8. kadencja, 4. posiedzenie, 1. dzień (09-12-2015)
3. punkt porządku dziennego:
Pierwsze czytanie przedstawionego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 62).
Poseł Jakub Kulesza:
Dziękuję bardzo.
Panie Marszałku! Wysoka Izbo! W październikowych wyborach parlamentarnych obywatelom chodziło nie tylko o wymianę władzy. Wszyscy mieliśmy nadzieję na nową jakość, mieliśmy nadzieję na to, że nowy rząd stworzą ludzie kompetentni, których horyzont myślowy wykracza poza czteroletnią kadencję, tacy, którym nie zabraknie odwagi, by stawić czoło poważnym wyzwaniom o charakterze systemowym, nawet jeśli miałoby się to wiązać ze spadkiem poparcia w sondażach. Tymczasem propozycje dotyczące systemu emerytalnego można określić jednym słowem - dezercja. Obóz władzy w imię teraźniejszej popularności postanowił położyć na szali naszą przyszłość. Polska potrzebuje stabilnego systemu emerytalnego, co w obecnych warunkach oznacza całkowitą zmianę systemową. Propozycja rządzących tymczasem jest wszystkim, tylko nie tym.
Aby rozmawiać na poważnie o systemie emerytalnym, musimy uświadomić sobie najpierw jego istotę. Funkcjonujemy w oparciu o model repartycyjny, co oznacza, że bieżące emerytury w całości wypłacane są z wpłat ludzi aktualnie pracujących. Nie dochodzi tu do żadnej akumulacji kapitału, a jedynie do prostego transferu. Taki system jest z jednej strony szczególnie wrażliwy na zmiany demograficzne, z drugiej zaś sam się do nich przyczynia, socjalizując korzyści z posiadanego potomstwa. Ludziom wmawia się, że płacąc składki do ZUS, oszczędzają na przyszłą emeryturę. To oczywiście nieprawda. Suma wypłacanych emerytur będzie się równała sumie wpłat dokonywanych do systemu przez nasze dzieci. By sprecyzować - nie nasze dzieci, tylko wszystkie dzieci. W wyniku tej socjalizacji system emerytalny nie generuje żadnych pozytywnych bodźców do posiadania potomstwa. Wszyscy liczą, że na starość na ich emerytury będą pracowały dzieci sąsiadów. Problem w tym, że sąsiedzi myślą dokładnie tak samo. Brak możliwości racjonalnej kalkulacji ekonomicznej w ramach tego socjalistycznego systemu powoduje, że system ten sam podcina gałąź, na której siedzi.
Przyjrzyjmy się teraz faktom. Dziś na ok. 7 mln ludzi w wieku poprodukcyjnym przypada ok. 24 mln ludzi w wieku produkcyjnym. W 2025 r. będziemy mieli 1 mln emerytów więcej niż obecnie. W dłuższej perspektywie sytuacja jest jeszcze bardziej tragiczna. W 2060 r., przy wieku emerytalnym na poziomie 67 lat dla kobiet i mężczyzn, będziemy mieli 10,5 mln emerytów i 17,2 mln ludzi w wieku produkcyjnym. Jeśli obniżymy wiek emerytalny do poprzedniego poziomu, to stosunek ten wyniesie 12,2 mln do 15,5 mln, co będzie oznaczało, że praktycznie na każdą pracującą osobę będzie przypadał do utrzymania jeden emeryt.
Obecny system emerytalny może uzyskać równowagę finansową dzięki przesuwaniu trzech suwaków: pierwszy z nich to wiek emerytalny, mówiący nam o relacji liczby osób pracujących do tych pobierających emeryturę, drugi to współczynnik zastąpienia obrazujący wysokość przyszłej emerytury w stosunku do ostatniej pensji, trzecim jest poziom opodatkowania ludzi w wieku produkcyjnym. Tak więc aby uzyskać równowagę przy obniżeniu wieku emerytalnego do poprzedniego poziomu, musielibyśmy w przyszłości obniżyć współczynnik zastąpienia w granicy 20%, co oznacza, że na każde 1000 zł netto ostatniej pensji przypadałoby nam tylko 200 zł emerytury. Nie muszę chyba nikogo przekonywać o tragiczności skutków takiej decyzji. Z drugiej strony gdybyśmy chcieli utrzymać wysokość emerytur na poziomie 40% ostatniej pensji, czyli w wysokości wskazywanej przez organizacje międzynarodowe jako niezbędne minimum, musielibyśmy podnieść wiek emerytalny do ok. 72 lat, zarówno dla mężczyzn, jak i dla kobiet. W ten sposób moje pokolenie zostanie sprowadzone do roli niewolników pracujących do śmierci tylko po to, aby zapewnić jakąś równowagę tego niewydolnego systemu. Oczywiście dodatkową opcją, jaka wam pozostanie, będzie podnoszenie opodatkowania ludzi młodych.
Jeżeli nie zmienimy całego systemu, to pozostaniemy w obrębie dylematu określanego przez wspomniane trzy suwaki. Wasze działania polegające na obniżaniu wieku emerytalnego nie są więc żadną prawdziwą reformą systemu. W ten sposób nie dacie rady naprawić państwa i nieważne, czy działania te są podejmowane przez odurzonych oparami socjalizmu idealistycznych donkiszotów, czy przez wyrachowanych, zimnych populistów, rezultat będzie ten sam - krach systemu, kataklizm polityczny, ekonomiczny i społeczny.
(Poseł Jakub Rutnicki: By was zjedli.)
Możecie ignorować prawa ekonomii i obiektywną rzeczywistość, ale możecie być pewni, że prawa ekonomii nie zignorują was, a zderzenie z rzeczywistością będzie bolesne dla nas wszystkich.
W celu minimalizacji problemów wynikających z transferowego charakteru systemu emerytalnego proponujecie nam program prorodzinny - 50 zł na dziecko, który również ma charakter transferowy.
(Głos z sali: 500 zł.)
500 zł na dziecko.
Próba ratowania modelu redystrybucyjnego za pomocą jeszcze większej ilości redystrybucji przypomina próbę leczenia z alkoholizmu za pomocą podania pacjentowi jeszcze większej ilości alkoholu. Zresztą jak mamy ufać ludziom, którzy nie potrafią wykonać prostych matematycznych obliczeń? Całkowity roczny koszt tego programu został oszacowany na 22 mld zł, problem w tym, że twórcy zapomnieli najwyraźniej, że istotą programów prorodzinnych jest zwiększenie dzietności, tak więc 22 mld zł to koszt w warunkach obecnych, czyli w punkcie zero. Zwiększenie dzietności co do zasady będzie miało miejsce wtedy, gdy rodziny zdecydują się na drugie i kolejne dziecko, co przy proponowanej konstrukcji programu doprowadzi do eksplozji kosztów. 50-procentowy wzrost dzietności, który zapewni nam zastępowalność pokoleń, może doprowadzić do 100-procentowego wzrostu kosztów. Pytanie, czy rząd ma do dyspozycji dodatkowe 44 mld, pozostaje pytaniem retorycznym.
Musicie zrozumieć jedno, wy nie jesteście w stanie rozwiązywać problemów Polski z prostej przyczyny: to wy jesteście problemem - klasa polityczna będąca w istocie warstwą pasożytniczą, tuczącą się na biedzie własnego społeczeństwa.
(Poseł Marcin Święcicki: O sobie!)
(Wypowiedź poza mikrofonem)
Dokładnie tak. Dążąc nieustannie do rozszerzania zakresu własnej władzy, zmniejsza zakres wolności obywateli. Obiecujecie obywatelom bezpieczeństwo socjalne, a dostarczacie jedynie podwyżki podatków. Znamienne jest, że partia, która ustawia się w kontrze do komunizmu i nieodzownej mu walki klas, funduje nam podwaliny pod przyszłą walkę pokoleń. Już dziś tworzycie podstawę pod przyszłą radykalną podwyżkę podatków. Pamiętajcie jednak, że kto sieje burzę, ten zbierze gniew.
Jako klub Kukiz’15 proponujemy rozpoczęcie ogólnopolskiej debaty na temat reformy systemu emerytalnego. W naszej ocenie reforma ta musi mieć charakter systemowy oraz wykraczać poza dotychczasowe ramy dyskusji w tym temacie.
(Poseł Magdalena Kochan: To znaczy?)
Jeśli nie dokonamy zmian systemowych...
(Poseł Magdalena Kochan: Jakich?)
...to za 20 lat w Sejmie będziemy dyskutowali jedynie o tym, czy wiek emerytalny powinien wynosić 71 czy 72 lata, i to niezależnie od tego, kto w tym Sejmie będzie zasiadał.
Propozycje stanowiące punkt wyjściowy do debaty publicznej zostały już sformułowane przez organizacje pozarządowe. Stowarzyszenie KoLiber w raporcie ˝Demografia a system emerytalny˝ zaproponowało zupełnie nowe spojrzenie na zagadnienie systemu emerytalnego. Proponowane rozwiązanie miałoby na celu internalizację korzyści z posiadania dzieci.
Bardziej szczegółowe rozwiązanie zaproponowała przed wyborami parlamentarnymi Fundacja Progresywna w ˝Programie nowego pokolenia˝. Połączenie emerytury obywatelskiej gwarantującej minimum socjalne, wzrostu oszczędności oraz zwiększenia zakresu internalizacji korzyści z posiadania potomstwa może stanowić odpowiedź na kryzys emerytalny, z którym bez zmian o charakterze systemowym zderzymy się na pewno.
2 lata temu brałem udział w posiedzeniu specjalnym komisji senackiej, na której jako Stowarzyszenie KoLiber przedstawiliśmy nasze rozwiązanie. Obecna tutaj poseł Izabela Leszczyna, ówczesna wiceminister finansów zaapelowała, by nie dopuszczać nas do debaty publicznej. To była wypowiedź pełna buty i arogancji. Apeluję do rządzących: nie idźcie tą drogą. Podjęcie tematu reformy emerytalnej to nasz obowiązek, musimy stworzyć system, który z jednej strony zagwarantuje pewne minimum, a z drugiej zapewni obywatelom maksimum wolności wyboru, zwłaszcza w obszarze sposobu oszczędzania.
Jeśli chodzi o politykę demograficzną, to przestańcie wierzyć w cudowną moc transferów publicznych. Herbata od mieszania nie stanie się słodsza. Stwórzmy wspólnie warunki umożliwiające ludziom zakładanie rodzin, obniżmy opodatkowanie pracy. Wysoki i stabilny wzrost gospodarczy jest najlepszą polityką prorodzinną. Kiedy ten warunek zostanie spełniony, to co do samej zasady prokreacji najlepiej sprawdzi się XVIII-wieczne zawołanie fizjokratów: laissez faire - pozwólmy działać. Dziękuję bardzo. (Oklaski)
Przebieg posiedzenia