8. kadencja, 34. posiedzenie, 3. dzień (25-01-2017)
11. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (druk nr 1181).
Poseł Barbara Dolniak:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Nowoczesna wnioskuje o odrzucenie projektu ustawy w pierwszym czytaniu. Dlaczego? Po pierwsze, pozbawienie dyrektora statusu organu sądu i przekazanie wszystkich kompetencji dyrektorowi podległemu ministrowi sprawiedliwości prowadzi w rzeczywistości do utraty przez sądy niezależności finansowej. Narusza to konstytucyjną zasadę niezależności sądów od innych władz. Po drugie, proponowana zmiana przewidująca, że dyrektor traci status organu, wiąże się z pozbawieniem go samodzielności i odpowiedzialności za podejmowane decyzje. Po trzecie, powoływanie dyrektorów bez konkursu narusza konstytucję, gdyż nie daje się zgłaszającym się kandydatom możliwości uczestniczenia w transparentnym konkursie, powołanie zależy tylko od uznaniowej decyzji ministra, od której na dodatek nie ma żadnego odwołania. Po czwarte, odwołanie dyrektora bez żadnego uzasadnienia nie powinno mieć w ogóle miejsca. Odwołanie powinno wskazywać merytoryczne podstawy. Już w 2013 r. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zgromadzenia ogólne sędziów apelacji i prezesi sądu winni mieć znaczący wpływ na odwołanie dyrektora sądu. Po piąte, czynność prezesa nieujęta w planie finansowym wymaga uprzedniej akceptacji dyrektora, co zmierza do ograniczenia jego kompetencji i autorytetu wynikającego ze stosunku pracy, np. w zakresie motywowania pracowników do lepszej pracy. Po szóste, proponowana zmiana stwarza zagrożenie dla wywiązywania się przez sędziów z ustawowego obowiązku podnoszenia kwalifikacji zawodowych, np. przez brak możliwości szkoleń bez zgody dyrektora, a tak naprawdę bez zgody ministra. Po siódme, utrata przez dyrektora statusu organu prowadzić będzie do utraty przez niego umocowania do reprezentowania sądu przed sądem pracy w przypadku sporu z pracownikami. Tworzy to zagrożenie w podziale kompetencji i odpowiedzialności. Na przykład prezes będzie reprezentował sąd w sporze z pracownikiem w zakresie, który należy do kompetencji dyrektora.
Niepokój budzi stwierdzenie, że prezesi będą mogli się poddać w większym stopniu... położyć nacisk na zadania związane z nadzorem nad działalnością sądów w zakresie orzekania. Dlaczego? Dlatego że zgodnie z konstytucją prezesi nie mają kontroli nad sferą orzeczeń i nie powinni jej mieć. Nie powinni jej mieć w demokratycznym państwie prawa. Nie jest prawdą, że proponowane zmiany wpłyną na sprawność funkcjonowania sądów, bo proszę sobie wyobrazić: prezes musi zapytać dyrektora, a dyrektor ministra sprawiedliwości. Przecież to rozciąga się w czasie.
Projekt był konsultowany z kilkunastoma różnymi instytucjami i opinie te nie pozostawiają najmniejszej wątpliwości, że to zły projekt. Warto, by ministerstwo posłuchało tych uwag. Ja sama byłam sędzią, panie ministrze, ponad 20 lat i wiem, co dzisiaj mówię z tej mównicy: ten projekt nie usprawni wymiaru sprawiedliwości. Dziękuję.
Przebieg posiedzenia