8. kadencja, 38. posiedzenie, 1. dzień (22-03-2017)
5. punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej o rządowym projekcie ustawy o czasie pracy na statkach żeglugi śródlądowej (druki nr 1321 i 1342).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Jerzy Materna:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Chciałbym bardzo podziękować za dzisiejszą debatę na sali plenarnej nad sprawozdaniem o rządowym projekcie ustawy o czasie pracy na statkach żeglugi śródlądowej. Podziękowanie kieruję przede wszystkim do posła sprawozdawcy, a także do posłów, którzy zabierali głos w imieniu klubów i zadawali pytania. Chciałbym także podziękować Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, na posiedzeniu której odbyło się pierwsze czytanie tej ustawy.
Tak jak państwo podkreślali, projekt ustawy o czasie pracy na statkach żeglugi śródlądowej ma na celu implementację dyrektywy Rady 2014/112/EU wykonującej Umowę europejską dotyczącą niektórych aspektów organizacji czasu pracy w transporcie śródlądowym, zawartą przez Europejskie Stowarzyszenie Żeglugi Śródlądowej, Europejską Organizację Kapitanów i Europejską Federację Pracowników Transportu.
Wdrożenie do polskiego prawa w drodze ustawy o czasie pracy na statkach żeglugi śródlądowej wymogów dyrektywy zapewnia stworzenie polskim armatorom takich warunków organizacji pracy na statkach żeglugi śródlądowej, jakie mają armatorzy pozostałych państw europejskich. Projekt ustawy uzupełnia obowiązujące przepisy Kodeksu pracy w sposób bardziej odpowiadający potrzebom armatorów i pracowników zatrudnionych w sektorze transportu wodnego śródlądowego oraz wprowadza regulacje uwzględniające specyfikę pracy na statku żeglugi śródlądowej.
Odpowiadając na państwa pytania i wniesione poprawki, jeśli chodzi o opóźnienie dotyczące wdrożenia, chciałbym przede wszystkim powiedzieć, że cały czas jesteśmy w kontakcie z Komisją Europejską. Sytuacja wymaga po prostu przeprowadzenia szerokich konsultacji z uwagi na to, że związek polskich armatorów chciał wprowadzić dodatkową delegację pracowników. W związku z tym wymagało to konsultacji z ministerstwem rodziny i Ministerstwem Finansów. Można powiedzieć, że to wykraczało poza tę dyrektywę. W związku z tym jest drobne opóźnienie. To będzie do końca tego roku z uwagi na to, że te konsultacje trwały i wymagały dodatkowych uzgodnień.
Jeśli chodzi o pana posła Wilka i pana posła Chruszcza, pytania dotyczą zgłoszonych poprawek. Odpowiadając na poprawki, należy zauważyć, że ustawa została skonsultowana m.in. z największym polskim związkiem armatorów, który ze swoimi europejskimi partnerami opracował umowę, która de facto została wprowadzona dyrektywą. Projekt ten nie budził żadnych zastrzeżeń. Mamy również opinię Ministerstwa Spraw Zagranicznych dotyczącą zgodności projektu z prawem Unii Europejskiej, również z implementowaną dyrektywą. Należy jednocześnie zauważyć, że zgłoszone poprawki są jednostronne i mogą dyskryminować co najmniej jedną grupę pracowników żeglugi śródlądowej. Z tego powodu nie powinny zostać przyjęte na tym etapie. Poprawka 1. dotyczy dodania wyrażenia ˝w trasie˝, a poprawka 2. dotyczy definicji wyrażenia ˝w trasie˝.
Podkreślenia wymaga przede wszystkim to, że głównym celem dyrektywy, zgodnie z preambułą, jest zapewnienie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników sektora transportu wodnego śródlądowego. Cel ochrony pracowników odnosi się więc zarówno do osób zatrudnionych jako członkowie załogi oraz do osób zatrudnionych jako personel pokładowy. Czas pracy danego pracownika na pokładzie, zgodnie z załącznikiem do dyrektywy o transporcie wodnym śródlądowym, nie jest równoznaczny z okresem eksploatacji statku. Przeciętny czas pracy na statku nie dotyczy tylko okresu rejsu jednostki, ale dotyczy również czynności podejmowanych przez pracowników na rzecz statku, np. dokonywania drobnych prac remontowych na statku, sprzedaży biletów, obsługi pasażerów czy też załatwiania spraw formalno-administracyjnych na rzecz statku.
W związku z powyższym wprowadzenie powyższych poprawek, czyli wprowadzenie wyrażenia: w trasie oraz definicji wyrażenia, skutkowałoby wyłączeniem spod ochronnego zakresu dyrektywy części pracowników zatrudnionych w sektorze transportu wodnego śródlądowego, co doprowadziłoby do dyskryminacji części pracowników zatrudnianych chociażby na statkach pasażerskich.
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Panie ministrze, ale to w komisji wszystko będzie jeszcze dyskutowane, może szczegółów...
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Jerzy Materna:
Tak, ale chciałem po prostu wyjaśnić, bo były pytania zadane m.in. przez pana posła Wilka i...
Wicemarszałek Ryszard Terlecki:
Wiem, wiem.
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej Jerzy Materna:
...i pana posła Chruszcza. Dlatego wyjaśniam to.
Podkreślenia wymaga także, że wyłączenie jest niezgodne nie tylko z celem dyrektywy, jakim jest zapewnienie ochrony wszystkim pracownikom sektora transportu wodnego śródlądowego, ale również z obowiązującym porządkiem prawnym. Przepisy ustawy powinny dotyczyć wszystkich pracowników, a nie tylko tych, którzy wykonują pracę podczas rejsu jednostki trwającego dłużej niż 2 dni żeglugi i w systemie pracy A1. Procedowany projekt ustawy spełnia więc cele wyznaczone przez dyrektywę, gdyż ma zastosowanie do szerokiej kategorii pracowników sektora transportu wodnego śródlądowego. Ponadto projekt, zgodnie z opinią wydaną przez ministra właściwego do spraw członkostwa Polski w Unii Europejskiej, został uznany za zgodny z prawem Unii Europejskiej i wdrożoną dyrektywą.
Poprawka 3. wymaga podkreślenia, że ewidencja czasu pracy jest dokumentem pracowniczym i jest prowadzona oddzielnie dla każdego pracownika. Ewidencję czasu pracy prowadzi się w celu wypłaty wynagrodzenia i innych świadczeń związanych z wykonywaną pracą. Obowiązek wprowadzenia określa Kodeks pracy. W związku z powyższym pracodawcy sektora transportu wodnego śródlądowego cały czas prowadzą, zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, ewidencję czasu pracy dla swoich pracowników. Projekt ustawy wprowadza jedynie dodatkowe obowiązki związane z prowadzeniem tej ewidencji. Jednym z tych obowiązków jest przedstawienie pracownikowi ewidencji czasu pracy za miesiąc poprzedni.
Podkreślenia wymaga też mechanizm kontroli określony w dyrektywie. Ma on na celu kontrolę przez pracownika wysokości wpłaty wynagrodzenia i wykonywanej pracy. Ustalony w projekcie ustawy 10-dniowy termin pozwoli pracodawcy na przygotowanie danych do ewidencji, nie wpływając jednocześnie na termin wypłaty wynagrodzenia oraz zapewniając odpowiednio szybko informację dla pracownika na temat wysokości jego wynagrodzenia. Uzależnienie tego terminu od cyklu pracy pracodawcy byłoby sprzeczne z celem mechanizmu kontroli i spowodowałoby, że pracownik otrzymywałby informację na temat swojej pracy i należnego mu wynagrodzenia w nieregularnych odstępach czasu. Taka zmiana spowodowałaby pogorszenie sytuacji pracowników i dyskryminację tego sektora rynku pracy.
Podkreślenia wymaga, że przepisy tej ustawy zostały skonsultowane z największym związkiem pracodawców działających w żegludze śródlądowej, którego przedstawiciel potwierdził w sejmowej Komisji Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, że wprowadzone przepisy są korzystne zarówno dla pracodawców, jak i pracowników. Natomiast zmiany, które proponuje klub Kukiz’15, doprowadziłyby do pogorszenia sytuacji pracowników. Jednocześnie projekt ustawy był konsultowany ze związkami zawodowymi, które nie zgłaszały uwag co do przepisów ustawy. Uznano je za zgodne i poprawiające sytuację marynarzy. W związku z tym rząd nie może przyjąć poprawek od 1. do 3. Dziękuję. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia