8. kadencja, 32. posiedzenie, 3. dzień (15-12-2016)

28. punkt porządku dziennego:

Informacja bieżąca.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję pani przewodniczącej za to pytanie dotyczące sytuacji na rynku pracy, wzrostu wynagrodzeń i zatrudniania pracowników.

    Warto, myślę, rozpocząć od tej informacji, o której już pani przewodnicząca mówiła, że dzisiaj mamy najniższą stopę bezrobocia od 25 lat - 8,2%. Będę mówił o danych na koniec października, ale wiemy już, że dane na koniec listopada są podobne, czyli stopa bezrobocia również na koniec listopada będzie wynosiła 8,2%. To są dobre dane, ale mamy też świadomość, że bezrobocie jest zróżnicowane i są regiony w kraju, gdzie bezrobocie jest dwucyfrowe. Gdy popatrzymy na mapę Polski, to tam po jednej stronie mamy województwo warmińsko-mazurskie - 13,7%, i, z najniższym bezrobociem, województwo wielkopolskie - 5%. A więc bezrobocie wynosi w sześciu województwach jeszcze powyżej 10%, w pozostałych poniżej, przy tym najniższym bezrobociu w Wielkopolsce. Ale też takim specyficznym województwem jest województwo mazowieckie, gdzie sama Warszawa ma bardzo niskie bezrobocie, a na terenie wokół Warszawy bezrobocie jest o wiele wyższe. Warto tutaj również powiedzieć, że gdy w latach 2004-2006 mieliśmy wśród krajów Unii Europejskiej najwyższy wskaźnik bezrobocia, to dzisiaj jesteśmy w czołówce tych państw, gdzie bezrobocie jest najniższe - 5,7%, a średnia w Unii to 8,3%. Plasuje nas to na 5, 6 miejscu wśród krajów Unii Europejskiej, czyli jest ten pozytywny trend. Dlatego z tego się cieszymy, ale mamy też świadomość, o czym mówiła pani przewodnicząca, że dzisiaj największym problemem, jaki przed nami stoi, jest aktywizacja osób długotrwale bezrobotnych. Ponad 56% osób bezrobotnych to są osoby długotrwale bezrobotne, czyli osoby, które są na bezrobociu powyżej 12 miesięcy. Wiemy, że te osoby najtrudniej jest zaktywizować. I to jest to zadanie, przed którym stoimy. Do tego można również dodać, że prawie 30% z nich to są osoby bez kwalifikacji zawodowych czy bez doświadczenia zawodowego. Te wskaźniki pokazują, w jakim kierunku powinniśmy zmierzać. Tak że ciesząc się z niskiej stopy bezrobocia, również warto o tym pamiętać, przed jakimi problemami stoimy.

    Drugą informacją, którą tutaj warto podać, jest liczba ofert pracy. W ciągu 10 miesięcy tego roku było ponad 1300 tys. ofert pracy, czyli ponad 16% więcej ofert pracy niż w 2015 r. To też pokazuje, że od wielu, wielu lat urzędy pracy nie miały takiej ilości ofert pracy. Niewątpliwie duży wpływ na intensywność miała poprawa sytuacji na rynku, kwestia związana z aktywizacją bezrobotnych. Gdy w 2015 r. zaktywizowaliśmy ponad pół miliona bezrobotnych, na koniec października, w tej chwili, też zbliżamy się do tej liczby. Na koniec roku ta liczba będzie więc zdecydowanie wyższa.

    To jest też dobry okres, ale także na to wpływa ten czynnik, że uruchomiliśmy środki na aktywizację i przeciwdziałanie bezrobociu już w styczniu, na początku roku, czyli był czas na to, aby maksymalnie szybko móc wdrażać programy aktywizujące, toteż uniknęliśmy takiego zazwyczaj występującego skoku bezrobocia, czyli skoku sezonowego.

    Jeżeli popatrzymy na liczbę ofert pracy, to zobaczymy, że z liczby dostępnych ofert jedna przypada na 6 bezrobotnych, w poprzednim roku to było 7 bezrobotnych. To też pokazuje, że te działania idą w pozytywnym kierunku. Aktywne polityki rynku pracy, czyli to, na co przeznaczamy środki, mają także duże znaczenie. Jeśli chodzi o wysokość tych środków, to warto tu przypomnieć, że było ponad 7 mld w 2016 r. na finansowanie zadań, które wykonują powiatowe urzędy pracy, wojewódzkie urzędy pracy, OHP, a w 2017 r. będzie wyższa niż w 2016 r. wysokość Funduszu Pracy na realizację aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu. Ta kwota będzie wyższa o 400 mln. I też wyraźnie widać, że to powinno poprawić jeszcze bardziej sytuację na rynku pracy.

    Można jeszcze taką informację podać, że już na koniec października uruchomiliśmy ze środków rezerwy Funduszu Pracy dodatkowe kwoty, które przekazujemy na wniosek powiatowych urzędów pracy, czyli tam, gdzie jest zapotrzebowanie. Mamy środki, przekazujemy i nie ma problemu, zależy to tylko od aktywności powiatowych urzędów pracy, z których pracy chcemy korzystać. Można o tych aktywnych formach różne informacje państwu przedstawiać. Wspomnę tylko np. o dotacjach na podjęcie działalności gospodarczej i refundację kosztów wyposażenia i doposażenia stanowisk pracy. W ciągu 10 miesięcy na podjęcie działalności gospodarczej przekazano kwotę ponad 650 mln zł, co pozwoliło na utworzenie ponad 33 tys. nowych miejsc pracy. W tym samym okresie wydatki poniesione na refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy w kwocie ponad 300 mln zł przyczyniły się do powstania ponad 16 tys. nowych miejsc pracy.

    Ważnym elementem w polityce naszego rządu jest sytuacja ludzi młodych. To jest ta grupa, która jest narażona na najwyższy stopień bezrobocia. To bezrobocie wśród ludzi młodych spada. Do tego przyczynia się program gwarancji dla młodych, który realizujemy ze środków unijnych, przy pomocy Ochotniczych Hufców Pracy, ale również program obejmujący ludzi do 30. roku życia, który wszedł w życie od 1 stycznia tego roku. Te działania pokazują, że sytuacja na rynku pracy ludzi młodych się poprawia, ale w dalszym ciągu wymaga kontynuowania tych działań, które były podejmowane, i poprawy. Co do zmian w obszarze prawa pracy - bo mówimy również o tym, pytamy o wynagrodzenia, o zatrudnienie - to oczywiście bardzo ważną kwestią, na jaką zwracamy uwagę, są prawa pracownicze, jest wzrost wynagrodzeń, jest walka z tzw. patologami na rynku pracy, czyli walka z umowami śmieciowymi. Rezultatem jednej z takich decyzji, które podjęliśmy, jest wejście w życie 1 września zmian w Kodeksie pracy dotyczących likwidacji tzw. syndromu pierwszej dniówki. Przypomnę, że do tej pory było tak, że umowę o pracę można było otrzymać do końca pierwszego dnia pracy. Teraz, po tej zmianie, umowa o pracę musi być dostarczona przed dopuszczeniem do pracy. To w znacznym stopniu powinno zminimalizować omijanie prawa. Przychodziła Państwowa Inspekcja Pracy na kontrolę, pracodawca twierdził, że to praca w pierwszym dniu, a było wiadomo, że ta praca już była wykonywana nawet przez kilka miesięcy.

    Drugą taką bardzo ważną kwestią, na którą zwracamy uwagę, jest wzrost wynagrodzeń. Decyzja Rady Ministrów o wzroście minimalnego wynagrodzenia od 2017 r. - kwota 2000 zł - pokazuje, w jakim kierunku nasz rząd zmierza, aby podnosić płacę minimalną. Warto tutaj podkreślić, że po raz pierwszy w historii negocjacji płacy minimalnej doszło do sytuacji, że strona związkowa zaproponowała niższą kwotę, jeśli chodzi o wzrost płacy minimalnej. Rząd podjął decyzję, że będzie to kwota 2000 zł.

    Z tym również wiąże się bardzo ważna nowelizacja, jakiej dokonaliśmy, czyli wprowadzenie 12-, a od 1 stycznia 13-złotowej stawki godzinowej przy umowach zlecenia. To w znaczny sposób powinno wyeliminować patologie, które były do tej pory na polskim rynku pracy. Mieliśmy umowy zlecenia parozłotowe, a nawet parodziesięciogroszowe - widziałem umowę zlecenia na 25 gr za godzinę. Wprowadzenie tego do umów zlecenia i tam, gdzie są osoby samozatrudnione, powinno spowodować, że takich patologii nie będzie. Do tego trzeba dołożyć nowelizację ustawy, która spowodowała, że od 1 stycznia umowy zlecenia są ozusowane do wysokości minimalnego wynagrodzenia. To też, myślę, spowoduje, że takich patologii nie będzie. Dodatkowo wzmocniliśmy Państwową Inspekcję Pracy, która w tej chwili będzie mogła kontrolować wykorzystywanie takich umów niezgodnie z prawem, chodzi o ucieczkę czy to do umów o dzieło, czy to w innej formie, m.in. samozatrudnienia. W tym kierunku zmierzamy.

    Czas mi się kończy, jeszcze tylko króciutko. Co w tej chwili? Jesteśmy przed decyzją Rady Ministrów dotyczącą zmiany przepisów o pracy tymczasowej. Tutaj też dokonujemy zmiany. Prowadzimy negocjacje z partnerami społecznymi, aby doprowadzić do sytuacji, gdy praca tymczasowa stanie się naprawdę pracą tymczasową, a nie będzie wykorzystywana, tak jak jest w tej chwili, do omijania prawa. Stąd chcemy zmienić niektóre zapisy tej ustawy. Mam nadzieję, że - po przyjęciu przez Radę Ministrów - od 1 lipca przyszłego roku ta ustawa wejdzie w życie. Ona będzie dotyczyła zarówno pracy tymczasowej, jak i agencji pracy tymczasowej.

    Panie Marszałku! Myślę, że reszta będzie przy odpowiedzi na pytania. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia