8. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (08-03-2017)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim (druki nr 1211 i 1302).
Poseł Sprawozdawca Jerzy Polaczek:
Panie Marszałku! Panie Ministrze! Panie i Panowie Posłowie! Pragnę przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie połączonych Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych, które rozpatrzyły rządową inicjatywę w tym zakresie dotyczącą utworzenia związku metropolitalnego w województwie śląskim.
Ta ustawa była przedmiotem prac, bardzo intensywnych, w dniu 21 lutego na posiedzeniu tychże połączonych komisji, które rozpatrzyły rządowy projekt ustawy zawarty w druku nr 1211. Pragnę podkreślić jako poseł sprawozdawca, iż sprawozdanie połączonych komisji zostało wypracowane przy bardzo istotnym współudziale strony rządowej, na czele z reprezentującym tutaj ministra administracji i spraw wewnętrznych podsekretarzem stanu panem Sebastianem Chwałkiem oraz również obecnym na posiedzeniu wojewodą śląskim panem Jarosławem Wieczorkiem. W posiedzeniu brali również udział m.in. przedstawiciele zainteresowanych samorządów. Chciałbym tutaj w szczególności wymienić panią prezydent Zabrza Małgorzatę Mańkę-Szulik, która jest przewodniczącą Górnośląskiego Związku Metropolitalnego, oraz obecnego również na posiedzeniu pana prezydenta dr. Marcina Krupę, który reprezentując miasto Katowice, również wnosił bardzo stosowne i istotne uwagi ze względu na fakt, iż prezydentowi miasta Katowice również zostały przekazane pewne podstawowe tutaj kompetencje związane z organizacją przyszłego związku metropolitalnego w województwie śląskim. Wszystkim zaangażowanym w wypracowanie tego istotnego i ważnego z punktu widzenia ustrojowego dla samorządu terytorialnego na Śląsku rozwiązania należą się wyrazy podziękowania. Również dołączam te podziękowania dla pań i panów posłów - wszystkich członków połączonych komisji.
Pragnę przypomnieć, że rządowy projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim stanowi odpowiedź na potrzebę utworzenia takiego związku na obszarze Górnego Śląska, którą tuż po wejściu w życie ustawy z dnia 9 października 2015 r. o związkach metropolitalnych zgłaszały w szczególności miasta zrzeszone już w Górnośląskim Związku Metropolitalnym. Utworzenie tegoż związku metropolitalnego na podstawie obowiązującej ustawy w ocenie rządu - było to bardzo konkretnie i merytorycznie tutaj definiowane - nie było jednak możliwe, ponieważ obowiązująca ustawa zawiera istotne mankamenty, które uniemożliwiły skuteczne utworzenie takich związków oraz mogą przy okazji również utrudniać funkcjonowanie jego organów.
Ten projekt rządowy dedykowany dla województwa śląskiego eliminuje wady zawarte w dotychczasowych rozwiązaniach przyjętych przez parlament poprzedniej kadencji. Dla przypomnienia chcę tutaj zwrócić uwagę paniom i panom posłom na to, iż te zastrzeżenia odnosiły się w szczególności do sposobu delimitacji obszarów metropolitalnych z uwagi na to, iż wytyczne ustawy nie były tutaj jednoznaczne i w oparciu o nie można było wyznaczyć obszar obejmujący ponadtrzykrotnie więcej gmin niż faktycznie zainteresowanych współpracą. Również w wystarczający sposób nie uregulowano kwestii płynnego przejmowania części zadań publicznych przez związki metropolitalne. Również w ocenie rządu nie do końca adekwatne są przepisy odnoszące się do funkcjonowania zarządu związku, począwszy od jego liczebności oraz trybu wyboru. Nowe przepisy zawarte w inicjatywie rządowej mają nie tylko umożliwić skuteczne utworzenie związku metropolitalnego w województwie śląskim, lecz także zapewnić zdolność do wykonywania kluczowych z punktu widzenia obywateli zadań publicznych.
Wysoki Sejmie! Panie i Panowie Posłowie! Jako poseł sprawozdawca nie mogę pominąć faktu, iż projekt ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim był przygotowywany przez kierownictwo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji we współpracy ze śląskimi samorządami. Wymieniłem tutaj już Górnośląski Związek Metropolitalny, również warto wymienić choćby Komunikacyjny Związek Komunalny Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Te środowiska samorządowe plus prezydenci miast bardzo dobrze ocenili tę inicjatywę, która była przedmiotem prac parlamentu. Projekt był również konsultowany z Komisją Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Dzięki temu zaangażowaniu i konsultacjom, które miały miejsce w komisjach, prace te przebiegły nad wyraz sprawnie.
Chcę podkreślić, iż jeśli chodzi o poprawki, które były wnoszone w trakcie pracy, na posiedzeniu połączonych Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz komisji samorządu terytorialnego Biuro Legislacyjne zgłosiło do projektu poprawki o charakterze redakcyjnym. Przedłożony Wysokiej Izbie przez połączone komisje projekt zawiera również poprawki, dzięki którym utworzenie związku metropolitalnego z dniem 1 lipca br. nie będzie zagrożone.
Przyjmując założenie, że ustawa ta zostałaby opublikowana na przełomie marca i kwietnia br., komisje zaproponowały zmianę maksymalnego terminu wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia w sprawie utworzenia związku metropolitalnego z 31 marca na 30 czerwca. Usprawniono ponadto proces konsultacji wniosku, który jest przygotowywany przez Radę Miasta Katowice, w sprawie utworzenia związku metropolitalnego i skrócono z 3 do 2 miesięcy termin na zajęcie stanowiska przez rady zainteresowanych miast i gmin oraz przez Sejmik Województwa Śląskiego.
Zaproponowane zmiany w ocenie komisji zapewniają niezbędny czas na przygotowanie przez samorządy wniosku w sprawie utworzenia związku metropolitalnego, a konsultacje oraz proces legislacyjny, który będzie przebiegał, pozwolą na to, aby tenże związek mógł być powołany z dniem 1 lipca 2017 r.
Komisje w trakcie prac zaproponowały również wydłużenie z 30 dni do 2 miesięcy od dnia utworzenia związku terminu zwołania pierwszego posiedzenia zgromadzenia związku przez prezydenta Katowic, który będzie pełnił funkcję pełnomocnika do spraw utworzenia związku metropolitalnego. Ma to na celu uniknięcie możliwych trudności, które mogłyby być związane z zapewnieniem maksymalnej frekwencji prezydentów miast na pierwszej sesji w sierpniu ze względu na sezon urlopowy.
Do sprawozdania komisji zgłoszono również wnioski mniejszości. Generalnie wnioski mniejszości w swojej istocie mają na celu przywrócenie tego rozwiązania, które w ocenie wnioskodawców mogłyby być zastosowane, można powiedzieć, w takiej formule ogólnopolskiej, tak jak w przedłożeniu z poprzedniej kadencji, które było uchwalone w 2015 r. Nie uzyskały one jednak akceptacji połączonych komisji.
Na koniec pragnę podkreślić w szczególności, iż zaproponowane zmiany do projektu uzyskały poparcie znacznej większości posłów zasiadających w Komisjach: Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Administracji i Spraw Wewnętrznych. Oczywiste, że uzyskały również pozytywną opinię Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, pozytywną opinię wojewody śląskiego, prezydenta miasta Katowic oraz reprezentacji skupionych w Górnośląskim Związku Metropolitalnym. W głosowaniu nad przyjęciem sprawozdania komisje, z wyjątkiem jednego głosu wstrzymującego się, przyjęły to sprawozdanie, przyjmując oczywiście jego treść. Mogę wyrazić, również jako poseł ziemi śląskiej, wielką satysfakcję, iż jesteśmy w przededniu przyjęcia historycznego dla miast aglomeracji śląskiej rozwiązania ustrojowego, które jest dedykowane przyszłości tej części Polski, skupiającej ponad 2 mln mieszkańców. Wyrażam raz jeszcze z tego powodu wielką radość. Dziękuję za uwagę. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia