8. kadencja, 37. posiedzenie, 1. dzień (08-03-2017)

5. punkt porządku dziennego:

Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia pamięci Profesora Mariana Raciborskiego w 100. rocznicę śmierci (druki nr 1273 i 1298).

Poseł Grzegorz Furgo:

    Szanowna Pani Marszałek! Wysoki Sejmie! Marian Raciborski urodził się 16 września 1863 r. w Brzóstowej koło Ćmielowa. Zasłynął jako wybitny naukowiec, był jednym z pierwszych w Polsce paleobotaników, pionierem ruchu ochrony przyrody i twórcą pomników przyrody. Od najmłodszych lat pasjonował się światem przyrody i jako młody człowiek o wielostronnych zainteresowaniach studiował nauki przyrodnicze oraz medycynę na uniwersytetach w Krakowie, Bonn, Monachium, Strasburgu, we Wrocławiu i w Tybindze.

    W 1896 r. rozpoczął swój 4-letni pobyt na indonezyjskiej wyspie Jawie w tamtejszym ogrodzie botanicznym, ważnym ośrodku naukowo-badawczym wyspecjalizowanym w badaniach nad florą Azji Południowo-Wschodniej. Jego praca zaowocowała m.in. odkryciami nowych, nieznanych dotychczasowej nauce gatunków paprotników oraz pasożytniczych grzybów, którym nadawał polskie nazwy zaczerpnięte z utworów romantyków, takie jak Balladyna, Beniowski, Goplana, Kordian. Dokonania te przyniosły Raciborskiemu sławę i uznanie.

    Wracając do kraju, przywiózł ze sobą 25 skrzyń zawierających pozyskane zbiory naukowe oraz kolekcje przedmiotów codziennego użytku, których zbieranie w równym stopniu go pasjonowało. Zbiory te przekazał później Muzeum Etnograficznemu w Krakowie.

    Po powrocie otrzymał nominację profesorską Uniwersytetu Lwowskiego oraz został członkiem korespondentem Akademii Umiejętności. W 1912 r. Raciborski uzyskał tytuł profesora zwyczajnego botaniki na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz stanowisko dyrektora Ogrodu Botanicznego. Założony przez niego Instytut Botaniki oraz sam Ogród Botaniczny stały się w krótkim czasie jednymi z najlepszych ośrodków naukowych.

    Raciborski nie tylko badał przyrodę, ale także walczył o jej ochronę. Był jednym z pionierów ruchu ochrony przyrody. Przez lata aktywnie działał na tym polu, rozszerzył pojęcie pomnika przyrody o okazy martwej natury. Pierwszy propagował ideę ochrony przyrody i rozbudowy muzeów przyrodniczo-krajoznawczych. W 1910 r. wydał drukiem wykaz zabytkowych drzew i zbiorowisk roślinności. Działalność Raciborskiego w zakresie popularyzacji zagadnień ochrony przyrody przyczyniła się do powstania w Polsce osobnej dyscypliny badawczej objętej wykładami akademickimi. I wojna światowa nie przerwała ani działalności instytutu, ani działalności Ogrodu Botanicznego.

    17 marca 1917 r. Marian Raciborski umiera w sanatorium w Zakopanem. Pozostawia po sobie niezwykle bogaty dorobek naukowy obejmujący ponad 300 publikacji, wśród których 116 prac dotyczy cytologii, anatomii, morfologii, fizjologii roślin oraz florystyki. (Dzwonek)

    Proszę państwa, przywołana dzisiaj w 100-lecie odejścia osoba Mariana Raciborskiego, jego pasja w dążeniu do zachowania dla następnych pokoleń najpiękniejszych okazów flory Polski, jego walka krok po kroku o ustanowienie praw ochrony przyrody przed ekspansją człowieka dziwnie kontrastuje z działaniami 100 lat później pana ministra Szyszki. Gdy przez Polskę przechodzi fala wycinki, fala, która zabiera ze sobą często najpiękniejsze okazy flory, może lepiej byłoby przemilczeć tę rocznicę? Dziękuję bardzo. (Oklaski)

Przebieg posiedzenia