8. kadencja, 39. posiedzenie, 1. dzień (05-04-2017)

Oświadczenia.

Poseł Waldemar Andzel (tekst niewygłoszony):

    Oświadczenie w sprawie 390. rocznicy bitwy pod Czarnem

    Panie Marszałku! Wysoka Izbo! 12 kwietnia przypada 390. rocznica starcia podczas wojny polsko-szwedzkiej o ujście Wisły, zwanego bitwą pod Czarnem. Ówczesny kanclerz Szwecji Axel Oxenstierna obmyślił plan dwustronnego ataku na wojska koronne znajdujące się w Prusach Królewskich. Według jego założeń prowadzący zaciągi w Niemczech Szwedzi mieli przebić się do Pucka i zaatakować od zachodu wojska polskie. W tym samym czasie Oxenstierna miał przedostać się przez Wisłę i przeprowadzić atak od wschodu.

    Realizując plan kanclerza, na Pomorze wyruszyły posiłki zwerbowane dla Szwedów w Meklemburgii. Miały one zaatakować wojska koronne okopane pod Tczewem, które blokowały głównym siłom szwedzkim drogę na Gdańsk. Hetman polny koronny Stanisław Koniecpolski dowiedział się o tych wojskach dopiero na początku marca, gdy żołnierze ci wkroczyli już na teren neutralnego Księstwa Pomorskiego. 12 kwietnia dowodzący awangardą wojsk Koniecpolskiego płk Mikołaj Moczarski rozpoczął natarcie. Wymiana ognia trwała do wieczora i zakończyła się odparciem polskiego natarcia. Gdy nie udało się zdobyć Czarnego z marszu, hetman zdecydował się na regularne oblężenie, ściągając pod Czarne wszystkie dostępne na Pomorzu oddziały.

    Do 14 kwietnia Koniecpolski zgromadził pod Czarnem wszystkie siły i nocą z 14 na 15 kwietnia rozkazał swym żołnierzom wybudowanie szańca przy bramie skierowanej na Szczecinek. Szaniec obsadzony został 500 muszkieterami i ośmioma działami. O świcie jazda polska wykonała pozorowany atak, po czym udała, że została pobita i rzuciła się do ucieczki. Zachęceni powodzeniem Szwedzi dali się oszukać i ruszyli do kontrataku. Szwedzi ponieśli jednak ciężkie straty, w wyniku których 17 kwietnia podpisali kapitulację. Na podstawie zawartej umowy służąca u Szwedów piechota niemiecka wcielona została do armii polskiej, natomiast rajtaria po oddaniu broni złożyła przysięgę, że nie będzie walczyć przeciwko Rzeczypospolitej. Oprócz dowódców w ręce polskie przekazano działa, amunicję i zrabowane przez Szwedów dobra.

    Działania wojsk koronnych, które znalazły swój epilog pod Czarnem, były przykładem skuteczności ruchomej ochrony rozległego obszaru prowadzonej przez stosunkowo nieliczną jazdę. Ponadto zwycięstwo to miało duże znaczenie polityczne, gdyż pod jego wrażeniem elektor brandenburski Jerzy Wilhelm opowiedział się po stronie Rzeczypospolitej, a Litwa wznowiła działania wojenne w Inflantach. Dziękuję.

Przebieg posiedzenia