8. kadencja, 39. posiedzenie, 1. dzień (05-04-2017)
9. i 10. punkt porządku dziennego:
9. Pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1423).
10. Pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (druk nr 1435).Poseł Krzysztof Paszyk:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panowie Ministrowie! Z dyskusji i stanowisk prezentowanych przez poszczególne stronnictwa sejmowe wyłania się dosyć ewidentny podział na z jednej strony zwolenników, powiedziałbym, czegoś, co nazywamy autonomią, niezależnością sądów, a z drugiej na zwolenników modelu sądownictwa dosyć ściśle kontrolowanego przez organy władzy wykonawczej, przez parlament. Oba projekty dosyć istotnie różnią się od siebie właśnie co do zasady, ale i też szczególnych rozwiązań. W miejscu, gdzie projekt przygotowany przez stowarzyszenie Iustitia proponuje zgłaszanie kandydatów do KRS-u przez obywateli, projekt rządowy, tak jak to zostało już przez przedmówców wskazane, przewiduje zgłaszanie ich przez Prezydium Sejmu lub grupę co najmniej 50 posłów za pośrednictwem marszałka Sejmu. Słusznie jeden z kolegów nazwał to nie upolitycznieniem, ale upartyjnieniem. Wydaje mi się, że to bardzo, bardzo trafne określenie.
Już w tym punkcie widać zupełnie odmienne podejście autorów obu projektów do kwestii niezależności Krajowej Rady Sądownictwa. Według ministra sprawiedliwości powinno być to kolejne gremium konsultujące wszelkie decyzje z ciałami politycznymi. Nie widać tu w ogóle dbałości o pluralizm, który jest podstawowym założeniem projektu poselskiego. Co jednak najbardziej rzuca się w oczy po zestawieniu obu projektów, to sposób wyboru członków KRS. Projekt obywatelski zakłada wybieranie ich przez sędziów w głosowaniu na jedną ogólnopolską listę. Rząd natomiast forsuje wybór przez Sejm zwykłą większością głosów. I tu uprawnione jest pytanie, które zostało zadane przez kolegę posła Jachnika: Dlaczego zwykłą większością głosów? Jeśli ta większość byłaby kwalifikowana, wówczas moglibyśmy mówić o czymś, co by od tego partyjnego charakteru odchodziło. Wiemy doskonale, jakie będą tego konsekwencje, bo widzimy, jak dziś wyglądają instytucje, których członkowie wybierani są przez Sejm, w którym dominuje jedna formacja polityczna.
Kolejną sprawą, która różni oba projekty, jest przejrzystość procedury wyboru kandydatów. Projekt obywatelski słusznie zakłada, że przed powołaniem na tak ważne stanowisko, jakim jest członkostwo w Krajowej Radzie Sądownictwa, elementarnym wyrazem dbałości o przejrzystość życia publicznego jest wysłuchanie publiczne, zupełnie też w dyskusji nieobecny wątek. Autorzy projektu rządowego ani się o tym nie zająknęli, nie ma żadnej propozycji, która tę jawność by podnosiła, a jednocześnie państwo bardzo wiele o tej jawności mówicie, chociażby przy zapowiadanych zmianach w ordynacji wyborczej. Tam jawność i transparentność są potrzebne, a tu jakby znikają z dyskusji.
Omawiany projekt w żaden sposób nie określa, i to bardzo ważna sprawa, ilu sędziów, z których szczebli i rodzajów sądów ma zasiadać w Krajowej Radzie Sądownictwa. Wydaje się, że to rzecz fundamentalna. Nie ma więc przeszkód, by w przypadku projektu rządowego było to np. 15 sędziów sądów rejonowych czy też 15 sędziów sądów wojskowych. Przepraszam za te skrajności, ale one pokazują, że kształt i model tej krajowej rady może nie odzwierciedlać w pełni polskiego sądownictwa. Warto by nad tym też się zastanowić.
Projekt wprowadza również podział KRS na dwa zgromadzenia. Tak jak już przedmówcy to wykazywali, nijak to się ma do uregulowań konstytucyjnych. Patrzę w kierunku pana posła Piotrowicza, bo sporo o tych aspektach konstytucyjnych mówił, ale o tym nie było, panie pośle, mowy, a ciężko to w ramach konstytucji ulokować. Ostatnio lansowane hasło o postkomunistycznej konstytucji być może faktycznie zwalnia z wrażliwości na postępowanie niektórych przedstawicieli większości sejmowej, a nie powinno tak być.
Wreszcie różnica ilustrująca, jak politykom PiS spieszy się do przejęcia KRS. Projekt rządowy zakłada bowiem wygaśnięcie kadencji wszystkich dotychczasowych 15 sędziów zasiadających w KRS z wyboru zgromadzeń sędziowskich, a więc jest to typowy skok na instytucję. Byłbym wdzięczny panu ministrowi, gdyby jednak ten aspekt zmian również trochę w swoim wystąpieniu zgłębił. Jednak zupełnie inne podejście prezentuje projekt poselski. Tu mamy dużą troskę o to, aby jednak zachować pewną ciągłość tej bądź co bądź, źle powiedziane czy za mało powiedziane, instytucji, organu konstytucyjnego, który powinien funkcjonować, w trosce o jego prawidłowe działanie, jednak w pewnej ciągłości.
Wiele tych różnic i mankamentów zostało wykazanych. W imieniu klubu Polskiego Stronnictwa Ludowego również wnioskuję o odrzucenie projektu rządowego w pierwszym czytaniu. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia