8. kadencja, 32. posiedzenie, 2. dzień (14-12-2016)

41. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o przedstawionym przez Prezydium Sejmu projekcie uchwały w sprawie uczczenia 75. rocznicy śmierci Marszałka Polski Edwarda Śmigłego-Rydza (druki nr 1095 i 1123).

Poseł Piotr Zgorzelski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Polska historia ma wielu bohaterów, których można i trzeba godnie upamiętnić. Należy się o nich upomnieć i budować świadomość ich osiągnięć dla Polski. Jednak taką osobą z pewnością nie jest Rydz-Śmigły. Rydz-Śmigły może być bohaterem, ale jedynie jednego środowiska politycznego. Wokół jego postaci próbowano budować kult jednostki. Jednak po czynach ich poznacie, jak mówi Pismo. Czynem haniebnym była ucieczka z Polski i pozostawienie Wojska Polskiego samemu sobie.

    W trakcie zamachu majowego w 1926 r. Rydz-Śmigły poparł Józefa Piłsudskiego, przysyłając mu do Warszawy część oddziałów garnizonu wileńskiego, dokładnie 1. Dywizję Piechoty Legionów.

    (Poseł Krzysztof Zaremba: Bardzo dobrze.)

    W październiku 1926 r. mianowany za to został inspektorem armii w Warszawie.

    Nie zrobił nic, by w czasie kryzysu monachijskiego wesprzeć osaczoną przez Hitlera Czechosłowację, choć musiało być jasne, że po Czechosłowacji przyjdzie kolej na Polskę. Przeciwnie, stworzył grupę operacyjną, która wkroczyła na Zaolzie. W 1939 r. w czasie kampanii wrześniowej pełnił funkcję naczelnego wodza. Po wkroczeniu wojsk sowieckich na terytorium Rzeczypospolitej 17 września wraz z rządem polskim i prezydentem przekroczył granicę polsko-rumuńską z zamiarem przedostatnia się do Francji. Internowany przez władze rumuńskie 7 listopada złożył rezygnację z funkcji naczelnego wodza. Opuszczał Polskę w chwili, gdy tysiące polskich żołnierzy wciąż próbowały odeprzeć atak dwóch mocarstw - prawdziwy naczelny wódz.

    Rząd polski na emigracji jedną z pierwszych swoich decyzji powołał specjalną komisję, której celem było osądzenie sprawców klęski wrześniowej. Przygotowany projekt uchwały przewidywał postawienie przed sądem wojskowym marszałka Polski, byłego głównego inspektora Sił Zbrojnych Edwarda Rydza-Śmigłego, zaś przed Trybunałem Stanu - byłego ministra spraw wojskowych gen. Tadeusza Kasprzyckiego, byłego szefa Sztabu Głównego gen. Wacława Stachiewicza, premiera gen. Felicjana Sławoja-Składkowskiego oraz byłego ministra spraw zagranicznych Józefa Becka - pod zarzutem odpowiedzialności za zły stan przygotowania państwa do wojny i klęskę wrześniową.

    Gdy jesienią 1941 r. Rydz powrócił z internowania w Rumunii do okupowanej Polski z zamiarem włączenia się konspiracyjną walkę Polskiego Państwa Podziemnego, władze AK nie chciały z nim rozmawiać. Być może w walce tej odkupiłby swoje winy, ale nie było mu to dane z powodu choroby i śmierci 2 grudnia 1941 r.

    Polskie Stronnictwo Ludowe proponuje zamiast przyjmowania uchwały uczczenie pamięci Edwarda Rydza-Śmigłego minutą ciszy. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia