8. kadencja, 34. posiedzenie, 3. dzień (25-01-2017)

1. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia pamięci Bolesława Leśmiana w 140. rocznicę urodzin i w 80. rocznicę śmierci (druki nr 1101 i 1187).

Poseł Krzysztof Mieszkowski:

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Kiedy rozmawiamy o Bolesławie Leśmianie, chciałbym jeszcze raz podkreślić, że to był poeta odrzucony. Współcześni nie chcieli Leśmiana, nie chcieli go czytać. Myślę, że to też jest ważna i ciekawa refleksja, kiedy zastanawiamy się nad tą twórczością, nad sztuką, która staje się marginesem w demokracji, np. kiedy demokracja tę sztukę odrzuca.

    Bolesław Leśmian był najlepszym dowodem na to, jak można człowieka, który robił w polskim słowie, który był robotnikiem tego słowa, a jednocześnie był arystokratą tego słowa, stworzył przestrzeń, która do dzisiaj zadziwia właściwie wszystkich - od PiS-u do nie-PiS-u, do Nowoczesnej, więc to jest jakaś przestrzeń, gdzie się możemy połączyć... Ale chciałbym państwu powiedzieć jeszcze jedną ważną rzecz, otóż Bolesław Leśmian był niepokornym twórcą w takim sensie, w jakim niepokorny może być buntownik. Lubił kobiety. Żył jednocześnie w dwóch rodzinach. Te rodziny niespecjalnie potrafiły porozumieć się ze sobą. Ale on te kobiety kochał, on te kobiety akceptował, one również akceptowały sytuację, w której się znalazły.

    Bolesław Leśmian był także urzędnikiem, który w pewnym momencie został oskarżony o defraudację pieniędzy. Okazało się, że jeden z jego podwładnych dokonał tego niecnego czynu.

    Wracając do ulokowania artysty w przestrzeni demokracji, chcę państwu odczytać to, co napisałem do ˝Gazety Wyborczej˝, która poprosiła mnie o to, co zostało określone jako dekalog wolności. W tym przypadku rozmowa dotyczy dekalogu sztuki czy dekalogu kultury. Otóż: Demokracje potrzebują sztuki - sztuki prowokującej - by upewnić się, że stanowią podstawę społeczeństw opartych na idei wolności. Alexis de Tocqueville napomina, że rządy demokratyczne mogą działać na szkodę wolności. Kiedy demokracje chcą narzucić ogółowi wolę większości, potrafią represjonować i uciszać głosy wrogów konformizmu. Rządząca większość może tłumić niepopularne formy wyrazu i często się na to decyduje, a wtedy społeczeństwa demokratyczne przekształcają się w wyraźnie zniewolone.

    Państwom demokratycznym potrzebni są artyści rzucający wyzwania gustom rządzącej większości. Stawiając opór władzy większości, twórcy pomagają wyzwolić się społeczeństwu. Sztuka jest formą walki o wolność.

    Sztuka bez demokracji jest możliwa, demokracja bez sztuki - nie. Otóż gdyby dzisiaj Leśmian był między nami, z pewnością byłby wyznawcą takiego myślenia. Jestem pewien, że również jego wewnętrzna wolność, jego determinacja w poszukiwaniu własnego stylu, własnego słowa, własnej tożsamości, bo przecież to był poeta, który z tożsamością cały czas się zmagał...

    To jest niezwykła postać, którą powinniśmy, musimy uczcić. Oczywiście Nowoczesna, która zgłosiła ten projekt (Dzwonek), jeszcze raz prosi o poparcie tej inicjatywy. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia