8. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (08-03-2017)
2. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o rządowym projekcie ustawy o związku metropolitalnym w województwie śląskim (druki nr 1211 i 1302).
Poseł Jerzy Polaczek:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Dosłownie kilka uwag z mojej strony jako posła sprawozdawcy do pytań, które były tutaj kierowane do rządu. Niektóre moje uwagi będą raz jeszcze takim skrótem i powtórzeniem argumentacji dotyczącej tego specyficznego rozwiązania dla województwa śląskiego.
Po pierwsze, chciałbym paniom i panom posłom zwrócić uwagę na to, że zestaw instrumentów zawartych w projekcie ustawy o utworzeniu związku metropolitalnego w województwie śląskim, który ma ułatwiać zarządzanie miastami, w przypadku Śląska kilkunastu miastami na prawach powiatu, jest bardzo trafnie zdiagnozowany przez rząd, w takim zakresie, że jest tutaj podkreślana szczególna urbanistyczno-administracyjna struktura tej konurbacji śląskiej. Dlatego oczekiwanie, że te same instrumenty, które zostały zawarte w ustawie, która jest uchylana tą ustawą o utworzeniu związku metropolitalnego, służą metropolizacji innych obszarów, to to jest nieporozumienie. Chcę przypomnieć, że - z wyjątkiem jeszcze może Warszawy - postulaty czy, powiedzmy, pewne publiczne oświadczenia dotyczące inicjatyw metropolitalnych odnoszą się czasami do przede wszystkim struktury scentralizowanej, gdzie jest jedno miasto centralne, dominujące, które jest otoczone niewielkimi gminami. To jest zupełnie inna sytuacja niż na takim obszarze, jaki mamy na Śląsku, w części województwa śląskiego - kilkunastu miast na prawach powiatu wokół stolicy regionu, jaką są Katowice.
Chcę również podkreślić, że instrumenty zawarte w ustawie, w cudzysłowie, śląskiej, dedykowanej właśnie dla tego obszaru, są oczekiwaną od wielu lat odpowiedzią na te właśnie ogromne i specyficzne problemy regionu, których nie można lekceważyć, dlatego że na bazie tych różnych resentymentów były i są budowane różnego rodzaju, w cudzysłowie, quasi-recepty na powrót do czasami bardzo swoiście pojmowanych, historycznie kiedyś funkcjonujących rozwiązań.
Trzecia uwaga. Chcę również bardzo mocno wyartykułować, żeby to mocno wybrzmiało, że z uwagi na to, że mamy niedostatek ustawowych instrumentów integracji polityki rozwoju na obszarze miast silnie ze sobą powiązanych, od strony, powiedziałbym, infrastrukturalnej, drogowej, można powiedzieć, intensywności zabudowy itd., mimo nawet tego faktu, na obszarze miast śląskich mamy również bardzo duże dysproporcje. To nie zostało powiedziane w drugim czytaniu, ale zwracam uwagę na to, że nawet w tych miastach, które będą objęte związkiem metropolitalnym, jest różnica, dysproporcja, jeśli chodzi o skalę bezrobocia, to jest, można powiedzieć, na przykładzie skrajnym, od 5-6 punktów np. w Katowicach do 17% w Bytomiu. Tak że właśnie ta ustawa, poprzez danie pewnych narzędzi do budowania równowagi w rozwoju, integracji i współpracy przede wszystkim na poziomie ustawowym, również ma uchylać te różnice - chodzi o pewną, powiedziałbym, równowagę w inwestycjach, w ściślejszym, zintegrowanym tutaj obszarze walki z bezrobociem czy wyrównywaniem jakości i poziomu życia. To są kwestie, które są bardzo mocno podkreślane przez samorządy miast aglomeracji śląskiej i miast zagłębiowskich, które uczestniczą w tym projekcie. I warto podkreślić, że ten projekt rządowy jest również wyrazem pełnego zaufania do tego procesu, który już miał miejsce w ciągu ostatnich kilkunastu lat. Przecież warto przy okazji tej debaty publicznej podkreślić, iż nawet w latach 90., nie mając w ówczesnych uwarunkowaniach prawnych tych rozwiązań samorządowych, które zostały później wprowadzone, w 1999 r., i jeszcze wcześniej, w połowie lat 90., na terenie dawnego województwa katowickiego, po to aby odpowiedzieć w jakikolwiek sposób na tę gwałtownie zmieniającą się sytuację społeczną i gospodarczą, rząd zawarł kontrakt dla województwa katowickiego, o czym też warto dzisiaj w tej debacie przypomnieć.
Reasumując, ustawa o utworzeniu związku metropolitalnego w województwie śląskim tworzy bardzo trwałe, stabilne i przede wszystkim racjonalne perspektywy dla tego obszaru i jest myśleniem o przyszłości, jest myśleniem o dobru wspólnym. Mówimy tutaj o poważnej propozycji legislacyjnej, która integruje ponad 2 mln mieszkańców. Jeśli będziemy formułowali w sposób uproszczony propozycje tego, można powiedzieć, bardzo znacznego limitu ludnościowego, to wyobrażam sobie, że np. na terenie tej samej aglomeracji miast śląskich można by spokojnie utworzyć co najmniej dwa związki metropolitalne, a przecież nie o to chodzi. Mówimy tutaj o wysokim progu ludnościowym przede wszystkim po to, aby był on adekwatny do tego wymiaru zadań publicznych, które mają być wyznaczone na podstawie tej ustawy, dedykowanej dla województwa śląskiego.
Odwołując się choćby do jakże mi bliskiego przykładu kwestii transportowych, zwracam uwagę na to, że mówimy o integracji całości transportu publicznego: i autobusowego, mówiąc w uproszczeniu, i kolejowego, mówimy o kolei metropolitalnej, mówimy również o budowaniu inteligentnych systemów transportowych - o tej mobilności, która pozwala lepiej korzystać z infrastruktury, jak również z takich narzędzi jak współpraca ustawowa w ramach związku, jeśli chodzi o projekty inwestycyjne. Któryś z kolegów zadał pytanie o przykład Drogowej Trasy Średnicowej, która mogła być kontynuowana w kierunku wschodnim na miasta zagłębiowskie. To jest właśnie klasyczny przykład inwestycji, która w gruncie rzeczy nie miała nigdy gospodarza z prawdziwego zdarzenia, dlatego że na przestrzeni kilkunastu lat była tutaj zawsze stosowana jakaś, powiedziałbym, proteza: raz koordynowała to zadanie Drogowa Trasa Średnicowa jako, powiedzmy, narzędzie, czyli spółka realizująca ten projekt, raz przechodziło to na poziom marszałka, sejmiku itd., itd. Tych przykładów można by pokazywać wiele.
Reasumując, raz jeszcze bardzo dziękuję wszystkim paniom i panom posłom zabierającym głos w debacie w trakcie prac komisji w dniu dzisiejszym. Szerokie poparcie polityczne ze strony wszystkich klubów parlamentarnych, które poparły publicznie tę inicjatywę rządową, również jest bardzo naturalną odpowiedzią na to, że projekt metropolii w województwie śląskim jest projektem wydyskutowanym, dojrzałym, niewzbudzającym napięć społecznych, cieszącym się poparciem ponad partyjnymi podziałami, wyrażającym również coś, co na Śląsku jest bardzo silne, czyli potrzebę budowania wspólnoty w silnie zintegrowanym centrum. Życzmy sobie w tej sprawie powodzenia, bo mówimy tutaj o ważnym miejscu na mapie Polski, o obszarze bardzo silnie, powiedziałbym, zintegrowanym, oczywiście budującym również przyszłość części polskiej gospodarki, o mocnych, pozytywnych wartościach społecznych. Życzmy sobie powodzenia w realizacji tego projektu, który - mam nadzieję - za kilkadziesiąt godzin zostanie w parlamencie uchwalony. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia