8. kadencja, 32. posiedzenie, 2. dzień (14-12-2016)

20. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Komisji Spraw Zagranicznych o rządowym projekcie ustawy o ratyfikacji Europejskiego porozumienia w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym (AGN), sporządzonego w Genewie dnia 19 stycznia 1996 r. (druki nr 1015 i 1087).

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Jerzy Materna:

    Dziękuję.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Chciałbym na wstępie bardzo podziękować w imieniu Ministerstwa Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej za debatę nad rządowym projektem ustawy o ratyfikacji Europejskiego porozumienia w sprawie głównych śródlądowych dróg wodnych o znaczeniu międzynarodowym (AGN), sporządzonego w Genewie dnia 9 stycznia 1996 r. Dziękuję za poparcie ze strony wszystkich ugrupowań politycznych, bo to dzisiaj rzadko się zdarza. Dziękuję Komisji Spraw Zagranicznych, Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej za sprawne rozpatrzenie tego projektu ustawy podczas pierwszego czytania w komisji. Dziękuję posłowi sprawozdawcy i posłom, którzy przedstawiali stanowiska w imieniu klubów.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! To ważny dzień, to jest ważne wydarzenie dla środowiska armatorów i w ogóle dla całej Polski. To jest drugi etap, przypomnę, pierwszy etap stanowiło przyjęcie założeń przez rząd 14 czerwca 2016 r. co do planów rozwoju śródlądowych dróg wodnych w Polsce na lata 2016-2020 z perspektywą do 2030 r. Ta ustawa wpisuje się w realizację strategii związanej z rozwojem całego sektora żeglugi śródlądowej, a w szczególności w zakresie rozwoju śródlądowych dróg wodnych.

    Przypomnę, że sieć ujęta w porozumieniu AGN podzielona jest na 9 głównych wodnych ciągów transportowych o długości ponad 27 tys. km, które łączą porty ponad 37 krajów europejskich. Na terytorium Polski znajdują się odcinki trzech głównych szlaków wodnych, jak państwo wspominali: droga wodna E30, czyli Odrzanka, droga wodna E40 od Gdańska przez Warszawę, Brześć do Dniepru i droga wodna E70 od Amsterdamu przez Odrę, Wartę, Noteć, Wisłę, Gdańsk na Litwę. W związku z powyższym Polska jako członek porozumienia zobowiązuje się do zapewnienia na objętych porozumieniem drogach wodnych warunków nawigacyjnych spełniających kryteria właściwe dla dróg śródlądowych lub wodnych o znaczeniu międzynarodowym co najmniej w IV klasie żeglowności.

    Po drugie, w okresie realizacji postanowień porozumienia AGN konieczne będzie poniesienie znacznych nakładów finansowych na przebudowę istniejącej lub budowę nowej infrastruktury z dostosowaniem do standardów określonych w porozumieniu. Mówimy o kwocie rzędu 70 mld zł.

    Ratyfikacja porozumienia daje przepustkę do potencjalnych źródeł finansowych, jakie są, m.in. z Unii Europejskiej, z programu ˝Łącząc Europę˝, CEF, dalej, w TEN-T, mówimy o roku 2017. I tu będę odpowiadał na to pytanie: jest rewizja i szansa, właśnie chcemy wprowadzić te wszystkie szlaki. Tu pani pytała: Bałtyk - Adriatyk. A więc będzie ta możliwość, będziemy chcieli o to zabiegać, zrobić wszystko, żeby do tego przystąpić, tak jak Odrzańska Droga Wodna i Bałtyk - Adriatyk. Mam nadzieję, że to będzie w 2017 r. Podejmujemy wszelkie starania.

    Dalej, innym źródłem finansowania jest w ramach Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, w ramach planu Junckera... Myśmy zgłosili trzy ważne, duże projekty na sumę ponad 50 mld zł. Jeżeli mówimy o źródłach finansowania, to m.in. właśnie będzie pożyczka na bardzo dogodnych stawkach, mówimy o 1-3%, udzielana na 20-25 lat. Chcemy w ramach tego utworzyć spółkę specjalnego przeznaczenia. Będziemy teraz właśnie przystępować do tego, do tworzenia tej spółki specjalnego przeznaczenia, w skład której wejdą największe firmy, porty, firmy energetyczne, bo chcemy na każdym stopniu budować elektrownię, po to żeby m.in. było finansowanie, spłata tych kredytów. Oczywiście dotyczy to źródeł prywatnych, od przedsiębiorstw, w szczególności zainteresowanych zagospodarowaniem energetycznego potencjału rzek, właścicieli portów lub przedsiębiorstw logistycznych. Z budżetu samorządów terytorialnych. Dlaczego? Ponieważ też chcemy mosty stawiać. I mam nadzieję, że samorządy deklarują się, że w jakimś procencie też to dofinansują. Z budżetu państwa lub funduszy celowych, głównie ze źródeł jako wkładu własnego do przedsięwzięć współfinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Mówimy też, że za chwilę będzie nowe Prawo wodne - Wody Polskie. Chcemy stworzyć fundusz, Fundusz Rozwoju Śródlądowych Dróg Wodnych, który będzie też właśnie spłacał te kredyty.

    Tak więc przystąpieniem do AGN zaczynamy następny etap. Przygotowujemy studium wykonalności i właśnie m.in. z uwagi na to, że brakuje właściwych środków w budżecie, budżet jest już tak mocno napięty, ale nie rezygnujemy. Po to właśnie są nasze porty. Jedna z dyrektyw unijnych mówi wprost, że porty, każdy port morski powinien mieć swoją śródlądową drogę wodną. I m.in. - mam nadzieję, że to będzie w formie pożyczki - zawiązujemy właśnie spółkę, która będzie finansowała studium wykonalności dla trzech ważnych programów: dla Odrzańskiej Drogi Wodnej, dla Wisły i dla Kanału Śląskiego. Mam nadzieję, że po latach, jak powstanie spółka specjalnego przeznaczenia i weźmie środki z funduszy europejskich, środki z banku europejskiego, uda nam się to spłacić. Takie jest zamierzenie, ale żeby nie czekać na to i nie być w próżni, my po prostu planujemy w ten sposób, że porty deklarują się pomóc. Mam nadzieję, że w przyszłym roku to studium wykonalności ruszy, a czas to jest ok. 1,5 roku. To nam da dużo, dużo odpowiedzi.

    (Poseł Gabriela Masłowska: No to chyba wszystko, tylko działać teraz.)

    Chciałbym jeszcze odpowiedzieć na państwa pytania, czy będą porty dopisywane. Oczywiście. To jest ustawa ratyfikująca, do której chcemy po prostu przystąpić. I oczywiście są aneksy, i będziemy starali się wszystkie porty, które państwo uznają, kolejno wpisywać. Jest ich dzisiaj 10, przypomnę.

    (Poseł Gabriela Masłowska: Jeszcze Puławy.)

    Zaczniemy od Świnoujścia, potem Szczecin, Kostrzyn, Wrocław, Koźle, Gliwice, Gdańsk, Bydgoszcz, Warszawa i Elbląg. To są te, które są już, można powiedzieć, w tym porozumieniu z 1996 r. Oczywiście następne, nie ma problemu, będziemy dopisywać.

    (Poseł Gabriela Masłowska: Puławy, upominałam się o Puławy.)

    Jeśli chodzi o zatrudnienie, to na pewno z badań, które mamy, którymi dysponujemy, jeśli chodzi o te zrobione przez firmę Energa... Pani prof. Wojewódzka-Król mówi wprost, że jeżelibyśmy dzisiaj wyłożyli 31,5 mld zł na odcinku od Gdańska do Warszawy, doprowadzając do IV klasy, to wpływy, może nie bezpośrednio do tej spółki, która wybuduje, ale wpływy dla państwa w postaci zabezpieczenia przeciwpowodziowego, dostarczenia wody dla przemysłu, rolnictwa, leśnictwa i w ogóle turystyki to jest 18,5 mld w roku. A więc mówimy o tym, że właściwie takie przedsięwzięcie zwraca się w ciągu 2 lat. Więc jak to zrobić, żeby nie robić? Musimy to robić.

    (Poseł Gabriela Masłowska: No właśnie.)

    Dalej, jeśli chodzi o tę rewizję, to mówiłem, że to będzie 2017 r. Liczymy na to, że wtedy wpiszemy to do TEN-T, powrócimy tam, jeżeli mówimy o Odrzańskiej Drodze Wodnej, skąd niestety wypadliśmy, bo poprzedni rząd przez 8 lat nic nie robił i z uwagi na to w grudniu 2013 r. nas wykreślono. Musimy po prostu ponownie przystąpić.

    (Poseł Gabriela Masłowska: A dzisiaj straszą, że za drogo.)

    Czy jesteśmy przygotowani? To jest długi proces. Dzisiaj mamy drugi element. Rozpoczynamy studium wykonalności. Tak jak mówiłem, dalej będzie krok: powołanie specjalnej spółki przeznaczenia. I chcemy robić z tą spółką pierwsze... Przede wszystkim chcemy na Odrzańskiej Drodze Wodnej, w Lubiążu i Ścinawie, wstawić kolejne stopnie wodne z elektrowniami, bo wiemy, że nawet nie czekając na studium, musimy tam to zrobić. Jeśli chodzi o Wisłę, to jest Siarzewo koło Włocławka. Też będziemy tam stawiać. Firma Energa wykonała już dużą pracę i mam nadzieję, że w 2018 r. rozpoczniemy te roboty budowlane.

    Kolejne pytanie, harmonogram finansowania. Jak mówię, rozpoczynamy teraz kolejny etap, jeszcze raz przypomnę, studiów wykonalności, powołujemy spółkę specjalnego przeznaczenia. Oczywiście ta spółka rozpocznie pozyskiwanie środków z Europejskiego Banku Centralnego, z Banku Światowego, i mam nadzieję, że w 2018 r. rozpoczniemy na Odrze, na Wiśle prace budowlane.

    Tak jak mówię, jeszcze raz na koniec chciałbym podziękować wszystkim państwu, wszystkim ugrupowaniom za wsparcie, za poparcie dla tej ustawy. Mam nadzieję, że wkrótce rozpoczniemy te zasadnicze rzeczy, o których wspomniałem wcześniej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia