8. kadencja, 36. posiedzenie, 1. dzień (22-02-2017)

3. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych (druki nr 1181 i 1286).

Poseł Barbara Dolniak:

    Szanowny Panie Marszałku! Panie Ministrze! Wysoka Izbo! Niestety po pracach w komisji w tym projekcie nic nie zmieniło się na dobre, wręcz przeciwnie. Wprawdzie Prawo i Sprawiedliwość zgłosiło poprawkę uznającą dyrektora sądu, lecz nic poza tym. Zostawiono podległość służbową dyrektora, tym razem już jako organu, ministrowi sprawiedliwości. Czy PiS nadal nie chciał zauważyć tego faktu? A może jest to działanie celowe? Skoro dyrektor jest organem sądu, to przecież jest elementem władzy sądowniczej. Oznacza to, że minister sprawiedliwości będzie mógł wydawać dyrektorowi wiążące polecenia w zakresie poszczególnych czynności służbowych. Tym samym jest to sprzeczne z konstytucją, z konstytucyjnym trójpodziałem władzy, a więc art. 10, z konstytucyjną zasadą odrębności władzy sądowniczej - art. 173 konstytucji. Przyznanie ministrowi sprawiedliwości kompetencji do bezpośredniego wpływania na działania dyrektorów sądów, którzy są przełożonymi pracowników sądów, jest naruszeniem zasady niezależności sądów, gdyż tą drogą minister sprawiedliwości może wpływać na sprawowanie kontroli wymiaru sprawiedliwości przez sądy powszechne.

    W poprzednim projekcie, przed zmianą, mieliśmy dyrektora jako pracownika, nie był organem sądu, a już wtedy mówiliśmy, że to jest formuła ingerencji władzy wykonawczej w funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. A teraz, proszę państwa, poprawiliście jedno, tylko wprowadziliście sobie państwo jeszcze większy problem w tej ustawie, bo stworzyliście instytucję organu w przypadku dyrektora sądu, a więc organu reprezentującego sąd. W procesach to dyrektor sądu jako organ będzie reprezentował sąd, czyli władzę sądowniczą. Wprowadziliście państwo tę zmianę, bo wiedzieliście o tym, że powstaną procesy, gdzie może występować prezes, bo będzie miał statio fisci Skarbu Państwa, a nie dyrektor, nie człowiek, którego wy wyznaczycie. W związku z tym zmieniliście i wprowadziliście dyrektora jako organ sądu, tylko wprowadziliście jedną poprawkę, zapominając o tym, że to jest w ewidentnej sprzeczności z faktem, że dyrektor, stając się wprost organem sądu, reprezentuje sąd, czyli władzę sądowniczą. A państwo zostawiliście podległość służbową, czyli bezpośrednią decyzyjność ministra w odniesieniu do dyrektora sądu. No to nie można tutaj mówić o nadzorze administracyjnym, bo to nie jest nadzór administracyjny ministra sprawiedliwości nad wymiarem sprawiedliwości, tylko wprost jest to podległość służbowa dyrektora ministrowi sprawiedliwości, czyli podległość władzy sądowniczej, wymiaru sprawiedliwości władzy wykonawczej.

    Naruszacie państwo - bo tu też się nic nie zmieniło, nie słuchaliście państwo uwag Biura Legislacyjnego, które zwracało uwagę na szereg nieprawidłowości natury konstytucyjnej - zasadę równego dostępu obywateli do służby cywilnej, czyli art. 60 konstytucji. Likwidacja konkursu na stanowisko dyrektora sądu i przyznanie ministrowi sprawiedliwości prawa powoływania i odwoływania dyrektora sądu rodzi niestety niebezpieczeństwo dowolności wyboru i ryzyko powoływania osób uległych wobec rządzącego ugrupowania, jakiekolwiek by ono było. Odwołanie dyrektora bez żadnego uzasadnienia nie powinno w ogóle mieć miejsca, bo nie mówimy wtedy o transparentności. Odwołanie powinno wskazywać podstawy merytoryczne. Musimy wiedzieć, dlaczego ktoś jest odwołany, jakie ma postawione zarzuty, bo inaczej będziecie mieli państwo zarzut dowolności robienia - bo tak uważacie, a nie bo jest to zasadne.

    Trybunał w 2013 r. uznał, że zgromadzenie ogólne sędziów apelacji i prezes sądu winni mieć znaczący wpływ na odwołanie dyrektora sądu. Nie zlikwidowaliście Trybunału Konstytucyjnego, chociaż go sparaliżowaliście, więc wyroki należy wykonywać, także ten z 2013 r.

    W związku z tym, że ten projekt nie zasługuje na poparcie, jest nieprzygotowany, na co wskazywały prace komisji sprawiedliwości (Dzwonek), pełne chaosu w zgłaszaniu, Nowoczesna zgłasza ponownie wniosek o odrzucenie, a jeżeli nie zostanie uwzględniony - poprawki, które przedkładam panu marszałkowi.

Przebieg posiedzenia