich, Związku Miast Polskich, ale też Związku Powiatów Polskich, które to powiaty miały być jedynym beneficjentem tej zmiany. Grzegorz Kubalski ze Związku Powiatów Polskich - wczoraj było wysłuchanie obywatelskie, nie było nikogo z PiS, nie było nikogo z rządu; byłam na tym wysłuchaniu, więc słyszałam - mówił: Powiaty powinny się cieszyć? Z czego? Przecież właśnie uchwalamy zupełnie nową strukturę szkół, a o ich finansowaniu mamy dopiero rozmawiać. MEN te rozmowy rozpocznie, kiedy już wszystko będzie przesądzone. To głos powiatów polskich. Inne samorządy, w tym gminne, również wiedzą, że ta reforma oznacza dla nich koszty - koszty polityczne, koszty finansowe - ale także bałagan, niezadowolenie rodziców, zwolnienia nauczycieli.

    ZNP: Poważnym mankamentem jest szybkie tempo wprowadzania zmian i brak działań wspierających wdrożenie nowych regulacji skierowanych do nauczycieli i dyrektorów szkół oraz samorządów. Tak niedopracowana reforma odbywać się będzie kosztem uczniów, rodziców, nauczycieli i samorządów. Kilka roczników młodych ludzi będzie przedmiotem eksperymentu pedagogicznego.

    No dobrze, to oddajmy głos jednym z najbardziej zainteresowanych, czyli rodzicom. Dorota Łoboda, matka szóstoklasistki, ˝Rodzice przeciwko reformie edukacji˝: Córka miała plany, inne dzieci też je miały. Czemu im to odbieramy? Ta reforma zamyka drzwi naszym dzieciom. Co jeszcze podkreślają rodzice? Chaos, niepewność, straconą motywację do nauki uczniów, którzy nie wiedzą, co z nimi będzie, ucieczkę z gimnazjów nauczycieli bojących się zwolnień i dwa roczniki w 2019 r. szturmujące szkoły średnie, które będą ze sobą konkurować.

    Państwo się powoływali na to, że przynajmniej rektorzy chcą tej reformy. Ale pan prof. Szmidt, rektor Politechniki Warszawskiej, a jednocześnie szef Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, też negatywnie ocenia tę reformę i też uważa, że ta reforma przyczyni się do spadku poziomu kandydatów na studia, a nie do jego wzrostu. Pech.

    No, może sama reforma jest niedobra, ale za to podstawy programowe stworzyli państwo idealne? Ale cóż, mamy podstawy programowe i opinie o nich ze strony ekspertów. Fizyka, pan prof. Łukasz Turski z Centrum Nauki Kopernik, specjalista, profesor fizyki: Autorzy nie sprostali zadaniu przygotowania podstawy programowej. Nie będę czytać reszty, ponieważ tutaj przytaczała jego słowa również moja poprzedniczka. Dalej, naukowcy z Komisji Dydaktycznej Komitetu Nauk o Literaturze PAN nie zostawiają suchej nitki na dokumentach dotyczących języka polskiego. W tym kontekście padają takie słowa, jak: anachroniczne, dobrane przypadkowo i nieodpowiadające naukowym podstawom nowoczesnej dydaktyki polonistycznej treści kształcenia. Jednym słowem mamy do czynienia z podstawą programową, która jest przestarzała, przeładowana i jeszcze w dodatku nietrafiona.

    Ale może w innych dziedzinach, np. nauk przyrodniczych? Pamiętacie, że te nauki przyrodnicze miały być przywrócone do odpowiedniej postawy. Apelujemy o wprowadzenie celów kształcenia i treści nauczania, które odzwierciadlałyby znaczenie teorii ewolucji we współczesnej biologii - tym razem Komitet Biologii Środowiskowej i Ewolucyjnej PAN. Rzeczywiście, darwinizm wypadł, nie wiem, będzie kreacjonizm.

    Jeżeli chodzi o inne uwagi dotyczące podstaw programowych, to co słyszymy? Wprowadzenie tematu żołnierzy wyklętych już w IV klasie, kiedy to jeszcze bardzo trudno dzieciom wyjaśnić tak skomplikowany temat, wiersze Jarosława Rymkiewicza w VIII klasie zamiast Miłosza - rozumiem, że będzie ˝Do Jarosława˝ - zbyt rozbudowana i przestarzała lista lektur, brak korelacji między przedmiotami: biologia i chemia - zupełny brak korelacji, nawet nazewnictwa, polski i historia - mamy zupełne rozejście się epok na polskim i historii, fizyka i matematyka - na matematyce wypadają funkcje, natomiast na fizyce z nich się korzysta. Mamy całkowitą niespójność między poszczególnymi przedmiotami, być może dlatego że eksperci pracowali w takim pośpiechu, iż nie mogli ze sobą porozmawiać nawet.

    Co więcej, państwo zawsze mówili, że badania PISA mówią tylko ogólnie o poziomie, nie należy się nimi przejmować. Zwróćmy uwagę na coś jeszcze: państwo mówili, że nawet one nie pokazują, żeby gimnazja wyrównywały szanse. A tutaj, ups, przyszły wyniki 2015 i czego się dowiadujemy? Polska ma jeden z najwyższych wskaźników uczniów, którym pochodzenie z biednych rodzin nie przeszkadza w osiągnięciu wysokich wyników w naukach przyrodniczych. Czyli okazało się, że właśnie nasza polska szkoła wyrównuje szanse, ponieważ pozwala nawet tym z najsłabszych finansowo rodzin uzyskiwać dobre wyniki.

    Jak to podsumujemy? Gimnazja dzisiaj są właściwie jedynym miejscem wyrównywania szans. Są powszechne, wspólne dla wszystkich, gromadzą również dzieci z mniejszych miejscowości, te dzieci, które czasami musiały korzystać ze słabszej edukacji chociażby dlatego, że był słabszy zespół nauczycieli lub szkoła nie pozwalała na uruchomienie np. kół zainteresowań, zajęć pozalekcyjnych. Otwierają drzwi do szkół średnich. Są dobrym momentem na doradztwo zawodowe. Za chwilę te dzieci muszą zdecydować, czy idą do szkoły branżowej, technikum czy do liceum. Studia wyższe też już przestały być miejscem wyrównywania szans, dlatego że bardzo silnie się podzieliły na elitarne i na dużo słabsze, często prywatne szkoły, które nie dają rekojmi dobrego poziomu wykształcenia.

    Co państwo robią, likwidując gimnazja? PiS zamyka w ten sposób jedyne miejsce wyrównywania szans, czyli zamyka uczniowi z mniejszych ośrodków i wsi pas startowy w świat. Państwo mówią o segregacji, że państwo przeciwdziałają segregacji. Jaki będzie efekt? Segregacja nastąpi wcześniej, rodzice będą przemeldowywać dzieci już w podstawówce, żeby dostały się do tej podstawówki, która ma np. klasę dwujęzyczną, ponieważ państwo zamykają otwarty nabór do klas dwujęzycznych, do VII i VIII klasy, dla dzieci. W związku z tym już wcześniej trzeba będzie zadbać, żeby dziecko dostało się do odpowiedniej podstawówki.

    I jeżeli mamy oceniać, czy coś zadziałało segregująco, czy nie, to oceniajmy po efektach, a nie po waszych teoriach. Zwróćmy uwagę - wszystkie badania pokazują wyraźnie: polska szkoła wyrównuje szanse, wyrównuje szanse również tych z najsłabszych środowisk. W związku z tym nie jest prawdą to, co twierdzicie, że gimnazja segregują.

    No i do dziś nie dowiedzieliśmy się, po co nam ta reforma edukacji. Może odpowiedzią są słowa pana wiceministra Kopcia do rodziców: tryb i tempo wprowadzanej reformy są wynikiem decyzji politycznej oraz uzależnione są od kalendarza wyborczego i nie ma już żadnej możliwości zmian lub przesunięcia terminu wejścia w życie tej ustawy.

    Proszę państwa, wszystko wskazuje jednoznacznie, że ta reforma nie ma sensu ani uzasadnienia merytorycznego, tylko polityczne. Ale, proszę państwa, planów lekcji ani egzaminów nie można podporządkowywać kalendarzowi wyborczemu PiS. To jest po prostu niemoralne i nieprzyzwoite.

    Polska edukacja rzeczywiście wymaga zmian, polska edukacja mogłaby być lepsza, polska szkoła mogłaby być lepsza. Co jest wymagane dla polskiej szkoły? Poprawa jakościowa, poprawa tego, żeby polska szkoła była bardziej praktyczna, żebyśmy mieli doświadczenia na lekcjach. Ale tutaj bardziej pomogłaby struktura złożona ze szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich, gdzie moglibyśmy w gimnazjach umieścić prawdziwe pracownie biologiczne, fizyczne, chemiczne, które umożliwiłyby dzieciom uczenie się przez doświadczenie. Tych szkół jest tylko trochę ponad 7 tys., a wszystkich szkół podstawowych po włączeniu części gimnazjów będzie kilkanaście tysięcy.

    Mówicie o szerokopasmowym Internecie. Rzeczywiście widać wyraźnie, że polska szkoła powinna być lepiej skomputeryzowana. Ostatnie wyniki PISA pokazały dość jednoznacznie, że gorzej wypadliśmy w tej części, która była przeprowadzana na komputerach. Poprzednio też było widać, że gorzej wypadała ta część, która była przeprowadzana na komputerach. Ale to można wprowadzić również w szkole złożonej ze szkół podstawowych, gimnazjów i szkół średnich. Nie ma żadnego powodu, żeby zmieniać strukturę szkoły.

    Doradztwo zawodowe. Tu znowu gimnazja pomogłyby, dlatego że gimnazja byłyby tym etapem, na którym można by było zrealizować prawdziwe doradztwo personalne, najlepszym momentem. Można by skoncentrować się właśnie na gimnazjach, a nie pokrywać całej sieci szkół podstawowych doradztwem personalnym, dlatego że łatwiej jest to zrobić w mniejszej liczbie szkół niż w większej liczbie szkół.

    To wszystko pokazuje jedno. Ta reforma nie ma uzasadnienia merytorycznego. Ma uzasadnienie czysto politycznie i robicie to z czysto koniunkturalnych powodów. Dlatego jesteśmy zdecydowanie tej reformie przeciwni. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia