8. kadencja, 39. posiedzenie, 1. dzień (05-04-2017)
7. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o spółdzielniach rolników (druk nr 1425).
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Jacek Bogucki:
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić rządowy projekt ustawy o spółdzielniach rolników, w którym nawiązujemy do najlepszych tradycji polskiej spółdzielczości.
Spółdzielczość w Polsce w okresie międzywojennym była w wielu przypadkach wzorem dla całej Europy. Spółdzielczość na wsi rozwijała się od czasów zaborów, bo już wtedy rolnicy uważali, że przetrwanie polskiego rolnictwa w tym trudnym okresie wymaga wspólnego działania. W okresie międzywojennym spółdzielnie organizujące rolników funkcjonowały w wielu obszarach wsparcia rolnictwa, w wielu obszarach wspólnego tworzenia instytucji, które pozwalały na to, aby ze skali wynikającej ze wspólnego działania osiągać dodatkowe korzyści, aby polskie rolnictwo było silniejsze. W okresie powojennym idea spółdzielczości została wypaczona, ponieważ spółdzielczość została zaliczona do jednostek gospodarki uspołecznionej, przestała być prywatną własnością członków spółdzielni i w ten sposób spółdzielnie stały się elementem gospodarki ówczesnego totalitarnego państwa.
Po 1989 r. spółdzielnie funkcjonowały w sposób bardzo zróżnicowany, ale większość z wcześniejszych spółdzielni albo upadła, albo zdecydowanie ograniczyła swoje działania, nie wytrzymując konkurencji z drapieżnym rynkiem, który wtedy pojawił się w Polsce, nie wytrzymując konkurencji z kapitałem prywatnym, nie wytrzymując konkurencji z kapitałem zagranicznym. Przez lata polskie państwo nie było w stanie i nie zaproponowało rolnikom możliwości organizowania się w spółdzielnie w taki sposób, aby z jednej strony z tego tytułu rzeczywiście mogli osiągać wartość dodaną, dodatkowe efekty z tytułu skali działalności, a z drugiej strony aby ta działalność miała jakiekolwiek, choć drobne, preferencje.
W przedstawionym Wysokiej Izbie przez rząd projekcie wracamy do najlepszych tradycji, ale też proponujemy rozwiązania, które pozwalają na osiągnięcie dodatkowego wsparcia, dodatkowej pomocy, szczególnie w początkowym okresie funkcjonowania spółdzielni. Gdy patrzymy na inne państwa Unii Europejskiej, gdzie stopień zorganizowania rolników jest zdecydowanie wyższy niż w Polsce, to widzimy, ile w Polsce zostało stracone, ile w Polsce trzeba w tym zakresie zrobić. W Holandii, Irlandii, Francji, Niemczech stopień zorganizowania producentów rolnych w spółdzielniach rolników wynosi od 70% do 98%. W Polsce jest to na chwilę obecną statystycznie 15%, ale patrząc na strukturę polskiej spółdzielczości, to zorganizowanie jest w efektach działalności spółdzielczej jeszcze mniejsze. Rynek mleka w Danii to jest 94% udziału sektora spółdzielczego, rynek trzody chlewnej we Francji to jest 94%, rynek zbóż we Francji to jest 74%, rynek cukru we Francji, Holandii, Hiszpanii, Włoszech - ok. 40%, rynek owoców i warzyw w Holandii, Belgii, Szwecji to jest 70%.
Wśród rozwiązań, które proponujemy w tej ustawie, najważniejsze to kompleksowe uregulowanie zasad i sposobu funkcjonowania spółdzielni rolniczych. Oczywiście wobec spółdzielni rolniczych obowiązujące będzie nadal podstawowe prawo spółdzielcze, to, które obowiązuje wszystkie inne spółdzielnie. Ale spółdzielnie rolników, które powinny mieć na celu prowadzenie działalności gospodarczej na rzecz swoich członków w zakresie planowania produkcji, dostosowania skali i jakości tej produkcji do oczekiwań rynku, koncentracji podaży, organizacji sprzedaży produktów rolnych dla swoich członków oraz koncentracji popytu i organizacji zakupu środków produkcji rolnej, będą miały dodatkowe preferencje, dodatkowe uregulowania wynikające z proponowanej Wysokiej Izbie do uchwalenia ustawy.
Spółdzielnię rolników będzie mogło założyć co najmniej 10 rolników. Wprowadzone w tym projekcie, zaproponowane w tym projekcie są zachęty w postaci zwolnienia od podatku od spadków i darowizn, nabywanych praw do wkładów w spółdzielniach rolników, zwolnienia z podatku i opłat lokalnych od budynków i budowli oraz ich części, a także zajętych przez nie gruntów wykorzystywanych przez spółdzielnię lub związek spółdzielni rolników na działalność określoną w ustawie, a więc tę działalność, która wiąże się z organizowaniem się rolników w celu poprawy swojej sytuacji, oraz podatku dochodowego od osób prawnych, w przypadku którego zwolnienie będzie dotyczyło dochodów spółdzielni rolników pochodzących ze sprzedaży produktów rolnych lub grup tych produktów, dla których spółdzielnia została założona. Warunkiem będzie wyprodukowanie tych produktów w gospodarstwach rolnych członków spółdzielni. Te ulgi mają przede wszystkim wspomóc spółdzielnie w początkowym okresie ich działalności, a więc będą dotyczyły tych spółdzielni, które zatrudniają nie więcej niż 10 pracowników i których... mniej niż 10 pracowników i których roczny obrót lub roczna suma bilansowa nie przekracza 2 mln euro. Takie rozwiązanie ma na celu stworzenie preferencyjnych warunków dla nowo powstałych podmiotów, tak aby mogły one spełniać swoje zadania. Spółdzielnia rolników będzie tworzyła fundusze własne: udziałowy, zasobowy oraz wzajemnościowy.
W projekcie są także przepisy dostosowawcze, które dostosowują przepisy innych ustaw do tego, aby projekt mógł funkcjonować i być spójny z pozostałymi aktami prawnymi.
Mam nadzieję, że ten projekt pozwoli na zwiększenie zorganizowania producentów rolnych w Polsce, na wzmocnienie procesu tworzenia małych i średnich przedsiębiorstw w otoczeniu rolnictwa, w rolnictwie, na zwiększenie siły ekonomicznej gospodarstw rolnych, na poprawę konkurencyjności na rynku produktów rolnych, ale także na zwiększenie świadomości, jak ważne jest organizowanie się rolników we wspólne struktury.
W zakresie wsparcia rozwoju gospodarczego przewidujemy, iż spółdzielnie będą mogły zgłaszać zapotrzebowanie na środki produkcji w relatywnie większej ilości, niż to czynili pojedynczy producenci, i w związku z tym uzyskiwać lepsze ceny.
Projekt wymaga notyfikacji ze względu na zwolnienie ustanawiające pomoc publiczną i 20 marca tego roku minister rolnictwa i rozwoju wsi dokonał takiego zgłoszenia.
Projekt był konsultowany w ramach konsultacji publicznych, został skierowany do 108 organizacji. Wpłynęły odpowiedzi od dziewięciu organizacji, siedem zgłosiło swoje uwagi. Zdecydowana większość uwag została uwzględniona, natomiast w przypadku pozostałych szeroko wyjaśnione zostały przyczyny, dlaczego projekt nie może być poprawiony, zmieniony.
Wysoka Izbo! W imieniu rządu Rzeczypospolitej Polskiej wnoszę o podjęcie prac nad projektem ustawy.
Przebieg posiedzenia