8. kadencja, 36. posiedzenie, 1. dzień (22-02-2017)

12. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1287).

Poseł Józef Brynkus:

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Przedstawiam stanowisko klubu Kukiz’15 w sprawie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o stopniach naukowych.

    Przeprowadziłem dość szerokie konsultacje w środowisku akademickim w tej sprawie. Otrzymałem sporo uwag na temat tego projektu. A więc zrobiłem nie tylko to, o czym pan minister mówił, ale też w swoim zakresie podjąłem takie działania. Osoby zainteresowane problemem akceptują częściowo tylko kierunek zmian, ale w zdecydowanej większości nie akceptują proponowanych konkretnych rozwiązań. Praktycznie nikt nie opowiedział się przeciwko wprowadzeniu doktoratu wdrożeniowego, ale już zaproponowane w ramach tej procedury rozwiązania spotkały się z zasadniczą krytyką. Wskazuje się w niej na generalne obniżenie wymogów w procedurze uzyskiwania doktoratu. Już dotychczasowe wymogi nie są zbyt wysokie, a ministerialna propozycja to dewaluacja tytułu doktora i doktora habilitowanego, ale o tym w dalszej części wystąpienia.

    Przeważały opinie, że dotychczasowe procedury w przypadku doktoratu należałoby wręcz zaostrzyć. Nie do przyjęcia jest rozwiązanie dotyczące promotora pomocniczego. Zredukowanie wymagań formalnych wobec niego to katastrofalne obniżenie rangi tej instytucji w systemie uzyskiwania doktoratu. Ale to też niekonsekwencja w stosunku do doktoratów uzyskiwanych tradycyjnie. To jest także nierównoprawne traktowanie podmiotów. Sytuację komplikuje fakt, że to pracodawca, który wyrazi zgodę na udział pracownika w programie, będzie miał obowiązek wskazania takiego promotora pomocniczego spośród swoich pracowników. W sytuacjach ekstremalnych może to być nawet technik.

    Paradoks polega na tym, że dotychczasowe procedury umożliwiają uzyskanie tzw. doktoratu wdrożeniowego na podstawie prac projektowych, konstrukcyjnych, technologicznych czy artystycznych. Po co komplikować w zawiłych przepisach coś, co jest banalnie proste?

    Sprzeciw budzą proponowane zasady współpracy między otoczeniem społeczno-gospodarczym, pomijając brak jednoznacznych kryteriów określenia obszaru życia publicznego objętego tym terminem, a doktorantem. Wątpliwości budzi też założenie, że doktoranci mają mieć 4 lata na pracę zawodową na pełnym etacie i wykonać znakomity doktorat. Z całym szacunkiem - albo praca, albo doktorat. Jak wiele rzeczy robimy naraz, to nic nie robimy znakomicie, i takim sposobem ustawodawca traci to, co najważniejsze - innowacyjność. Znów będzie byle jak, tylko że trzeba będzie rozliczyć środki i jakoś to będzie, co nie wyklucza, że powstaną również znakomite doktoraty, ale one i tak by powstały.

    Założeniem projektu jest nie tylko powiązanie nauki z otoczeniem społeczno-gospodarczym - specjalnie używam tego terminu, mając świadomość, że tak naprawdę nie wiadomo, co on oznacza - ale też stworzenie zachęty do tego związku.

    Poważne zastrzeżenia budzi sprawa ograniczenia liczby jednostek naukowych biorących udział w programie. Owszem, takie rozwiązanie promuje jednostki naukowe silne, posiadające odpowiednią kategorię, ale są mniejsze jednostki, których związek z otoczeniem społeczno-gospodarczym jest bardzo mocny i które mają dobre zaplecze technologiczne, ale nie uzyskały odpowiedniej kategorii w parametryzacji.

    W tym kontekście zadać wypada pytanie: Czemu ma służyć proponowany projekt? Niektórzy stwierdzają wprost - polaryzacji środowiska naukowego, a w ślad za tym zwiększeniu dysproporcji między wielkimi centrami naukowymi, będącymi zarazem centrami gospodarczymi, a tymi mniejszymi. Ten projekt w takim kształcie może przyczynić się np. do likwidacji wielu miejsc pracy w mniejszych ośrodkach akademickich. Posłowie PiS, którzy pewnie będą mieć obowiązek zachowania dyscypliny w głosowaniu nad nim, powinni rozważyć, czy ceną za zachowanie koalicji ma być degradacja naukowa, społeczna i gospodarcza mniejszych ośrodków akademickich.

    Nie do zaakceptowania jest procedura uzyskiwania tzw. wdrożeniowych habilitacji. Ministerstwo przyjęło w projekcie drogę, która została uznana, i to, o dziwo, przede wszystkim przez zainteresowanych jej uzyskaniem, czyli doktorów, za kompromitującą, na niskim poziomie. Krytycy uważają, że jest ona niemal tożsama ze słowackimi habilitacjami, których możliwość uznawalności rząd polski odrzucił. Kwestionuje się też jej zasady. Pytanie podstawowe to pytanie, czy habilitacja wdrożeniowa będzie dotyczyła także humanistów, w tym dydaktyków i pedagogów. Jeżeli przyjmujemy takie rozwiązanie, to nie ograniczajmy się tylko do nauk ścisłych.

    Przewidywany podział uczelni na dydaktyczne, badawcze i naukowe będzie dywersyfikował uczelnie formalnie i faktycznie. Umożliwienie habilitacji wdrożeniowej we wszystkich obszarach, jeżeliby została ona zaakceptowana, zmniejszyłoby formalną polaryzację tych uczelni. Problem, który tutaj rozpatrujemy, wymaga poważnego zastanowienia się.

    Klub Kukiz’15 mimo poważnych zastrzeżeń wobec projektu ma (Dzwonek) nadzieję, że może on być poprawiony w komisji i dlatego nie będzie wnosił sprzeciwu wobec skierowania go do niej. Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia