8. kadencja, 35. posiedzenie, 3. dzień (10-02-2017)

Oświadczenia.

Poseł Mieczysław Kazimierz Baszko (tekst niewygłoszony):

    10 lutego 1940 r. władze sowieckie przeprowadziły pierwszą z czterech masowych deportacji obywateli polskich, w czasie której według danych NKWD do północnych obwodów Rosji i na zachodnią Syberię wywieziono ok. 140 tys. ludzi. Wywieziono chłopów, mieszkańców małych miasteczek, rodziny wojskowych, urzędników, pracowników Służby Leśnej i kolei ze wschodniej części kraju. Obok Polaków, którzy stanowili mniej więcej 82% wysiedlonych, wywieziono również Białorusinów i Ukraińców. Miejscem deportacji miały być północne i wschodnie tereny Związku Radzieckiego, m.in. obwody: archangielski, irkucki, nowosybirski, omski, Jakuck czy Kraj Krasnojarski. Podczas deportacji temperatura dochodziła nawet do minus 40°C.

    Przeprowadzane w brutalny sposób deportacje w większości przypadków miały miejsce w nocy. Oficerowie NKWD przeszukiwali mieszkania wywożonych osób, którym nakazywano zabrać jedynie najpotrzebniejsze rzeczy, na co rodziny miały zazwyczaj kilkanaście minut. Później deportowanych przewożono na dworce kolejowe, gdzie na mrozie musieli czekać nawet kilka godzin. Podróżowano wagonami bydlęcymi rzekomo przystosowanymi do przewozu osób. Deportowanych przewożono w wagonach towarowych zwanych bydlęcymi z zakratowanymi oknami, do których i tak nie można było podchodzić. Do wagonu ładowano po 50 osób, a czasami więcej. Brak warunków higienicznych, zimne, nieogrzewane wagony, brak pożywienia to główne przyczyny śmierci. Podczas przerw w podróży z wagonów wynoszono ciała zmarłych, w większości dzieci i starców. Podróż na miejsce zsyłki trwała nawet kilka tygodni. Gdy zesłani zostali dowiezieni na miejsce zsyłki, umieszczani byli w barakach i w straszliwym mrozie pracowali przy wyrębie lasów, gdzie śmiertelność była również wysoka.

    W sumie według danych NKWD w czterech deportacjach zesłano ok. 330-340 tys. osób. Cel to wyeliminowanie polskiej elity i inteligencji polskiej. Do dziś liczba wywiezionych nie jest w pełni znana. Związek Sybiraków przyjmuje, że wraz z deportacjami w latach 1944-1956 wywieziono w sumie 1350 tys. osób.

Przebieg posiedzenia