8. kadencja, 38. posiedzenie, 1. dzień (22-03-2017)
1. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny (druki nr 1193 i 1314).
Poseł Ewa Lieder:
Szanowna Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Ściągalność zadłużenia alimentacyjnego w Polsce wynosi zaledwie niecałe 20%. Pod koniec grudnia Krajowy Rejestr Długów informował, że dług alimentacyjny przekroczył 10,5 mld zł. Wiem, że o tym już mówiono, ale to trzeba za każdym razem powtarzać. W bazie znajduje się 312 tys. nierzetelnych rodziców, aż 96% z nich to ojcowie. Średnio do oddania dzieciom mają ponad 33 tys. zł. Podobne informacje przedstawia BIG InfoMonitor: 298 tys. dłużników alimentacyjnych, których dług wynosi łącznie 9,9 mld zł. Wielu obywateli i obywatelek nie jest świadomych skali tego problemu.
Choć kampania informacyjna i edukacyjna wymaga nakładów finansowych, konieczne jest uświadamianie społeczeństwu, jak wielki jest to problem i jakie panuje przyzwolenie dotyczące obecnego stanu rzeczy. Mamy wielką nadzieję, że proponowane zmiany chociaż trochę przyczynią się do uświadomienia skali problemu i obniżenia powszechnej tolerancji wobec zjawiska niealimentacji. Najwyższa kara za niepłacenie alimentów z trzech proponowanych w przepisie, czyli kara pozbawienia wolności do roku, powinna być nakładana na osoby, które są w stanie płacić alimenty, ale nie chcą wypełniać tego obowiązku. Takich osób, jak pokazała praktyka, w naszym kraju jest niestety bardzo dużo. Jesteśmy na drugim miejscu od końca w Europie, jeżeli chodzi o skuteczność ściągania alimentów. Jeśli rodzic zobowiązany do płacenia alimentów nie wywiązuje się z tego obowiązku, drugi rodzic jest obarczony 100-procentową odpowiedzialnością za dziecko zarówno pod kątem opieki, jak i zapewnienia środków finansowych. Mówiąc ciągle jedynie o niemożności płacenia alimentów z powodu problemów zdrowotnych zobowiązanego czy problemów z zatrudnieniem, musimy pamiętać, że sytuacja może również spotkać osobę, która opiekuje się na co dzień dzieckiem, która nie może sobie przecież pozwolić na przerwę w wychowywaniu dziecka z powodu trudnej sytuacji życiowej. Odpowiedzialność za dziecko i koszty jego utrzymania muszą być bezwzględnie dzielone na oboje rodziców.
Dotychczasowe prawo pozwalało osobom zobowiązanym do płacenia alimentów na płacenie ich w znacznie niższej niż zasądzona wysokości. Długu alimentacyjnego nie można porównywać na przykład do długu wobec banku. To są pieniądze przeznaczone na utrzymanie dziecka, na zapewnienie mu dobrych warunków do życia, zanim samo zacznie zarabiać. To jest obowiązek każdego rodzica. Niestety państwo nie pomaga w trudnej sytuacji samotnym rodzicom, np. nie otrzymują oni 500+. Parę miesięcy temu zapytaliśmy rząd, co zrobi z osobami, które po podniesieniu płacy minimalnej stracą świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Dotyczy to ok. 30% osób, którym dziś przysługuje prawo do pobierania pieniędzy z funduszu. Dowiedzieliśmy się, że nie ma szans na to, aby podnieść próg dochodowy. W 2007 r., gdy przywrócono fundusz alimentacyjny, ustalono próg dochodowy uprawniający do otrzymania świadczenia na poziomie 725 zł. W ustawie zapisano, że przy każdorazowej podwyżce płacy minimalnej Rada Ministrów może podwyższyć ten próg, lecz ani razu, proszę państwa, z tego zapisu nie skorzystano.
Kolejna sprawa to znamię narażenia na niezaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. To wymaga doprecyzowania, aby nie było swobodnie interpretowane na niekorzyść dziecka. Projekt ten może przyczynić się do rozwiązania problemu, ale nie w pełnym wymiarze.
W dalszej perspektywie rząd powinien przyjrzeć się postulatom organizacji pozarządowych, np. organizacji ˝Alimenty to nie prezenty˝. Te organizacje na co dzień pracują ze stronami w przypadku spraw dotyczących alimentów oraz z komornikami znającymi ten temat od podszewki, a także z Porozumieniem Samorządów Zawodowych i Stowarzyszeń Prawniczych. Te postulaty wskazują na wprowadzenie przepisów, które biorą pod uwagę: korzystanie z systemu nadzoru elektronicznego, wprowadzenie rejestru uciążliwych dłużników alimentacyjnych jako bazy informacji od wszystkich komorników sądowych, informacji z rejestru dłużników niewypłacalnych oraz z biur informacji gospodarczej, do którego trafiałyby osoby niewywiązujące się z nałożonego przez sąd obowiązku płacenia alimentów i który odgrywałby rolę prewencyjną, zintegrowanie systemów informatycznych kancelarii komorniczych z systemem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, system współpracy organów egzekwujących prawo z urzędami skarbowymi i ZUS-em pod kątem informacji na temat nielegalnie wykonywanej płatnej pracy przez dłużnika alimentacyjnego, wymienność kary pozbawienia wolności na obowiązek pracy w miejscach wyznaczonych przez urząd pracy pod rygorem więzienia, jeśli dłużnik nie wywiąże się z tego obowiązku, ale również opracowanie tabeli alimentacyjnej dostosowanej do polskich realiów, nad którą pracujemy.
Są to naprawdę ciekawe pomysły, dla których można by znaleźć rozwiązanie prawne w postaci konkretnych przepisów.
Klub Poselski Nowoczesna poprze projekt. Choć jest to mała i niedoskonała zmiana (Dzwonek), to mimo wszystko ma na celu to, na czym nam zależy, czyli poprawę sytuacji dzieci, którym przysługują alimenty. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia