8. kadencja, 36. posiedzenie, 1. dzień (22-02-2017)

Oświadczenia.

Poseł Sylwester Chruszcz (tekst niewygłoszony):

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Wczoraj obchodziliśmy 70. rocznicę stoczenia ostatniej partyzanckiej walki przez mjr. Józefa Kurasia ˝Ognia˝. Został on otoczony przez grupę operacyjną KBW w Ostrowsku k. Nowego Targu i tam stoczył ostatni bój.

    W czasie kampanii wrześniowej walczył w szeregach 8 kompanii 1. Pułku Strzelców Podhalańskich. Po klęsce zdołał uniknąć niewoli i po nieudanej próbie przedostania się na Węgry wrócił do rodzinnej miejscowości. Po utworzeniu Konfederacji Tatrzańskiej w 1941 r. został naczelnikiem waksmundzkiej placówki, obierając pseudonim Orzeł. Aresztowania najważniejszych działaczy Konfederacji Tatrzańskiej na początku 1942 r. doprowadziły do jej całkowitego rozbicia.

    Wiosną 1943 r. z całej organizacji pozostała czynna jedynie grupa Kurasia, która skupiała ludzi pracujących przy gospodarstwie na Hali Długiej pod Turbaczem. Niemieccy konfidenci wysłani w góry na jej poszukiwanie w rejonie Polany Gabrowskiej wpadli w zasadzkę i zostali zabici. W odwecie Niemcy zamordowali ojca, żonę oraz dwuipółletniego syna Kurasia, a rodzinny dom spalili. Po tej tragedii Kuraś zmienił pseudonim na Ogień.

    W 1945 r., uprzedzając mające nastąpić aresztowanie, ˝Ogień˝ powrócił do lasu, rozpoczynając walkę z władzami. Wkrótce stał się dowódcą największego zgrupowania antykomunistycznej partyzantki na tym terenie. W jej szeregach znalazło się wielu byłych żołnierzy AK. Kuraś uznał za wrogów wszystkich tych, którzy z bronią w ręku umacniali niechciany ustrój. Spośród nich do najgroźniejszych zaliczył żołnierzy NKWD i funkcjonariuszy UB. Jego akcje wymierzane były również przeciw instytucjom państwowym i obiektom gospodarczym, służyły też tzw. dyscyplinowaniu społeczeństwa, m.in. poprzez likwidację kolaborantów czy pospolitych przestępców. Niemały udział miały tu również różnego rodzaju rekwizycje i kontrybucje.

    Wkrótce dla PUBP w Nowym Targu najważniejszą sprawą stało się rozbicie zgrupowania ˝Ognia˝. Jednak nie było to takie proste. Kuraś, mający ogromne doświadczenie partyzanckie, opierając się na znakomicie rozbudowanej siatce informatorów i zmieniając często miejsce pobytu, skutecznie wymykał się milicyjnym obławom. Miał przy tym duże poparcie w środowisku wiejskim. Do walki skierowano w końcu oddziały WOP, które zastąpiły wojska NKWD w służbie granicznej. Rozpoczęto również coraz bardziej umiejętnie kierowaną kampanię propagandową celem pozbawienia ˝Ognia˝ poparcia w społeczeństwie. Posłużono się nawet osobą kpt. Juliana Zapały - legendarnego ˝Lamparta˝, którego nakłoniono do podpisania apelu ˝Do kolegów Ogniowców˝, w którym namawiał ich do ujawniania się. Te wszystkie działania przyniosły w końcu efekt.

    10 lutego 1947 r. kierownikowi PUBP w Nowym Targu udało się zwerbować nowego agenta, któremu nadano pseudonim Orientacyjny. Ten wkrótce złożył meldunek o lokalizacji obozu sztabu ˝Ognia˝. Obóz ten umiejscowiony był na Wspólnej Młace położonej w masywie Kudłonia. O świcie 18 lutego kpt. Władysław Dworakowski wraz z żołnierzami KBW i funkcjonariuszami UB dotarli na miejsce i uderzyli na obóz. Po krótkiej walce ˝ogniowcy˝ wycofali się. Oddział podzielony został na małe grupy, które znalazły schronienie w okolicznych wsiach i osiedlach. Kuraś w towarzystwie najbliższych współpracowników postanowił przeczekać najpierw w Waksmundzie, a następnie w domu Józefa Zagaty w Ostrowsku. Kolejny donos ˝Orientacyjnego˝ sprawił, że 21 lutego dom Zagaty, a następnie sąsiedni dom zostały otoczone. W trakcie walki osaczony ˝Ogień˝ nie chcąc dostać się do niewoli, strzelił sobie w skroń. Ranny, dowieziony do szpitala w Nowym Targu, zmarł w nim 22 lutego 1947 r.

    Przed Narodowym Dniem Pamięci ˝Żołnierzy Wyklętych˝ wspomnijmy bohaterską działalność ˝Ognia˝. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia