8. kadencja, 32. posiedzenie, 3. dzień (15-12-2016)

28. punkt porządku dziennego:

Informacja bieżąca.

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Stanisław Szwed:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Bardzo dziękuję za wszystkie pytania. Tych pytań jest bardzo dużo. Postaram się odpowiadać trochę blokowo, bo część pytań dotyczyła podobnych problemów.

    Pierwsza refleksja. Najgorzej jak na debatę przychodzi się ze z góry przyjętą tezą, że wszystko jest złe. Jeżeli na debatę się tak przychodzi, to trudno dyskutować z osobami, które tutaj przychodzą - mówię o posłach, nie wszystkich posłach, z opozycji. Bo jeżeli podajemy dane o niskiej stopie bezrobocia, to się chwalimy. No to co mamy robić, jak podajmy aktualne dane o bezrobociu? Mamy mówić, że jest źle, jak stopa bezrobocia jest najniższa od 25 lat? Jakaś schizofrenia kompletna. Ale już musimy się przyzwyczaić do tego, że w każdej sytuacji, nawet dotyczącej rynku pracy, trzeba wnosić ten element walki politycznej. A sprawa jest, można powiedzieć, ponadpolityczna, bo sprawa rynku pracy, praw pracowniczych dotyka nas wszystkich. I to jest pierwsza generalna uwaga.

    Te pytania podzieliłem na kilka grup dotyczących zapytań. Na szczegółowe pytania postaram się też odpowiedzieć.

    Pierwsza rzecz, dotycząca spraw związanych z wspieraniem osób młodych. Tutaj też statystyki zdecydowanie się poprawiają. Mamy w tej chwili 15,6% osób do 24. roku życia, które są w statystykach bezrobocia. W Unii Europejskiej jest powyżej 18%. Ta tendencja jest spadkowa. Wzrastają tam też współczynniki aktywności zawodowej, wskaźniki zatrudnienia. To pokazuje, że kierunek, który obraliśmy, czyli wsparcie dla ludzi młodych, czy to skrócenie do 4 miesięcy czasu, gdy urząd pracy jest zobowiązany przedstawić ofertę, czy zwolnienie pracodawcy ze składki co do minimalnego wynagrodzenia w pierwszym roku pracy dla młodego człowieka do 30. roku życia, czy bon szkoleniowy, czy bon stażowy - to wszystko powoduje, że sytuacja ludzi młodych się poprawia. Co nie oznacza, że nie ma problemów, że jeśli chodzi o te osoby, nie musimy w dalszym ciągu tej polityki do ludzi młodych kierować. Jedną z tych spraw, o których mówimy, jest również kwestia wynagrodzeń i płacy minimalnej. Była tu wielokrotnie mowa o mowa o płacy minimalnej. No, jeżeli chcemy mówić o godnym wynagrodzeniu, to jest to minimum, jeżeli mówimy o płacy minimalnej, ale również w kontekście zatrzymania młodych ludzi, którzy wyjeżdżają z naszego kraju.

    Jeżeli jest duża różnica płacowa, to ta sytuacja jest dla nas niekorzystna. Dzisiaj większość z państwa tutaj o tym mówiła. Mamy do czynienia z sytuacją, w której jest duże zapotrzebowanie na rynku pracy na pracowników. To też musi wynikać z tego, że również wzrost płacy jest większy - 2 tys. zł. Dzisiaj nie ma żadnego zagrożenia, żeby ta kwestia była jakaś wygórowana. W naszej strategii, którą przyjęliśmy, o co też zabiega strona społeczna, mówię o związkach zawodowych, mamy dochodzić do płacy minimalnej na poziomie 50%. To też wynika z prawa unijnego. Jesteśmy na poziomie 47%. To jest dobry moment.

    Odpowiem panu posłowi Mężydle na temat kryteriów dochodowych. Kryteria dochodowe zmieniają się 1 listopada. W tej chwili nie ma jeszcze decyzji rządu, czy to kryterium będzie podwyższane, ale przypomnę, że w ostatnim czasie to kryterium już było zwiększone. Ta sprawa jeszcze jest przed decyzją, dlatego nie ma odpowiedzi. Ale w interpelacjach pan o to wystąpił, panie pośle, więc ta odpowiedź będzie dostarczona.

    Wielokrotnie pojawiał się wątek dotyczący kwestii związanych z realizacją programu 500+. Jeżeli państwo po kilku miesiącach realizacji programu już macie wszelkie dane wskazujące, że 500+ to jest deaktywizacja kobiet, to jesteście w błędzie. Żadne dane tego nie potwierdzają - wręcz odwrotnie. Dane statystyczne, które przedstawiałem, pokazują, że rynek pracy wśród kobiet się utrzymuje (Oklaski), a jedna z pań posłanek, chyba pani poseł Masłowska o tym mówiła. Mówiła, że nawet jeżeli kobieta, która ma kilkoro dzieci, zostanie w domu przy tych dzieciach, nie będzie pracować za najniższe wynagrodzenie, to będzie to lepsze rozwiązanie dla tej rodziny niż to, co dzisiaj jest. Dlatego nie ma obawy. Program funkcjonuje. Program ma się dobrze. Jeśli chodzi o skarżenie się niektórych pracodawców, że muszą podnieść pensje, bo kobiety chcą się zwolnić - właśnie niech podniosą pensje. To jest dobre rozwiązanie. Nikt w żadnych danych absolutnie tej sytuacji nie potwierdza.

    Kwestia związana z osobami niepełnosprawnymi. Sytuacja na rynku pracy osób niepełnosprawnych jest trudna. Ona się poprawia, ale w niezadowalającym tempie, że tak powiem. W dalszym ciągu trzeba tutaj dokonywać innych zmian. Tutaj też. Dokonujemy zmian dotyczących warunków rozliczania składek na ubezpieczenie społeczne przez osoby niepełnosprawne, wzrasta liczba zakładów aktywności zawodowej. To jest odpowiedź na pytanie pani poseł Krynickiej. Obecnie w 100 zakładach aktywizacji zawodowej pracuje ponad 4 tys. osób niepełnosprawnych. W tym kierunku te zmiany, które będą podejmowane zarówno przez zarząd PFRON-u, jak i przez ministerstwo, również są kontynuowane.

    Pan poseł pytał o sprawę Państwowej Inspekcji Pracy. Państwowa Inspekcja Pracy podlega Sejmowi, nie ministerstwu, ale mogę zapewnić - z mojego doświadczenia - że nie ma takiej sytuacji, żeby inspektorzy pracy specjalnie chcieli zamknąć zakład. Nie znam żadnej takiej sytuacji. Musi być jakaś sytuacja, która zagraża bezpieczeństwu. Zapewne dlatego zgodnie z przepisami inspektor wydał zalecenie o poprawieniu tej sytuacji. Jeżeli jest to konkretna sytuacja, to, panie pośle, proszę wystąpić do głównego inspektora pracy, żeby wyjaśnił tę sprawę. Ale z mojego doświadczenia wiem, że takich sytuacji nie ma. Generalnie jeśli chodzi o inspekcję pracy, była ona bardzo propracownicza. Chcemy tę tendencję zmienić, odwrócić, żeby jednak prawa pracownicze były bardziej chronione. W starciu pracodawca - pracownik pracownik zawsze jest w gorszej sytuacji.

    Na marginesie dodam, że wielokrotnie mówiło się o tym, że Państwowa Inspekcja Pracy ma wielkie możliwości karania. Mamy najniższe kary mandatowe w całej Unii Europejskiej, jeśli chodzi o kary pieniężne. Na przykład we Francji najprostsze wykroczenie karane jest minimum 2 tys. euro. Takie są kwoty, które tam inspektorzy nadają. Ale te sprawy z PIP-em, tak jak mówiłem, nie są w naszym zakresie. Ale z doświadczenia wiem, że ta sprawa jest czysta.

    Było wiele pytań dotyczących kwestii związanych z pracą tymczasową. Faktycznie, jeśli chodzi o agencję pracy tymczasowej, o pracę tymczasową, jest duży problem, bo w ostatnich latach przyjęło się, że większość zatrudnianych było przez agencje pracy tymczasowej. Sama agencja i sama praca tymczasowa to nie jest nic złego, ale jeżeli to jest nadużywane, czyli ta sama osoba bez przerwy jest zatrudniona poprzez agencję pracy tymczasowej, czyli nie ma stałego zatrudnienia, to to jest patologia. Chcemy to zmienić. Trwały prace tzw. okrągłego stołu z partnerami społecznymi, aby dokonać zmian. Między innymi chcemy ukrócić zjawisko, z którym mamy do czynienia, powstawania fikcyjnych agencji pracy tymczasowej, które zatrudniają pracowników, nie płacą wynagrodzeń, nie płacą składek. Dlatego też będzie kontrola agencji przez urzędy marszałkowskie, pod które to podlega, czy składka ZUS-owska jest odprowadzana od wynagrodzeń takich pracowników. Ale też chcemy w nowelizacji tej ustawy dokonać zmiany, tak aby zatrudniona osoba miała gwarancję pracy, ale też nie była wykorzystywana przez kolejne agencje i zatrudniana u tego samego pracodawcy przez dłuższe okresy. Ta sprawa będzie uregulowana przynajmniej w tym zakresie, w którym doszło do porozumienia pomiędzy partnerami i partnerami społecznymi.

    Jeśli chodzi o sprawy związane ze Śląskiem - bardzo ważny temat, bardzo dziękuję, panie pośle, za to, że pan po raz kolejny sprostował nieprawdziwe informacje, które podaje pan poseł Gadowski, bo to jest po prostu nieprawda - nie jest tak, że likwidujemy i ludzie pozostają bez pracy. Dla górników są oferty pracy w innych spółkach. Jest kwestia związana z urlopami górniczymi - to też w jakiś sposób rozwiązuje ten problem - a także poprzez wojewódzki urząd pracy uruchomiliśmy punkty konsultacyjne, które m.in. pomagają tym firmom, które funkcjonują wokół górnictwa, bo tam jest największy problem. Oni nie są objęci tymi pakietami. Można ich wspomóc z instrumentów, które dzisiaj tutaj już wymienialiśmy. Chodzi o środki w ramach Funduszu Pracy. Mamy te środki. Jeżeli będzie potrzeba, to uruchomimy rezerwę z Funduszu Pracy. Ale tutaj bardziej władne działać są powiatowe urzędy pracy i wojewódzki urząd pracy, bo stamtąd do nas musi wyjść informacja, co możemy tutaj uruchomić.

    Ale to jest tutaj kontynuowane. Jeszcze raz powtórzę to, co też mówił minister Grzegorz Tobiszowski, że zwolnień pracowników się nie przewiduje, wszystkim będą przedstawione oferty pracy.

    Wsparcie dla przedsiębiorców. (Dzwonek) To oczywiście bardzo ważny temat. Strategia odpowiedzialnego rozwoju będzie przyjmowana albo już jest przyjmowana, w przyszłym tygodniu będzie przyjmowana przez rząd. I tu są działania zarówno rozwojowe, inwestycyjne, które proponuje minister Morawiecki, jak również jest konstytucja dla biznesu. Dokonujemy zmian w ustawach dotyczących otoczenia przedsiębiorców, ułatwiających funkcjonowanie przedsiębiorców. Ten kierunek ma też pomóc, ułatwić przedsiębiorcom tworzenie miejsc pracy, ale też zatrudnianie pracowników.

    Kwestia nieprawidłowości dotyczących zatrudnienia. Tu jeszcze było też pytanie dotyczące minimalnej stawki godzinowej. Oczywiście ta minimalna stawka godzinowa dotyczy wszystkich podmiotów, również samorządowych, i instytucji, nie dotyczy osób fizycznych, które między sobą się umawiają na wykonanie jakiejś czynności dla innych instytucji. Tak, chcemy jeszcze raz ukrócić te patologie, które dotyczyły bardzo niskich wynagrodzeń, i myślę, że ta kwota 13 zł to zdecydowanie poprawi.

    Pytania też dotyczyły działań na rzecz osób starszych. To jest druga grupa, oprócz ludzi młodych, która jest najbardziej zagrożona. Również tu wskaźniki zdecydowanie się poprawiają, ale też mamy w ramach ustawy programy, które dotyczą osób starszych. Tylko w okresie 10 miesięcy 70 tys. osób powyżej 50. roku życia zaktywizowaliśmy, tj. 16% wszystkich aktywizowanych osób. Jest to więcej niż w ubiegłym roku, ale w dalszym ciągu oczywiście trzeba tutaj dokonywać różnych zmian, żebyśmy dla tych osób też mieli oferty pracy. I ustawa emerytalna wchodzi w życie od 1 października przyszłego roku. Wtedy będziemy mogli dyskutować, jaki to będzie miało wpływ na rynek pracy.

    Któryś z posłów pytał tutaj o kopalnię Brzeszcze. Kopalnia Brzeszcze pracuje, fedruje, ma się dobrze, ludzie mają pracę. To dzięki pani premier Beacie Szydło ten zakład został utrzymany i pracuje.

    Jeśli chodzi jeszcze o kwestie dotyczące zatrudniania osób z krajów trzecich, obywateli Ukrainy, to w tej chwili pracujemy nad wdrożeniem dyrektywy sezonowej, utrzymujemy system oświadczeń, czyli ułatwień m.in. dla obywateli Ukrainy, w przypadku krótkoterminowych okresów zatrudnienia. Ta sprawa będzie rozstrzygana też na najbliższych radach, w Radzie Ministrów, gdzie będzie decyzja dotycząca zarówno dyrektywy sezonowej, jak również kwestii związanych z oświadczeniami.

    Myślę, że tutaj na większość państwa pytań odpowiedziałem. Tak jak powiedziałem, podzieliłem te pytania na różne bloki, żeby odpowiedzieć całościowo na zagadnienia, które państwo poruszyliście. I tak jak powiedziałem na początku, trudno tutaj mówić o tym, że jak mamy niski wskaźnik bezrobocia, to będziemy się smucić. Bezrobocie jest niskie, to jest dobra wiadomość, ale my mamy świadomość, jakie są problemy na rynku pracy, że bezrobocie jest zróżnicowane, że mamy problem z długotrwale bezrobotnymi, na których musimy przeznaczyć zdecydowanie większe środki, na ich aktywizację.

    I ostatnia rzecz dotycząca przygotowywania planów, zmian...

    Jeszcze jeden wątek, o którym mówił pan poseł Stawiarski - dobrze zapisałem - dotyczący agencji zatrudnieniowych. Faktycznie temu instrumentowi się przyglądamy. Też musimy dokonać zmiany, bo było w tym przypadku też dość dużo patologii, co nie powinno mieć miejsca.

    Jeśli chodzi o zmianę ustawy dotyczącej promocji instytucji rynku pracy, to przygotowujemy się, zbieramy informacje, mamy przegląd 2-letni ustawy, która była zmieniana. Odbyliśmy też, ja osobiście, kilkadziesiąt spotkań z przedstawicielami urzędów pracy, z przedsiębiorcami. Chcemy przygotować nowe, kompleksowe rozwiązania, ale na to musimy mieć też czas. Te informacje, które zbierałem, pozwolą nam wypracować jak najlepsze rozwiązania. Generalnie chcemy tę ustawę bardziej uprościć, uelastycznić, żeby na poziomie urzędów pracy łatwiej było korzystać z instrumentów rynku pracy zarówno przedsiębiorcom, jak i tym, którzy poszukują pracy. Mam nadzieję, że w przyszłym roku będziemy mieli możliwość popracować w Sejmie nad tymi planami zmian ustawy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia