8. kadencja, 32. posiedzenie, 1. dzień (13-12-2016)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Finansów Publicznych o rządowym projekcie ustawy budżetowej na rok 2017 (druki nr 881 i 1094).
Poseł Włodzimierz Nykiel:
Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Budżet państwa z jednej strony zależy od sytuacji gospodarczej, z drugiej sam na tę sytuację wpływa. Kształt budżetu zależy także od wielu rozwiązań prawnych, w tym po stronie dochodów - w szczególności od rozwiązań z zakresu prawa podatkowego. W budżecie, kiedy obserwujemy go w dłuższym okresie, widać zarówno konsekwencje kryzysu, jak i konsekwencje dobrej koniunktury. Ja nie zamierzałem odwoływać się do przeszłości, ale ponieważ mój przedmówca dokonał jednoznacznie ujemnej oceny tej przeszłości, to chyba warto jednak powiedzieć o tym, że w latach 2008-2015 skumulowany wzrost PKB wyniósł w Polsce ponad 24%, że inwestycje - skumulowany wzrost - ponad 25, prawie 26%, że byliśmy najszybciej rozwijającą się gospodarką w Europie, rosło zatrudnienie, rosły płace. Polska uwolniła się też od procedury nadmiernego deficytu. Uczestnicząc w różnych międzynarodowych gremiach podatkowych, z radością odnotowywałem wyrazy uznania i szacunku, a nawet podziwu, formułowane pod adresem Polski.
Dzisiaj czytamy w uzasadnieniu budżetu na 2017 r., iż głównym celem polityki budżetowej pozostaje utrzymanie stabilności finansów publicznych. Przewiduje się - to również fragment uzasadnienia - że wzrost gospodarczy w Polsce w 2016 r. wyniesie 3,4%, by w 2017 r. przyspieszyć do 3,6%. Dochody budżetu państwa zaplanowano w wysokości 325 mld, wydatki na kwotę 384 mld, rekordowy deficyt budżetowy ma wynieść 59,3 mld.
Ale przytaczając te liczby, chcę przypomnieć, że budżet przedłożony został 30 września, a opracowany został znacznie wcześniej. Jak wiadomo, parametry sytuacji gospodarczej kształtują się dziś zupełnie odmiennie od założeń, na których opierał się projekt budżetu. Spadło tempo wzrostu PKB, i to spadło bardzo mocno - do 2,5% w ostatnim kwartale. Obniżył się istotnie poziom inwestycji. Czytamy, że jest to spadek największy od 2010 r. Pojawiły się liczne obawy i niepewność w szeregach przedsiębiorców. Nie ulega wątpliwości, że ten projekt budżetu opiera się na nierealnych założeniach makroekonomicznych, co grozi poważnymi problemami finansowymi i gospodarczymi, w praktyce przede wszystkim problemem powiększenia deficytu.
Jeszcze w 2015 r. zmieniona została istotnie tzw. reguła wydatkowa. Rząd uzyskał możliwość planowania, projektowania większych wydatków. Zwiększenie wydatków ma dwojakie konsekwencje: Po pierwsze, zwiększenie deficytu budżetowego. W tym miejscu warto podkreślić, że sam pan premier Morawiecki przyznał, że program ˝Rodzina 500+˝ realizowany jest na kredyt.
Po drugie, mamy do czynienia ze zwiększaniem obciążeń podatkowych, co przybiera postać nowych podatków, np. podatek od niektórych instytucji finansowych obciąża klientów banków i instytucji ubezpieczeniowych, podatek od sprzedaży detalicznej, jeśli wejdzie w życie, będzie obciążał zarówno nas, klientów, konsumentów, jak i dostawców, a także podwyższane są stare podatki. Przypomnę, że według prawa obowiązującego jeszcze kilka tygodni temu podatek od towarów i usług miał wynosić 22%, a według nowych przepisów będzie wynosił 23%. Nawet w regulacjach dotyczących kwoty wolnej od podatku podnosi się podatek dochodowy od osób fizycznych dla pewnej grupy podatników.
Usłyszałem tutaj, że CIT obniżono do 15%. (Wesołość, poruszenie na sali) Naprawdę? Cały CIT obniżono do 15%? Proszę zestawić, ile wynoszą skutki 1% w ramach podatku od towarów i usług, czyli VAT, i jaka kwota jest rezultatem obniżki w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.
Proszę państwa, jeśli patrzymy na podatki, które decydują o stronie dochodowej budżetu, tj. 92,5% bodajże dochodów budżetowych, to widzimy, że nie jest jasna - albo w ogóle jej nie ma - koncepcja systemu podatkowego i przeobrażeń tego systemu podatkowego. Po pierwsze, nie wiemy, czy w 2016 r. będzie podatek od sprzedaży detalicznej, czy nie. Nie wiemy, czy będzie ordynacja podatkowa, czy nie. I tu chodzi o rok 2017. Może już trochę dłuższego okresu dotyczy sprawa podatku dochodowego od osób fizycznych, ale w tym wypadku też są stawiane pytania, co z nim będzie, bo raz słyszymy, że będzie jednolity podatek, a innym razem, że nie będzie jednolitego podatku. To prowadzi do niepewności choćby wśród przedsiębiorców.
Na ujemną ocenę zasługują także konsekwencje lub możliwe konsekwencje niektórych nowych regulacji podatkowych lub związanych pośrednio z podatkami. Jest szereg potrzebnych rozwiązań dotyczących uszczelnienia systemu podatkowego, ale przedsiębiorcy polscy i ich organizacje obawiają się - i to jest formułowane w dokumentach organizacji przedsiębiorców - że przepisy uszczelniające system podatkowy mogą stać się narzędziem nękania biznesu. Cytuję tu list kilku organizacji biznesowych, a mają powody, jeśli popatrzymy na rozmaite rozwiązania w tym zakresie.
Chcę przypomnieć, że nowe przepisy o kwocie wolnej od podatku, które miały uwolnić od podatku osoby o najniższych dochodach albo co najmniej ulżyć im istotnie, nie przynoszą żadnej poprawy sytuacji w przypadku osób otrzymujących emeryturę w wysokości 1000 zł czy osób otrzymujących najniższe wynagrodzenie ze stosunku pracy. Wprowadzenie ustawy o KAS może spowodować - jest duże prawdopodobieństwo - chaos i przede wszystkim upolitycznienie - to już nie jest chyba prawdopodobieństwo - aparatu skarbowego. Na tym tle warto przypomnieć, że OECD w ostatnich rekomendacjach zaleca nam - miękko, bo to jest organizacja, do której należymy - obniżenie podatków i podwyższenie, zgodnie z wcześniejszymi planami, wieku emerytalnego. To jest skutek analizy OECD sprzed 2, 3 tygodni. No, widoczne jest to, że działania rządu idą w przeciwnym kierunku.
W związku ze wskazanymi wyżej cechami budżetu, ale przede wszystkim z powodu oparcia go na nierealnych założeniach - nierealnych założeniach - w imieniu Klubu Parlamentarnego Platforma Obywatelska wnoszę o odrzucenie projektu ustawy budżetowej. Jeśli ustawa zostanie uchwalona, będzie to budżet wysokiego ryzyka i olbrzymiej niepewności zarówno dla jego wykonawców, jak i dla obywateli, ale ja i cały klub życzymy finansom publicznym wszystkiego dobrego, jak najlepszych rezultatów. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia