8. kadencja, 36. posiedzenie, 2. dzień (23-02-2017)

24. punkt porządku dziennego:

Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1197).

Poseł Paweł Szramka:

    Dziękuję.

    Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Tematem mojego wystąpienia jest projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw. Skąd w ogóle pomysł na zmianę w tych przepisach? Otóż jestem kierowcą, który pokonuje miesięcznie kilka tysięcy kilometrów, podobnie zresztą jak prawdopodobnie większość z państwa posłów. Jest to wręcz czynność naturalna, o której nawet na co dzień szczególnie nie myślimy. Radykalnie zmienia się jednak nasze podejście w chwili, gdy dochodzi do nieoczekiwanej sytuacji, chociażby kolizji, w której nie do końca jest takie pewne, kogo uzna się za sprawcę zdarzenia. Z podobnymi oraz z wieloma innymi problemami kierowcy z całej Polski zgłaszali się do Stowarzyszenia Prawo na Drodze, które na czele z prezesem panem Arturem Mezglewskim jest głównym autorem proponowanej ustawy.

    Projekt ten porządkuje wiele kwestii związanych z ruchem drogowym. Obecnie prawda obiektywna nie ma zastosowania w sądzie. Oczywiście nie dotyczy to wszystkich sędziów, ale w swojej masie sądownictwo tak właśnie się zachowuje. Pod wieloma względami od czasów komuny nic się nie zmieniło. Oczywiście zmieniały się przepisy, ale nie zmieniła się praktyka. Co to oznacza? To oznacza tyle, że władczy policjant decyduje, przeciwko komu skierować wniosek o ukaranie, a przeciwko komu go nie skierować. Sądy to klepią i w 90% spraw sąd daje wiarę funkcjonariuszowi. Oczywiście jest mnóstwo kierowców pieniaczy, którzy nie przyznają się do winy dla zasady, ale jest też cała masa osób niesłusznie pokrzywdzonych.

    Ustawa składa się z dwóch segmentów: administracyjnego i karnego. Segment administracyjny, ściślej mówiąc, dotyczy kontroli ruchu drogowego. Obecnie nie ma definicji kontroli, warunków, podstaw, a przede wszystkim żadnych praw kontrolowanego. Proponujemy ucywilizowanie tych kwestii, nie odbierając żadnych kompetencji Policji. Segment karny dotyczy tego, że w sprawach o wykroczenia bezskutkowe wprowadzamy zasadę dowodów materialnych, tzn. że zeznania policjanta, który prowadził kontrolę, nie mogą być dowodem w sprawie. Może nim być zarejestrowany pomiar czy nawet zwykłe nagranie wideo.

    Wprowadzenie takiej zasady odciąży sądy. Większość spraw znika z sądów, w ogóle do nich nie dociera. Policja, jak nie będzie miała dowodu, nie wniesie sprawy do sądu, z kolei z drugiej strony obywatel nie pójdzie do sądu, gdy będą ewidentne dowody jego winy. Nie tylko odciążamy sądy, ale również Policję. Przygotowanie wniosku o ukaranie trwa miesiąc, a po naszej ustawie będzie trwało kwadrans.

    Odbiurokratyzujemy Policję. W tej chwili prawie wszystkie sprawy o wykroczenia drogowe kierowane są do trybu nakazowego. Jest to strata czasu, ponieważ jeśli obywatel nie przyjął mandatu, to nie zgodzi się również z wyrokiem nakazowym, co oznacza 3 miesiące straty.

    Ustawa stanowi również proste wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z października 2016 r. Mówiąc kolokwialnie, likwidujemy tryb administracyjnego zabrania prawa jazdy za jazdę powyżej 50 km/h, a przenosimy to do prawa karnego. Zakaz prowadzenia pojazdów do 3 miesięcy będzie orzekany przez sąd, a nie przez starostę, nie od razu, tylko w przypadku ustalenia przez sąd. Wprowadzamy nowy środek karny w postaci zatrzymania prawa jazdy, z tym że będzie to orzekał sąd. Winny nie uniknie kary, ale będzie miał możliwość walczyć o swoje prawa w sprawiedliwym procesie. Odciążamy Policję od obowiązków, którymi nie powinna być obarczana. Zamiast szwendać się po sądach, policja w końcu będzie miała czas na wykonywanie swoich głównych zadań.

    Ponadto w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym wprowadzamy następujące zmiany. W razie nieokazania dokumentów przez kierującego uprawniony organ ma obowiązek sprawdzić uprawnienia kierującego w systemie teleinformatycznym, ewentualnie w najbliższej jednostce Policji. Kierujący pojazdem, który nie okaże dokumentów potwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdem, ma obowiązek stosować się do poleceń uprawnionego organu zmierzających do ustalenia ww. uprawnień, zwłaszcza oczekiwać na efekty sprawdzenia, niezależnie od czasu trwania czynności sprawdzenia, oraz w wypadku np. awarii systemu ma obowiązek udać się do najbliższej jednostki Policji w celu ustalenia ww. uprawnień.

    Wprowadzamy czasowe wycofanie pojazdu z ruchu - zmiana, na którą czeka wielu Polaków. Dokonuje ją na wniosek właściciela pojazdu lub podmiotu, któremu powierzono pojazd w trybie przepisu art. 75 ust. 5, starosta właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu, wydając decyzję o czasowym wycofaniu pojazdu z ruchu. Pojazd może być czasowo wycofany z ruchu na okres wskazany we wniosku przez właściciela pojazdu lub podmiot, któremu powierzono pojazd, a okres ten może być przedłużony lub skrócony decyzją właściwego organu. Oczywiście właściciel pojazdu lub podmiot, któremu powierzono pojazd, jest obowiązany pod rygorem unieważnienia wydanej decyzji zapewnić wycofanemu z ruchu pojazdowi postój poza drogą publiczną, strefą zamieszkania i strefą ruchu. Minister właściwy do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia, tryb i warunki czasowego wycofania pojazdu z ruchu, wysokość opłat w zależności od okresu wycofania z ruchu nie wyższą niż 150 zł za wydanie decyzji o czasowym wycofaniu pojazdu w tym zakresie, mając na względzie konieczność przeciwdziałania używaniu pojazdów czasowo wycofanych z ruchu oraz koszty ponoszone przez organy administracji publicznej.

    Ponadto po wprowadzeniu ustawy w życie zniknie pojęcie rutynowej kontroli. Podstawą zatrzymania do kontroli drogowej jest uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia w ruchu drogowym oraz uzasadnione podejrzenie, że uczestnictwo w ruchu określonego kierującego lub pojazdu stanowi zagrożenie dla innych uczestników ruchu. Kończymy z sytuacją, gdzie dobry kierowca poruszający się w pełni sprawnym autem zgodnie z przepisami ruchu drogowego z automatu staje się potencjalnym podejrzanym dla patrolu Policji. Ustawa jasno określa obowiązki i prawa funkcjonariusza oraz osoby kontrolowanej. Przebieg kontroli ruchu drogowego rejestrowany jest przy użyciu urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk.

    Do art. 130 dodajemy ust. 1b w następującym brzmieniu: Do ewidencji wpisuje się jedynie te naruszenia formalne, które zostały zarejestrowane przez urządzenie rejestrujące, przyrząd kontrolno-pomiarowy lub inne urządzenia rejestrujące obraz i dźwięk. Tu wchodzimy w główne założenie ustawy - kamerki personalne dla funkcjonariuszy Policji. Zarejestrowany materiał jest dowodem. To, co widzi funkcjonariusz Policji, jest również zarejestrowane przez urządzenie. Daje nam to radykalne uniknięcie jakichkolwiek nieprawidłowości podczas kontroli. Znika praktycznie 80% spraw o pomówienie czy też niewłaściwe zachowanie, zarówno ze strony funkcjonariusza Policji przeprowadzającego kontrolę, jak i kierującego.

    Proponujemy również, aby w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami wprowadzono następującą zmianę. Do art. 98 ustawy dodaje się ust. 5a w następującym brzmieniu: ˝Kierowca, który w danym roku kalendarzowym nie otrzymał żadnych punktów karnych, z dniem 1 stycznia następnego roku otrzymuje premię w postaci 5 punktów dodatnich˝. Pomysł ten miał stanowić pewnego rodzaju wyróżnienie dla kierowców, którzy jeżdżą bardzo dobrze i nie łapią żadnych mandatów. Jest to zapis, który z kolei wzbudził najwięcej kontrowersji, dlatego poddajemy go pod dyskusję i jeśli taka będzie wola większości, to nie będziemy się upierać, żeby go na siłę zostawić.

    W ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia wprowadza się m.in. zmianę w art. 7, który przybiera brzmienie: ˝Policja i inne organy w zakresie postępowania w sprawach o wykroczenia wykonują polecenia sądu oraz prowadzą w granicach określonych w ustawie czynności wyjaśniające. W stosunku do zadań wykonywanych przez policjantów, którzy pełnią funkcję oskarżyciela publicznego, nie stosuje się przepisów o podległości służbowej˝. Dodaje się również bardzo ważny art. 31 § 3 w następującym brzmieniu: ˝W postępowaniu sądowym udział w postępowaniu może zgłosić organizacja społeczna˝. Tego do tej pory nie było. Art. 54 § 7 przybiera brzmienie: ˝Od przesłuchania osoby, o której mowa w § 6, odstępuje się, jeśli osoba ta podpisze oświadczenie, że nie chce być przesłuchiwana. Osobę tę poucza się o obowiązku informowania organu prowadzącego czynności wyjaśniające o każdej zmianie miejsca swojego zamieszkania lub pobytu trwającego dłużej niż 7 dni. Osoba ta może nadesłać wyjaśnienia do właściwego organu w terminie 7 dni od odstąpienia od przesłuchania, o czym należy ją pouczyć. Odstąpienie od przesłuchania oraz pouczenie dokumentuje się notatką urzędową˝. Następnie zmieniamy przepis w art. 97 § 2: ˝Sprawca wykroczenia może odmówić przyjęcia mandatu karnego. Może też zażądać odroczenia swojej decyzji w przedmiocie przyjęcia mandatu karnego w terminie do 7 dni˝. Zapytacie państwo, po co. Ano po to, żeby obywatel miał czas na zastanowienie się, na ewentualną konsultację z radcą prawnym. Często zdezorientowani kierowcy, gdy słyszą od funkcjonariusza słowa ˝mandat albo do sądu˝, wolą dla spokoju przyjąć mandat.

    Podsumowując, tak jak wspomniałem na początku, jest to projekt pisany przez obywateli dla obywateli. Jesteśmy pewni, że wiele zapisów ustawy spotka się z państwa poparciem, ale na pewno znajdą się i takie, które trzeba będzie poddać pod dyskusję. Na to liczymy. Zachęcam, abyśmy wszyscy wspólnie popracowali nad tym projektem w komisji. Dziękuję. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia